Ρεύμα: Σε ρότα ανόδου η αγορά – Αγωνία για τα τιμολόγια του Σεπτεμβρίου

Σε υψηλά επίπεδα βρίσκεται η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας έχοντας ήδη γράψει μια σημαντική ποσοστιαία άνοδο την εβδομάδα που πέρασε. Την ίδια ώρα, παρά τη μεγάλη συνεισφορά των ΑΠΕ, οι μεγάλες διακυμάνσεις στη διάρκεια του 24ώρου αναδεικνύουν τη μεταβλητότητα της αγοράς αλλά και τις δομικές της αδυναμίες.

Συγκεκριμένα, η Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς (ΤΕΑ) στην Αγορά Επόμενης Ημέρας για σήμερα, Τρίτη 25 Αυγούστου, διαμορφώνεται στα 173,73 ευρώ/MWh, σημειώνοντας αύξηση 3,69% σε σχέση με τα 167,55 ευρώ/MWh της Δευτέρας.

Η νέα αυτή άνοδος, έστω και περιορισμένη, έρχεται αμέσως μετά την εκτίναξη κατά 53,09% που είχε προηγηθεί, όταν η χονδρική τιμή ανέβηκε από τα 109,45 ευρώ/MWh της Κυριακής στα επίπεδα των 167,55 ευρώ/MWh.

Χάσμα 130 ευρώ μέσα σε λίγες ώρες

Η σημερινή εικόνα της αγοράς αποτυπώνει για ακόμη μία φορά την έντονη ενδοημερήσια μεταβλητότητα. Η χαμηλότερη τιμή καταγράφεται μεταξύ 11:00 και 12:00, στα 105,48 ευρώ/MWh, καθώς η αυξημένη παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας ασκεί ισχυρές καθοδικές πιέσεις στις τιμές.

Η κατάσταση αλλάζει σημαντικά τις βραδινές ώρες. Με την υποχώρηση της ηλιακής παραγωγής και την αυξημένη ανάγκη για συμμετοχή ακριβότερων μονάδων στο σύστημα, η τιμή κορυφώνεται μεταξύ 21:00 και 22:00 στα 235,58 ευρώ/MWh.

Η διαφορά των περίπου 130 ευρώ/MWh ανάμεσα στη χαμηλότερη και την υψηλότερη τιμή της ημέρας δείχνει το μέγεθος των διακυμάνσεων που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τη χονδρεμπορική αγορά, από τις ώρες της υψηλής παραγωγής ΑΠΕ έως τη βραδινή αιχμή.

Στο 46% η συμμετοχή των ΑΠΕ

Στο μεταξύ, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας παραμένουν η μεγαλύτερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής για σήμερα, καλύπτοντας το 46,02% του συνολικού μείγματος, με παραγωγή 99.909 MWh.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται το φυσικό αέριο, με συμμετοχή 32,25% και παραγωγή 70.026 MWh. Ο ρόλος του ενισχύεται κυρίως στις ώρες κατά τις οποίες περιορίζεται η παραγωγή των ΑΠΕ και, ειδικότερα, μετά τη δύση του ήλιου.

Οι εισαγωγές καλύπτουν το 9,47% του ενεργειακού μείγματος, με 20.567 MWh, ενώ ο λιγνίτης συμμετέχει με 5,72% και παραγωγή 12.419 MWh. Τα μεγάλα υδροηλεκτρικά αντιστοιχούν στο 4,43%, με 9.620 MWh, ενώ οι ΑΠΕ της Κρήτης καλύπτουν το 1,47%, με παραγωγή 3.186 MWh. Η συμμετοχή της αποθήκευσης παραμένει περιορισμένη, στο 0,64% και στις 1.380 MWh.

Η σύνθεση αυτή του παραγωγικού μείγματος εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την έντονη μεταβλητότητα των τιμών. Όσο η παραγωγή των ΑΠΕ βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα, η χονδρική αγορά δέχεται καθοδικές πιέσεις. Το βράδυ, όμως, με την απόσυρση της ηλιακής παραγωγής, η κάλυψη της ζήτησης στηρίζεται περισσότερο στο φυσικό αέριο και σε άλλες διαθέσιμες πηγές, ανεβάζοντας το κόστος.

Οι αιτίες

Όπως ανέφερε, δε, χαρακτηριστικά σε άρθρο του στο energypress.gr ο Αντώνης Κοντολέων, πρόεδρος της Ένωσης Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας, που εκπροσωπεί τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις της Ελλάδας, “η χώρα παράγει μεγάλες ποσότητες φθηνής ενέργειας, αλλά δεν διαθέτει ακόμη τα μέσα για να αξιοποιήσει πλήρως την αξία της. Αν υπήρχε επαρκής αποθήκευση, η πλεονάζουσα μεσημβρινή παραγωγή θα μπορούσε να μεταφερθεί στις βραδινές ώρες, όταν η ζήτηση αυξάνεται και οι τιμές εκτοξεύονται.”

Παράλληλα εστιάζει και σε άλλες αδυναμίες, όπως αναφέρει, της αγορά και δη στην Αγορά Εξισορρόπησης που είναι μια άλλη αγορά της χονδρεμπορικής, που συμπληρώνει τα “κενά” και εξισορροπεί την ενδεχόμενη ζήτηση. ¨”Η τιμή που προβάλλεται καθημερινά στα μέσα ενημέρωσης αφορά την Αγορά Επόμενης Ημέρας. Η πραγματική όμως δαπάνη προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας περιλαμβάνει και το κόστος της αγοράς εξισορρόπησης. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι χρεώσεις των λογαριασμών προσαύξησης, κυρίως του ΛΠ3, προσθέτουν κατά μέσο όρο περίπου 25 €/MWh στο κόστος της ενέργειας” αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Κοντολέων και προσθέτει:

“Η ημερήσια ανάλυση του Ιουλίου δείχνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις η πτώση της Οριακής Τιμής Συστήματος, συνοδεύεται από αύξηση του ΛΠ3. Το γεγονός αυτό γεννά ένα εύλογο ερώτημα: πόσο από το όφελος που δημιουργούν οι ΑΠΕ στην αγορά επόμενης ημέρας μεταφέρεται τελικά στον καταναλωτή και πόσο ανακτάται μέσω του κόστους εξισορρόπησης;

Η δημόσια συζήτηση το τελευταίο διάστημα επικεντρώνεται στο γεγονός ότι οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά επόμενης ημέρα στην Ελλάδα παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες σε πολλές χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η εξήγηση που συνήθως προβάλλεται είναι η υψηλή διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η οποία πιέζει προς τα κάτω τις τιμές στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.

Πράγματι, τον Αύγουστο η μέση τιμή στην ελληνική αγορά κυμαίνεται γύρω στα 125,5 €/MWh, χαμηλότερα από τη Γερμανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Ωστόσο, το ερώτημα που έχει πραγματική σημασία δεν είναι ποια είναι η τιμή στο χρηματιστήριο ενέργειας, αλλά ποιο είναι το τελικό κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας που τελικά επιβαρύνει τον καταναλωτή.

Η απάντηση δεν είναι τόσο προφανής όσο παρουσιάζεται.

Η ελληνική αγορά είναι συζευγμένη κυρίως με τη βουλγαρική. Αυτό σημαίνει ότι, όταν δεν υπάρχουν περιορισμοί στις διασυνδέσεις, οι τιμές των δύο αγορών τείνουν να συγκλίνουν. Επομένως, όταν η ελληνική αγορά εμφανίζει αισθητά χαμηλότερες τιμές από τη Βουλγαρία, αυτό συνήθως αποτελεί ένδειξη ότι το σύστημα αποσυνδέεται λόγω συμφόρησης στις διασυνδέσεις.

Οι ώρες αυτές είναι κυρίως οι μεσημβρινές, όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά υπερκαλύπτει μεγάλο μέρος της εγχώριας ζήτησης. Το αποτέλεσμα είναι έντονες εξαγωγές σε πολύ χαμηλές τιμές, συχνά ακόμη και μηδενικές, καθώς και αυξανόμενες περικοπές πράσινης ενέργειας λόγω έλλειψης επαρκούς αποθηκευτικής ικανότητας.”

Με βάση την ΕΒΙΚΕΝ, “η συζήτηση αυτή δεν αποτελεί επιχείρημα κατά των ΑΠΕ. Αντίθετα, αναδεικνύει την ανάγκη να ολοκληρωθεί η ενεργειακή μετάβαση με τα απαραίτητα συμπληρωματικά εργαλεία. Η αποθήκευση δεν είναι πλέον μια μελλοντική επιλογή αλλά προϋπόθεση για την αποτελεσματική αξιοποίηση της πράσινης παραγωγής. Κάθε MWh που περικόπτεται ή εξάγεται σε μηδενική τιμή είναι μια χαμένη ευκαιρία για το ελληνικό σύστημα και τον Έλληνα καταναλωτή.

Παράλληλα, απαιτείται επανεξέταση του σχεδιασμού της αγοράς εξισορρόπησης και των μηχανισμών προμήθειας εφεδρειών. Δεν είναι τυχαίο ότι από το 2021 συζητούνται προτάσεις για προαγορά εφεδρικής ισχύος, στα πρότυπα ευρωπαϊκών αγορών, με στόχο τον περιορισμό του κόστους που εμφανίζεται εκ των υστέρων στους λογαριασμούς προσαύξησης. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η χαμηλή ΟΤΣ δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή δείκτη του οφέλους που αποκομίζει ο καταναλωτής από τις ΑΠΕ. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν οι ΑΠΕ μειώνουν τις τιμές, αλλά αν το σημερινό μοντέλο αγοράς επιτρέπει το όφελος αυτό να φτάσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό στον τελικό καταναλωτή. Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα παραμένει ανοικτή.”

Ο Αύγουστος ανεβάζει τον πήχη για τον Σεπτέμβριο

Πάντως, οι υψηλές τιμές των τελευταίων ημερών έχουν ήδη επηρεάσει αισθητά τον μέσο όρο του Αυγούστου. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, η μέση Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς από την 1η έως και τις 25 Αυγούστου διαμορφώνεται στα 128,51 ευρώ/MWh, έναντι περίπου 110 ευρώ/MWh τον Ιούλιο.

Με λίγες συνεδριάσεις να απομένουν έως το τέλος του μήνα, η τελική μέση τιμή του Αυγούστου θα αποτελέσει βασικό σημείο αναφοράς για τις χρεώσεις που θα ανακοινώσουν οι προμηθευτές στα πράσινα τιμολόγια του Σεπτεμβρίου. Η διατήρηση της χονδρικής σε αυτά τα επίπεδα, συνεπώς, δημιουργεί μια σαφώς ακριβότερη αφετηρία σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Μένει να φανεί, εάν, και αυτή τη φορά οι πάροχοι θα επιλέξουν να συγκρατήσουν τις ‘μετενέργειες” των αυξήσεων αυτών στη λιανική, όπως έκαναν τον Ιούλιο.

Η κυβέρνηση

Πάντως, χθες, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, προανήγγειλε “ενδιαφέρουσες θετικές εξελίξεις” στην ηλεκτρική ενέργεια ενόψει της ΔΕΘ, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, μιλώντας στον ΣΚΑΙ.

Η Ελλάδα μεταξύ των ακριβότερων αγορών

Σε υψηλά επίπεδα κινούνται σήμερα οι τιμές και σε αρκετές ακόμη ευρωπαϊκές αγορές, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται και πάλι μεταξύ των ακριβότερων.

Υψηλότερη τιμή από την ελληνική αγορά, στα 173,73 ευρώ/MWh, καταγράφεται στην Ιταλία, όπου η χονδρική διαμορφώνεται στα 192,94 ευρώ/MWh. Ακολουθούν η Αυστρία με 177,64 ευρώ/MWh, η Σλοβενία με 175,67 ευρώ/MWh, η Κροατία με 175,08 ευρώ/MWh, η Ρουμανία με 174,99 ευρώ/MWh και η Ουγγαρία με 175,37 ευρώ/MWh. Πολύ κοντά στην ελληνική τιμή βρίσκεται η Βουλγαρία, στα 173,75 ευρώ/MWh.

Αντίθετα, σημαντικά χαμηλότερες είναι οι τιμές σε αρκετές αγορές της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης. Στη Γερμανία η τιμή διαμορφώνεται στα 141,43 ευρώ/MWh και στην Ολλανδία στα 126,48 ευρώ/MWh. Στη Γαλλία, παρά τη σημαντική ημερήσια άνοδο, η χονδρική φτάνει στα 153,92 ευρώ/MWh, περίπου 20 ευρώ/MWh χαμηλότερα από την ελληνική αγορά.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόσταση από την Ιβηρική Χερσόνησο, όπου οι τιμές παραμένουν αισθητά χαμηλότερες: στα 115,44 ευρώ/MWh στην Ισπανία και στα 115,29 ευρώ/MWh στην Πορτογαλία, περίπου 58 ευρώ/MWh κάτω από τα ελληνικά επίπεδα.