VASSIŁINA: ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ – ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ Η POP

Από τα πρώτα λεπτά, η συζήτησή μας με τη Vassiłina βγήκε από τα κλασσικά στεγανά των συνεντεύξεων που ακολουθούν πιστά μια σειρά ερωτήσεων και ξεκίνησε να κυλά αβίαστα, με τις απαντήσεις της να περνούν από τη μουσική στην ψυχολογία, από την επαρχία στο Λονδίνο και από τη σκηνή στο σώμα, χωρίς αυτά τα θέματα να μοιάζουν ποτέ πραγματικά ασύνδετα. Γιατί, στη δική της ιστορία, όλα αποτελούν κομμάτια της ίδιας διαδρομής: της προσπάθειας να καταλάβει ποια είναι και να μπορέσει τελικά να το εκφράσει χωρίς φόβο.

Η Vassiłina είναι τραγουδίστρια, songwriter και μουσική παραγωγός, που κινείται στον χώρο της electro-pop, με dark και πειραματικά ηλεκτρονικά στοιχεία, χωρίς όμως να αντιμετωπίζει τα μουσικά είδη ως αυστηρά όρια. Η παρουσία της σκηνή είναι αλληλένδετη με τη θεατρικότητα, την μόδα, το “κάτι παραμυθένιο” και την pop κουλτούρα. Στους στίχους της θα ακούσεις μια βαθιά προσωπική αφήγηση για την ψυχική υγεία, την πατριαρχία, τη θηλυκότητα και την ανάγκη ενός ανθρώπου να πάψει να γίνεται διαρκώς «εύπεπτος» για τους άλλους.

Μεγάλωσε στις Σέρρες, σπούδασε ψυχολογία στη Θεσσαλονίκη και αργότερα βρέθηκε στο Λονδίνο για να σπουδάσει μουσική παραγωγή. Εκεί ήρθε σε επαφή με έναν κόσμο που μέχρι τότε δεν γνώριζε: την queer κοινότητα, τα drag shows, την ελευθερία της μεταμόρφωσης και μια διαφορετική αντίληψη για το τι μπορεί να σημαίνει θηλυκότητα. Η μουσική δεν υπήρξε μόνο η δουλειά που ήθελε να κάνει. Έγινε ο τρόπος να βρεθεί με τον εαυτό της.

«Το να γράφω τραγούδια ήταν από μικρή αυτό που με άγγιζε περισσότερο»

Πότε κατάλαβες ότι η μουσική δεν ήταν απλώς κάτι που αγαπούσες, αλλά αυτό που ήθελες να κάνεις;

Η επαφή μου με τη μουσική ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία. Αυτό που με άγγιζε περισσότερο ήταν το να γράφω τραγούδια, να εκφράζομαι μέσα από τη δημιουργία. Είχα την τύχη να έχω στο δημοτικό μια δασκάλα πιάνου που δεν με πίεσε να μάθω μόνο με τον κλασικό τρόπο. Εγώ, για να αποφεύγω το διάβασμα των έργων, έγραφα δικά μου και τα εξελίσσαμε μαζί.

Πολύ αργότερα συνειδητοποίησα πόσο σημαντικό ήταν το γεγονός ότι δεν καταπιέστηκα ως παιδί. Δεν υπήρχε κάποιος να μου λέει ότι πρέπει να κάνω τη μουσική με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Αυτό ήταν πολύ απελευθερωτικό.

Παρόλα αυτά, στη Θεσσαλονίκη σπούδασες ψυχολογία.

Ήθελα πάντα να ασχοληθώ με τη μουσική, αλλά είχα κάνει μια συμφωνία με τους γονείς μου ότι θα σπούδαζα κάτι άλλο και θα την ακολουθούσα παράλληλα. Έτσι, όσο ήμουν στην ψυχολογία, άρχισα να κάνω τα πρώτα μου βήματα και να ψάχνω ποια θέλω να είμαι ως καλλιτέχνιδα.

