Πώς ο πόλεμος στο Ιράν αλλάζει ριζικά την αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή

Το αμερικανικό Πεντάγωνο εξετάζει εκ νέου τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, σε μια πρώτη ένδειξη ότι ο πόλεμος με το Ιράν ενδέχεται να οδηγήσει σε σημαντική αναδιάταξη της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, σύμφωνα με οκτώ πηγές, μεταξύ των οποίων αξιωματούχοι και πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση και μίλησαν στην Washington Post.

Ένα από τα βασικά ζητήματα που εξετάζει το υπουργείο Άμυνας είναι το ενδεχόμενο απομάκρυνσης αμερικανικών στρατευμάτων από τον Περσικό Κόλπο, όπου οι μεγάλες αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές έπειτα από μήνες ιρανικών επιθέσεων.

Οι ζημιές στις εγκαταστάσεις αυτές δημιουργούν μια ευκαιρία που εμφανίζεται μόλις μία φορά σε μια γενιά για επανεξέταση της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή. Το Πεντάγωνο έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να μην αποκαταστήσει τις βάσεις στην ίδια μορφή που είχαν πριν από την έναρξη του πολέμου.

Οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή

Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτικές βάσεις ή σημαντική στρατιωτική παρουσία σε μια ευρεία ζώνη που εκτείνεται από την Ιορδανία και το Ιράκ έως τον Περσικό Κόλπο και το Ομάν.

Η Ουάσινγκτον έχει δεσμευτεί να αποσύρει τις δυνάμεις της από το Ιράκ έως τις 30 Σεπτεμβρίου.

Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται στην περιοχή ευθύνης της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των ΗΠΑ, ενώ η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ έχει την ευθύνη για τις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

Στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν υπάρχει σημαντική αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Στο Τζιμπουτί βρίσκεται το Camp Lemonnier, η μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στην Αφρική, η οποία λειτουργεί υπό την αμερικανική Διοίκηση Αφρικής.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται υπό την καθοδήγηση του γραφείου πολιτικής του Πενταγώνου. Ωστόσο, ανώτερος αξιωματούχος του υπουργείου Άμυνας, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος, δήλωσε ότι το θέμα εξετάζεται παράλληλα από το Γενικό Επιτελείο και την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ δεν έχει δώσει ακόμη εντολή για μια επίσημη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής διάταξης στην περιοχή. Ο ίδιος αξιωματούχος χαρακτήρισε την τρέχουσα διαδικασία «συνετό σχεδιασμό», ο οποίος θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές αποφάσεις σχετικά με την αποκατάσταση των βάσεων που υπέστησαν ζημιές.

«Πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για ορισμένα από αυτά τα ζητήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Περίπου 40.000 Αμερικανοί στρατιώτες στην περιοχή

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ διατηρεί υπό κανονικές συνθήκες περίπου 40.000 στρατιώτες σε σχεδόν 20 εγκαταστάσεις, σε μια ζώνη μήκους περίπου 1.500 μιλίων, από την Ιορδανία έως το Ομάν.

Από τις αρχές του έτους, οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν ενισχύσει σημαντικά την περιοχή, στέλνοντας πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη, συστήματα αεράμυνας και άλλο κρίσιμο στρατιωτικό εξοπλισμό, τόσο για την προστασία των αμερικανικών δυνάμεων όσο και για την πραγματοποίηση περισσότερων από 13.000 επιθέσεων εναντίον του Ιράν.

Οι μεγαλύτερες και πιο μόνιμες αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο. Το Μπαχρέιν φιλοξενεί την έδρα του 5ου Στόλου των ΗΠΑ, ενώ χώρες όπως το Κουβέιτ φιλοξενούν μονάδες και εξοπλισμό του Στρατού Ξηράς και της Πολεμικής Αεροπορίας.

Για δεκαετίες, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο βασίζονται στις αμερικανικές δυνάμεις για την άμυνά τους. Μια πιθανή μείωση της αμερικανικής παρουσίας θα μπορούσε να αφήσει ορισμένα κράτη χωρίς επαρκή δυνατότητα προστασίας από ιρανικές επιθέσεις. Η ανάπτυξη εγχώριων αμυντικών δυνατοτήτων ή η συνεργασία με άλλες δυνάμεις για την κάλυψη του κενού θα μπορούσε να χρειαστεί από αρκετούς μήνες έως και χρόνια.

