ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΠΟΥ ΟΝΕΙΡΕΥΤΗΚΑΜΕ: ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΕ 5 ΣΤΑΔΙΑ

Η απόφαση να αγοράσουμε το νέο μας σπίτι συνήθως συνοδεύεται με προβληματισμό και άγχος στα όρια της δυσφορίας — απεναντίας η λογική υπονοεί ότι είναι μια όμορφη διαδικασία που θα έπρεπε να μας γεμίζει ενθουσιασμό και χαρά. Σαφέστατα η γραφειοκρατία και το ομιχλώδες τοπίο που περικυκλώνει την ελληνική κτηματαγορά έχει μερίδιο — ίσως και το μεγαλύτερο — της ευθύνης για αυτόν τον αρνητισμό, ωστόσο σε αυτό το άρθρο θα αναλύσουμε μια άλλη οπτική γωνία, πιο ανθρώπινη, πιο καθημερινή και — λόγω Αυγούστου — με ελαφρύτερο βήμα.

Μετά από χρόνια στον χώρο των ακινήτων έχω παρατηρήσει μια βασική διαφορά που με έχει προβληματίσει: είναι πολύ σύνηθες όταν κάποιος αναζητά ένα ακίνητο για επένδυση να έχει πολύ ξεκάθαρα κριτήρια, πολλές φορές καταγεγραμμένα σε email ή λίστα — ωστόσο ο ίδιος αυτός αγοραστής, όταν αναζητά το νέο του σπίτι, αποφεύγει να αποτυπώσει εγγράφως τις προδιαγραφές του.

Είμαι πλέον σίγουρος ότι δεν οφείλεται στο ζώδιο ή στον ανάδρομο Ερμή — τα αίτια είναι πολύ πιο βαθιά.

Αξιολογώντας την αρχική ζήτηση κάθε αγοραστή βλέπουμε ότι δεν υπάρχουν αυστηροί περιορισμοί: εξετάζει διαμέρισμα αλλά και μεζονέτα, ιδανικά και μονοκατοικία, δεν είναι αρνητικός σε οικόπεδο για να οικοδομήσει μόνος του, θέλει νεόδμητο αλλά και παλαιό ανακαινισμένο, με συγκεκριμένα τετραγωνικά που ωστόσο αυξάνονται ή μειώνονται όσο αναλύει τις ανάγκες του.

Με απλά λόγια: κάτι από όλα και τίποτα μαζί — και μετά από κάποιους μήνες μας ενημερώνει ότι βρήκε αυτό που έψαχνε, που δεν ήταν ούτε στην ίδια περιοχή ούτε στα χαρακτηριστικά που αρχικά ήταν ανένδοτος.

Είναι απόλυτα λογικό, σεβαστό και οφείλουμε να δείξουμε κατανόηση — άλλωστε είναι κατά βάση αδύνατο να αποτυπώσεις εγγράφως το όνειρο ζωής σου και να το περιορίσεις με οικονομικά δεδομένα. Η αύρα του σπιτιού, η ενέργεια που σου βγάζει, η αίσθηση ότι μπορείς να φανταστείς να ζεις εκεί τα επόμενα χρόνια, οι παιδικές μνήμες από το σπίτι των παππούδων που σου το θυμίζει — όλα αυτά είναι κάτι που δεν περιγράφεται αλλά το αναγνωρίζεις με την καρδιά σου μόλις ανοίξει η πόρτα.

Και μετά έρχεται η προσγείωση στην πραγματικότητα — όταν μπαίνουν τα οικονομικά δεδομένα, το δάνειο, η γραφειοκρατία της μεταβίβασης, η διαπραγμάτευση με έναν πωλητή που έχει θέσει υψηλά τον πήχη. Είναι φυσικό να μη μπορούμε να βάλουμε το όνειρό μας σε καλούπια και αριθμούς — αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα ακίνητα, στο τέλος της ημέρας, είναι ένα οικονομικό αγαθό που υπόκειται στους κανόνες της προσφοράς και ζήτησης. Εκεί ακριβώς ξεκινούν τα γνωστά 5 στάδια.

1ο Στάδιο: Άρνηση — «Σίγουρα υπάρχει κάπου η ευκαιρία»

Ξεκινάμε με αισιοδοξία και μια ονειρική προσέγγιση — νιώθουμε ότι μπορεί, ποτέ δε ξέρεις, να βρεθεί ένα σπίτι ακριβώς όπως το θέλουμε, σε τιμή λογική για τον δικό μας προϋπολογισμό και άμεσα μεταβιβάσιμο.

Είναι το στάδιο που κοιτάμε αγγελίες σαν να ψάχνουμε ταξίδι στο Booking — με φίλτρα, αστεράκια και wishlist. Το πρωί ανοίγουμε τρεις πλατφόρμες με καφέ στο χέρι αισθανόμαστε παραγωγικοί. Στέλνουμε links σε φίλους, γονείς και κάποιον ξάδερφο που «ξέρει από ακίνητα» — και όλοι έχουν άποψη, κανείς ωστόσο δεν έχει λύση.

2ο Στάδιο: Θυμός — «Μα τι τιμές είναι αυτές;»

Η συνειδητοποίηση ότι η πραγματική εικόνα της κτηματαγοράς δεν συμβαδίζει με το όνειρό μας χτυπά σαν κύμα — βρίσκουμε αυτό που θέλουμε αλλά σε τιμές εκτός πραγματικότητας, και αυτό που βρίσκουμε στον προϋπολογισμό μας δεν πλησιάζει καν σε ό,τι έχουμε φανταστεί.

Είναι το στάδιο που αρχίζουμε να εξηγούμε στον σύντροφό μας, με στατιστικά και χειρονομίες που δεν μπορούμε να περιγράψουμε, ότι «η αγορά έχει τρελαθεί και ο κάθε ένας ζητάει ότι θέλει». Οι συζητήσεις στο τραπέζι κλείνουν με ξεφύσημα απελπισίας — και κάποια στιγμή αρχίζουμε να κοιτάμε καχύποπτα – εκτός από τον μεσίτη – και τον ιδιοκτήτη της αγγελίας που δεν έχουμε καν συναντήσει.

3ο Στάδιο: Διαπραγμάτευση — «Μήπως δεν χρειαζόμαστε και τρίτο δωμάτιο;»

«Δεν χρειάζεται να είναι νεόδμητο», «με ένα δωμάτιο λιγότερο θα βολευτούμε», «ίσως να βλέπαμε και σε άλλη περιοχή» — είναι οι πρώτες παραχωρήσεις που κάνουμε στον εαυτό μας, συνήθως αργά το βράδυ μπροστά σε μια οθόνη.

Το παράδοξο αυτού του σταδίου: οι επιλογές αυξάνονται απότομα και αντί να χαρούμε, αυξάνεται η δυσφορία — γιατί πλέον πρέπει να συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα. Ένα τριάρι στη μια περιοχή με ένα διαμπερές δυάρι στη διπλανή δεν συγκρίνεται εύκολα — και το ξέρουμε.

Το ίδιο βράδυ υπολογίζουμε ότι τελικά η απόσταση από τη δουλειά «δεν είναι και τόσο σημαντική» — με ακουστικά και podcast θα περνά γρήγορα. Και χωρίς θέση στάθμευσης «θα βρούμε λύση». Και ναι, μάλλον δεν χρειαζόμαστε και αποθήκη. Οι επιλογές πολλαπλασιάζονται, το όνειρο συρρικνώνεται.

4ο Στάδιο: Κατάθλιψη — «Δεν μας αρέσει τίποτα»

Τίποτα που βλέπουμε δεν μας αρέσει — ναι μεν ακούγεται καλό αυτό το διαμέρισμα, αλλά δεν είναι αυτό που αναζητούμε, δεν έχουμε καν διάθεση να το επισκεφτούμε.

Είναι το στάδιο που τα μηνύματα στο group με τον μεσίτη μένουν αναπάντητα, οι αγγελίες ανοίγουν από συνήθεια αλλά κλείνουν γρήγορα, και η φράση «θα το ξανακοιτάξουμε, θα το σκεπτούμε» έχει γίνει αυτόματη απάντηση και ο καναπές νικά.

5ο Στάδιο: Αποδοχή — «Τελικά δεν είναι και τόσο άσχημο»

Έχει περάσει καιρός, πρέπει να μετακομίσουμε και έχουμε κουραστεί ψυχολογικά. Το σπίτι που ταιριάζει καλύτερα στις πρακτικές και οικονομικές μας προδιαγραφές τελικά δεν είναι και τόσο άσχημο — και ίσως με μια μικρή ανακαίνιση ή διακόσμηση να γίνει ακριβώς αυτό που φανταζόμασταν.

Είναι το στάδιο της ώριμης απόφασης: δεν ξεχάσαμε το όνειρο, απλώς βρήκαμε τον τρόπο να το ζήσουμε μέσα στην πραγματικότητα. Ξαφνικά, το ισόγειο «έχει αέρα» και «δεν θέλουμε απαραίτητα και ανελκυστήρα», «τα πάντα χωράνε με σωστή διακόσμηση».

Δεν είναι υποχρεωτικό να περάσεις και από τα πέντε

Κατηγορηματικά δεν είναι απαραίτητο να περάσουμε από αυτά τα 5 στάδια — ωστόσο, δυστυχώς, το έχω παρατηρήσει να συμβαίνει πολύ πιο συχνά από ό,τι θα έπρεπε. Και αν υπάρχει ένα πράγμα που κάνει τη διαφορά μεταξύ μιας επώδυνης και μιας ομαλής αναζήτησης, αυτό είναι ο χρόνος — ή μάλλον η έλλειψή του. Η πίεση του ενοικίου που πληρώνουμε κάθε μήνα είναι πραγματική, ωστόσο αν δούμε την κατάσταση ψύχραιμα, είναι συχνά προτιμότερο να επενδύσουμε λίγους επιπλέον μήνες με στόχο την καλύτερη επιλογή — παρά να βιαστούμε και να ζούμε για χρόνια σε ένα σπίτι που επιλέξαμε υπό πίεση.

Ναι μπορούμε να μετατρέψουμε τη διαδικασία σε ευχάριστη διαδρομή αν αφαιρέσουμε τα δεδομένα που μας πιέζουν ωστόσο αυτό δε μεταφράζεται σε στεγνό ρεαλισμό αλλά σε κίνητρο να φροντίσουμε να έχουμε το χρόνο που χρειαζόμαστε, να αναζητήσουμε σπίτι από την αρχή με πιο ελαστικά κριτήρια και να μην αγχωθούμε, πιεστούμε πιο σωστά να πάρουμε μια απόφαση χωρίς να ήμαστε έτοιμοι.

Μετά από 3 ή 5 χρόνια που θα ζούμε στο σπίτι μας — που θα είναι δικό μας — κανείς δεν θυμάται τι έχασε από τη λίστα. Θυμάται αν το σπίτι έγινε σπίτι. Θυμάται τις πρωινές μυρωδιές της κουζίνας, τις συζητήσεις στο τραπέζι, τα παιδικά γέλια στο διάδρομο. Το άγχος και οι προβληματισμοί της αναζήτησης σβήνουν μπροστά στην καθημερινότητα — και η ζωή, τελικά, είναι αυτές οι μικρές στιγμές που φτιάχνουν έναν τόπο και τον κάνουν σπίτι. Και αυτό δεν είναι ποτέ θέμα τετραγωνικών.