Η ψυχολογία, βέβαια, με καθόρισε πολύ. Δεν εργάστηκα ως ψυχολόγος, αλλά επηρέασε τον τρόπο με τον οποίο σχετίζομαι με τους ανθρώπους, τον τρόπο που κατανοώ τον ψυχισμό μου και το πώς βλέπω τη ζωή.

«Μέχρι τότε δεν είχα δει μια γυναίκα να κάνει μουσική παραγωγή»

Τι σε οδήγησε στη μουσική παραγωγή;

Στη Θεσσαλονίκη γνώρισα μια γυναίκα παραγωγό και έπαθα σοκ, με την καλή έννοια. Μέχρι τότε δεν είχα άλλα γυναικεία παραδείγματα γύρω μου. Βασιζόμουν συνήθως σε άνδρες για την παραγωγή και ξαφνικά είδα ότι μια γυναίκα μπορεί να το κάνει μόνη της.

Σήμερα μπορεί ένα νεότερο παιδί να θεωρεί αυτονόητο ότι μια γυναίκα είναι παραγωγός, αλλά τότε, για μένα, δεν ήταν καθόλου αυτονόητο. Αυτή η συνάντηση άλλαξε τη ζωή μου και με οδήγησε στο Λονδίνο, όπου σπούδασα μουσική παραγωγή και ηχοληψία.

Τώρα που διδάσκω και εγώ παραγωγή σε κοπέλες, νιώθω ότι είναι σαν να μου έδωσε κάποιος κάτι που οφείλω να μεταφέρω παρακάτω. Ξέρω πόσο μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου το να δεις απέναντί σου έναν άνθρωπο και να σκεφτείς: «Άρα μπορώ να το κάνω και εγώ».

Το Λονδίνο άλλαξε και τη σχέση σου με την pop;

Ήταν καθοριστικό. Μέχρι να φύγω, ειδικά στον εναλλακτικό χώρο, υπήρχε ένας σνομπισμός απέναντι στην pop. Σαν να ήταν κάτι κατώτερο ή λιγότερο ποιοτικό. Εγώ όμως πάντα αγαπούσα την pop και στο Λονδίνο άρχισα να το αποδέχομαι χωρίς ενοχή.

Νομίζω ότι αυτό συνδέεται πολύ και με το φύλο. Για να θεωρηθεί μια γυναίκα «σοβαρή» καλλιτέχνις, συχνά αισθάνεται ότι πρέπει να παρουσιάσει κάτι βαρύ, σκοτεινό και αυστηρό. Στην αρχή και η δική μου μουσική ήταν πολύ πιο σκοτεινή. Τώρα καταλαβαίνω ότι ένα μέρος μου προσπαθούσε να υιοθετήσει ένα πιο ανδρικό βλέμμα, ώστε να με πάρουν στα σοβαρά.

«Η επαρχία δεν έχει τις ίδιες ευκαιρίες να δει κάτι διαφορετικό»

Μεγάλωσες στις Σέρρες. Πόσο επηρέασε η επαρχία αυτή τη διαδρομή;

Ένας άνθρωπος που μεγαλώνει στην επαρχία δεν έχει τις ίδιες ευκαιρίες και τα ίδια ερεθίσματα με κάποιον που μεγαλώνει σε μια μεγάλη πόλη. Ο δρόμος που πρέπει να διανύσει είναι μεγαλύτερος.

Εγώ είχα το προνόμιο να έχω γονείς που ταξίδευαν και με έφεραν σε επαφή με την τέχνη, παρότι είχαν και τους φόβους ή τον συντηρητισμό τους. Δεν είναι όμως εύκολο για ένα παιδί να βγει από το πλαίσιο της επαρχίας, όταν δεν έχει δει άλλους τρόπους ζωής.

Για χρόνια είχα πολύ θυμό απέναντι στις Σέρρες. Αυτό άλλαξε όταν επέστρεψα για να παίξω με την μπάντα μου σε μια ανοιχτή εκδήλωση. Το line-up ήταν εντελώς αταίριαστο — μετά από εμάς έπαιζαν μπουζούκια. Όμως εκεί βρίσκονταν άνθρωποι από τα γύρω χωριά, οικογένειες, παιδιά από το ειδικό σχολείο, ολόκληρη η πόλη.