Η συζήτηση για το μέλλον της αμερικανικής παρουσίας

Πρόσωπα που γνωρίζουν την ανάλυση του Πενταγώνου εκτιμούν ότι το ζήτημα αναμένεται να εντείνει τη διαμάχη στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι τάσσονται υπέρ της συνέχισης των στρατιωτικών παρεμβάσεων. Από την άλλη, υπάρχουν αξιωματούχοι που υποστηρίζουν ότι το Πεντάγωνο θα πρέπει να περιορίσει ορισμένες από τις δεσμεύσεις του στο εξωτερικό και να επικεντρωθεί περισσότερο στην άμυνα της αμερικανικής επικράτειας ή στην αποτροπή ισχυρότερων αντιπάλων, όπως η Κίνα.

Στις συζητήσεις έχει εμπλακεί και ο ναύαρχος Μπράντλεϊ Κούπερ, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Κούπερ στηρίζει τη συζήτηση για πιθανή μετακίνηση αμερικανικών στρατευμάτων προς τα δυτικά, μακριά από τον Περσικό Κόλπο.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, τον Φεβρουάριο, η Κεντρική Διοίκηση είχε απομακρύνει προσωπικό από αρκετές βάσεις, κρίνοντας ότι ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες σε ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και drones και ότι δεν μπορούσαν να διατηρήσουν τα συνήθη επίπεδα στελέχωσης.

Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τις αλλαγές στη στρατιωτική διάταξη, ορισμένες από τις μετακινήσεις μακριά από τις μεγάλες βάσεις του Κόλπου ενδέχεται να παραμείνουν σε ισχύ και μετά το τέλος του πολέμου.

«Το Ιράν πιστεύει ότι βρισκόμαστε στις παραδοσιακές μας θέσεις», ανέφερε η ίδια πηγή. «Και δεν βρισκόμαστε».

Έξι νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και η πρώτη κυρία Μελάνια Τραμπ είχαν βρεθεί στις 7 Μαρτίου στο Ντόβερ του Ντέλαγουερ, καθώς ομάδα του αμερικανικού Στρατού μετέφερε φέρετρο με τη σορό Αμερικανού στρατιώτη που σκοτώθηκε σε επίθεση της 1ης Μαρτίου στο Πορτ Σουάιμπα του Κουβέιτ.

Έξι Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν σε επίθεση τον Μάρτιο στην εγκατάσταση Πορτ Σουάιμπα, ενώ περισσότερες από 200 αμερικανικές εγκαταστάσεις έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post τον Μάιο.

Παράλληλα, για την προστασία των δυνάμεών του στην περιοχή, ο αμερικανικός στρατός έχει χρησιμοποιήσει περισσότερους από 1.000 προηγμένους πυραύλους αναχαίτισης αεράμυνας, μειώνοντας σημαντικά τα αποθέματα του Πενταγώνου σε πυραύλους Patriot και Terminal High Altitude Area Defense.

«Ο πόλεμος ανέδειξε πραγματικά την ευαλωτότητα των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή», δήλωσε ο Μάικλ Ράτνεϊ, πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ που έχει διατελέσει πρεσβευτής στη Σαουδική Αραβία και αναπληρωτής επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στο Κατάρ.

Ο ίδιος εκτίμησε ότι η μετακίνηση στρατευμάτων και εξοπλισμού δυτικότερα, προς την Ιορδανία, το Ισραήλ ή τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας στη Σαουδική Αραβία, θα μπορούσε να μειώσει μέρος της πίεσης. Ωστόσο, σημείωσε ότι η μεγαλύτερη απόσταση δεν αποτελεί «τέλεια λύση στο πρόβλημα».

Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να πλήξει στόχους σε μεγάλη απόσταση, ακόμη και στην Ιορδανία και το Ισραήλ. Τον περασμένο μήνα, ιρανική επίθεση στην Ιορδανία προκάλεσε τον θάνατο τεσσάρων Αμερικανών στρατιωτικών.

Οι επιθέσεις της Τεχεράνης εναντίον αμερικανικών βάσεων στον Περσικό Κόλπο έχουν βυθίσει την περιοχή σε κρίση και έχουν ενισχύσει τη δυσαρέσκεια μεταξύ βασικών συμμάχων των ΗΠΑ. Οι κυβερνήσεις τους θεωρούν ότι δεν ενημερώθηκαν επαρκώς από την κυβέρνηση Τραμπ πριν από την έναρξη του πολέμου.

Το κόστος του πολέμου και η αποκατάσταση των βάσεων

Το Πεντάγωνο έχει εκτιμήσει δημόσια ότι το κόστος του πολέμου θα φτάσει περίπου τα 37,5 δισ. δολάρια έως τα τέλη Σεπτεμβρίου. Το ποσό, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει τα χρήματα που θα απαιτηθούν για την ανοικοδόμηση των αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.