Είδα κορίτσια που πιθανότατα δεν θα άκουγαν ποτέ τη μουσική μου να παρακολουθούν. Ήρθαν άνθρωποι και μου είπαν τι ένιωσαν, ότι πήραν δύναμη. Και τότε κατάλαβα κάτι: πολλές φορές θεωρούμε ότι η επαρχία δεν θα αποδεχτεί κάτι διαφορετικό και γι’ αυτό δεν της δίνουμε ποτέ την ευκαιρία να το γνωρίσει.

Το να μη δίνεις στους ανθρώπους τη δυνατότητα να δουν κάτι άλλο είναι αυτό που στενεύει τις πόλεις και κλείνει τις καρδιές τους.

«Προσπαθούσα να αλλάξω τη φωνή μου για να αποδείξω ότι αξίζω»

Νωρίτερα μου μίλησες για τη δύσκολη σχέση που είχες με τη φωνή και τον τραυματισμό της.

Προσπαθούσα να αλλάξω τη φωνή μου, να την κάνω πιο βαριά, γιατί θεωρούσα ότι έτσι έπρεπε να τραγουδάω. Την τραυμάτισα πραγματικά. Έπαθα αιμάτωμα, κάλους, έχανα τη φωνή μου. Πίστευα ότι δεν το είχα, ότι κάτι δεν έκανα σωστά.

Όλα αυτά συνδέονταν με μια γενικότερη κοινωνική πίεση και με την ανάγκη μου να αποδείξω ότι αξίζω. Ήμουν πάντα η καλή μαθήτρια, το παιδί που έκανε τα πράγματα σωστά. Ακόμα και όταν επέλεξα κάτι μη συμβατικό, ένιωθα ότι έπρεπε να το κάνω τέλεια.

Πέρασα πολύ έντονα το άγχος και τα ψυχοσωματικά. Πριν από συναυλίες αρρώσταινα, έκλεινε ο λαιμός μου. Στο Λονδίνο, όπου δεν με γνώριζε κανείς, αυτό σταμάτησε σε μεγάλο βαθμό. Το να μην είσαι «κανένας» σε μια μεγάλη πόλη μπορεί να είναι απίστευτα απελευθερωτικό.

Τι σε έκανε να συνεχίσεις;

Ήξερα ότι αυτό θέλω να κάνω. Δεν θα ήμουν ευτυχισμένη κάνοντας κάτι άλλο. Όταν βλέπεις ένα παιδί που ξέρει από μικρό τι αγαπάει, είναι κρίμα να μην το ακολουθήσει.

Δεν σημαίνει ότι έχω λύσει τα πάντα. Προσπαθώ ακόμα. Αλλά μέσα από την ψυχοθεραπεία κατάλαβα πολλά για τον εαυτό μου, για την ανατροφή μου και για τις απαιτήσεις που είχα εσωτερικεύσει. Σήμερα μπορώ να δω και τους γονείς μου με μεγαλύτερη κατανόηση. Έκαναν το καλύτερο που μπορούσαν με τα μέσα που είχαν.

«Τα τραγούδια μου είναι η διαδρομή της ψυχοθεραπείας μου»

Όλες αυτές οι εμπειρίες περνούν στη μουσική σου;

Τα τραγούδια μου είναι πολύ θεραπευτικά και εξομολογητικά. Αν κάποιος ακούσει τους δίσκους μου με τη σειρά, μπορεί ουσιαστικά να παρακολουθήσει όλη τη διαδρομή της ψυχοθεραπείας μου και την προσπάθειά μου να καταλάβω ποια είμαι.

Δεν μπορώ εύκολα να γράψω κάτι που δεν με αφορά. Υπάρχουν songwriters που δημιουργούν χαρακτήρες και φανταστικές ιστορίες· εγώ δεν λειτουργώ έτσι. Για μένα η μουσική ήταν πάντα ένας τρόπος διαφυγής, αλλά και ο μόνος χώρος όπου μπορούσα να είμαι απόλυτα ο εαυτός μου.

Για χρόνια προσπαθούσα να είμαι εύπεπτη, ευχάριστη και χαρούμενη για όλους. Μέσα στη μουσική μου δεν χρειάζεται να το κάνω αυτό.

«Η queer κοινότητα μου έδειξε ότι η θηλυκότητα δεν είναι ένα πράγμα»

Πόσο σημαντική υπήρξε για εσένα η επαφή με την queer κοινότητα;

Πάρα πολύ. Μέχρι να πάω στο Λονδίνο δεν ήξερα καν τι είναι το Pride. Ήταν ένας εντελώς διαφορετικός κόσμος. Είδα αγάπη, ελευθερία και ανθρώπους που μπορούσαν να εκφράζονται χωρίς να απολογούνται.

Τα drag shows υπήρξαν τεράστια έμπνευση. Εκεί είδα πόσο μαγική και μεταμορφωτική μπορεί να είναι η έκφραση της θηλυκότητας. Κάθε βράδυ μπορείς να γίνεις κάποιος ή κάποια άλλη, να ανθίσεις, να εκφράσεις τη σεξουαλικότητά σου και να είσαι ελεύθερη.

Κατάλαβα επίσης πόσο κοντά βρίσκονται τα drag shows στα μιούζικαλ: η μεταμόρφωση, η θεατρικότητα, τα κοστούμια, η αφήγηση. Και τα δύο συχνά υποτιμώνται ως επιφανειακά, ενώ μπορούν να περιέχουν τρομερή τέχνη και δύναμη.

Η queer κοινότητα με βοήθησε να καταλάβω ότι μπορώ να είμαι σκοτεινή, χαρούμενη, σέξι ή καθόλου σέξι. Δεν χρειάζεται να χωρέσω σε ένα κουτί. Η θηλυκότητα δεν είναι μόνο ένα πράγμα.

«Ήθελα να φέρω κοντά κόσμους που συνήθως μένουν χωριστά»

Η διαδρομή της Vassilina ανάμεσα στην alternative και την pop σκηνή, η δυσκολία της να χωρέσει αυστηρά σε μία μόνο κατηγορία και η ανάγκη της να αμφισβητεί τα μουσικά στεγανά, βρίσκουν φέτος μια διαφορετική έκφραση. Η ίδια ανέλαβε την επιμέλεια του line-up του Αγοραφοβικού, του φεστιβάλ που έχει καταφέρει να συγκεντρώνει κάτω από την ίδια ομπρέλα διαφορετικές εκδοχές της σύγχρονης ανεξάρτητης μουσικής.

Φέτος ανέλαβες την επιμέλεια του line-up του Αγοραφοβικού. Πώς ένιωσες όταν σου έγινε η πρόταση;

Δεν πιστεύω στο manifesting, αλλά δεν υπάρχει κάτι που να έχω πει περισσότερο στους φίλους μου. Έλεγα συνέχεια: «Σας παρακαλώ, δώστε μου ένα line-up». Θύμωνα όχι τόσο με το ποιοι καλλιτέχνες μπαίνουν, αλλά με το ποιοι δεν μπαίνουν.

Όταν μου έγινε η πρόταση, ένιωσα τεράστια χαρά. Στη συνέχεια, βέβαια, είδα και τη διαδικασία από μέσα και κατάλαβα ότι υπάρχουν δυσκολίες τις οποίες, όταν βρίσκεσαι απ’ έξω, δεν τις γνωρίζεις.

Ο Άρης είναι ένας άνθρωπος που προσπαθεί πάρα πολύ να διατηρήσει τη λογική του φεστιβάλ «από μουσικούς για μουσικούς» και να ενώσει διαφορετικές σκηνές. Σε μια πόλη και σε μια χώρα όπου είναι πολύ δύσκολο να υποστηριχθεί η μουσική, είναι σημαντικό να υπάρχει μια βραδιά που φέρνει μαζί όλα αυτά τα διαφορετικά subgenres.

Τι ήθελες να εκφράσεις μέσα από τις επιλογές σου;

Η δική μου αρχή έγινε μέσα στην alternative σκηνή και είμαι πολύ ευγνώμων γι’ αυτό. Στη συνέχεια πέρασα σε έναν περισσότερο pop δισκογραφικό χώρο, για τον οποίο επίσης αισθάνομαι ευγνωμοσύνη. Παρατήρησα, όμως, ότι υπάρχει ένας μεγάλος διχασμός ανάμεσα σε αυτούς τους δύο κόσμους.

Υπάρχουν pop acts στα οποία δεν δίνεται προβολή. Υπάρχουν καλλιτέχνες που κάνουν hyperpop ή περισσότερο πειραματική μουσική και μπορεί να πήγαιναν καταπληκτικά στο εξωτερικό, αλλά εδώ δεν υπάρχει η δομή και η στήριξη που χρειάζονται. Υπάρχουν άλλοι που κινούνται περισσότερο προς την indie ή προς κάτι που θα χαρακτηρίζαμε πιο «έντεχνο».

Παρότι πολλές φορές όλοι αυτοί οι άνθρωποι θέλουν τα ίδια πράγματα, οι σκηνές τους δεν ενώνονται. Εγώ αισθάνομαι μουσικά υβριδική. Μου αρέσει η post-punk, η dark wave, η pop, η ηλεκτρονική και η πειραματική μουσική. Ήθελα λοιπόν να βάλουμε λίγο απ’ όλα και να φέρουμε αυτούς τους κόσμους μαζί για δύο βράδια.

Είναι και ένα φεστιβάλ που κάθε χρόνο αποκτά διαφορετική ταυτότητα, ανάλογα με τον άνθρωπο που αναλαμβάνει την επιμέλεια.

Ναι, και νομίζω ότι αυτό έχει πολύ ενδιαφέρον. Κάθε χρόνο το κοινό περιμένει να δει ποιος θα το αναλάβει, τι θα κάνει και τι θα προτείνει. Είναι ένα φεστιβάλ που στηρίζει πολλές διαφορετικές σκηνές, οι οποίες μπορεί να μπαίνουν κάτω από την ομπρέλα της alternative μουσικής, αλλά μεταξύ τους είναι εντελώς διαφορετικές.

Ανυπομονώ πάρα πολύ για αυτή τη συνάντηση. Νομίζω ότι ανυπομονώ περισσότερο για το φεστιβάλ παρά για το δικό μου live.

«Δεν είμαι ένα είδος — και αυτό είναι η pop»

Πώς θα περιέγραφες σήμερα την καλλιτεχνική σου ταυτότητα;

Έχει φεμινιστική χροιά, γιατί μέσα από την ψυχοθεραπεία κατάλαβα πώς με επηρέασε το πατριαρχικό σύστημα και πώς δεν θέλω να ζω. Υπάρχει επίσης η pop κουλτούρα, η παιδικότητα, το παραμύθι, το φαντασιακό στοιχείο και η θεατρικότητα.

Η μόδα είναι πολύ σημαντική για μένα, όχι ως τάση αλλά ως τρόπος να αφηγηθείς μια ιστορία. Μέσα από το ρούχο προσπαθώ ακόμη να βρω τη δική μου αυτοπεποίθηση και να αγαπήσω περισσότερο το σώμα μου.

Δεν θέλω να φοράω κάτι επειδή είναι trend. Θέλω να είναι κομμάτι του κόσμου που δημιουργώ.

Και ποιο είναι το επόμενο όνειρο;

Δεν προσπαθώ πια να σκέφτομαι την τέχνη απόλυτα. Αλλάζουμε, αλλάζουν οι άνθρωποι που συναντάμε και τα πράγματα που μας εμπνέουν.

Θα ήθελα να μπορώ να χτίζω ολοκληρωμένους κόσμους στις ζωντανές εμφανίσεις μου και να τους ταξιδεύω. Να μπορεί κάποιος να μπαίνει για λίγο μέσα σε αυτόν τον κόσμο.

Για μένα, επιτυχία ως καλλιτέχνης είναι να έχεις την ελευθερία να αλλάζεις. Να μην παραμένεις σε ένα είδος επειδή αυτό περιμένουν από εσένα. Δεν είμαι ένα είδος. Και νομίζω ότι αυτό είναι τελικά και η pop: τα όριά της αλλάζουν συνεχώς.