Ο Ζιλ Χερστ Γ’ του υπουργείου Άμυνας είχε δηλώσει στη Γερουσία τον Μάιο ότι το κόστος αποκατάστασης δεν είχε συμπεριληφθεί στους υπολογισμούς, επειδή η κυβέρνηση δεν έχει αποφασίσει ακόμη με ποιον τρόπο θα προχωρήσει στην ανοικοδόμηση των εγκαταστάσεων που υπέστησαν ζημιές.

Τον Απρίλιο, το κεντροδεξιό American Enterprise Institute είχε εκτιμήσει ότι η αποκατάσταση των αμερικανικών βάσεων που αποτέλεσαν στόχο επιθέσεων θα κόστιζε περίπου 5 δισ. δολάρια.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ είχε συναντηθεί με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Πεντάγωνο στις 5 Φεβρουαρίου, λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη του πολέμου.

Πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν την ανάλυση του Πενταγώνου υπογραμμίζουν πάντως ότι οποιεσδήποτε μόνιμες αλλαγές στην αμερικανική στρατιωτική παρουσία βρίσκονται ακόμη μακριά και θα χρειαστούν την έγκριση κορυφαίων κυβερνητικών αξιωματούχων.

Από την ειρηνευτική συμφωνία στην επανέναρξη των επιθέσεων

Τον Ιούνιο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε μια προκαταρκτική συμφωνία ειρήνης με την Τεχεράνη και έστειλε το μήνυμα ότι ο πόλεμος πλησίαζε στο τέλος του. Η συμφωνία, ωστόσο, κατέρρευσε και έκτοτε οι δύο πλευρές έχουν ανταλλάξει κατά διαστήματα επιθέσεις.

Μια πρόσφατη πρόταση του Defense Priorities, μιας δεξαμενής σκέψης που τάσσεται υπέρ του περιορισμού των στρατιωτικών παρεμβάσεων, ζητά το κλείσιμο αμερικανικών βάσεων που βρίσκονται σε απόσταση βολής των ιρανικών πυραύλων και drones, όπως εκείνες στο Κουβέιτ.

Η ίδια πρόταση εισηγείται τη μεταφορά δυνάμεων που βρίσκονται διάσπαρτες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ιορδανία και το Μπαχρέιν σε ασφαλέστερες εγκαταστάσεις, όπως η αεροπορική βάση Prince Sultan κοντά στο Ριάντ.

Ωστόσο, πιο «σκληροπυρηνικές» φωνές στην Ουάσινγκτον προσπαθούν να επηρεάσουν τον σχεδιασμό του Πενταγώνου προτείνοντας τη μεταφορά αμερικανικών στρατευμάτων στο Ισραήλ.

Έκθεση του Jewish Institute for National Security of America, μιας φιλοϊσραηλινής οργάνωσης, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο, πρότεινε να μεταφερθούν περισσότερα αμερικανικά στρατιωτικά μέσα στην αεροπορική βάση Οβντά του Ισραήλ.

Τον περασμένο χειμώνα, ενόψει της επιχείρησης «Epic Fury», η Ουάσινγκτον είχε στείλει μαχητικά F-22 Raptor στην ίδια βάση, σε μια κίνηση που θεωρήθηκε ένδειξη περαιτέρω ενίσχυσης των στρατιωτικών σχέσεων ΗΠΑ-Ισραήλ.

Ωστόσο, στο εσωτερικό της κυβέρνησης Τραμπ υπάρχουν διαφωνίες για αυτή την πρόταση, λόγω ανησυχιών ότι μια διευρυμένη αμερικανική παρουσία στο Ισραήλ θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα αντικατασκοπείας, σε μια περίοδο κατά την οποία το Πεντάγωνο εκφράζει αυξανόμενη ανησυχία για την ισραηλινή κατασκοπευτική δραστηριότητα.

Επανεξέταση και της αμερικανικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ

Παράλληλα, το γραφείο του υφυπουργού Άμυνας για θέματα Πολιτικής, Έλμπριτζ Κόλμπι, έχει ξεκινήσει δημόσια επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο ΝΑΤΟ.

Η κίνηση αυτή έρχεται μετά την ανακοίνωση της κυβέρνησης Τραμπ ότι προχωρά στην απομάκρυνση χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία και την Πολωνία.

Η συγκεκριμένη μελέτη αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο.

Συνολικά, οι εξελίξεις δείχνουν ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση στην Ουάσινγκτον για το πού, με ποιο κόστος και με ποιον τρόπο θα πρέπει να διατηρήσουν οι ΗΠΑ τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στο εξωτερικό. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις, προς το παρόν δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση για μόνιμη αλλαγή της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή.