ΠΟΙΟΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΞΕΘΑΨΑΝ 650 ΚΙΛΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΟΛΥΜΠΟ;
Μια επιχείρηση καθαρισμού δείχνει πόσο απαιτητική είναι η απομάκρυνση απορριμμάτων από τις ψηλότερες ζώνες του Ολύμπου και γιατί, σε τέτοιο υψόμετρο, η δουλειά δεν τελειώνει όταν γεμίσουν οι σάκοι.
Οι πεζοπόροι ανεβαίνουν στο βουνό του Ολύμπου αναζητώντας κάτι υψηλότερο από την καθημερινότητά τους, αλλά στις εισόδους των μονοπατιών και γύρω από τα καταφύγια συναντούν όσα άφησαν πίσω τους εκείνοι που ανέβηκαν πριν από αυτούς – μια εικόνα που μάλλον δεν είχαν στο μυαλό τους όταν έφτιαχναν το καλοκαιρινό bucket list τους.
Τον Ιούλιο, η ομάδα της Ecogenia έφτασε στη Γούρνα του Στεφανιού, ένα πετρώδες κοίλωμα κάτω από την ορθοπλαγιά του λεγόμενου “Θρόνου του Δία”, σε υψόμετρο περίπου 2.600 μέτρων, για να καθαρίσει το σημείο.
“Θεωρήσαμε ότι θα μαζέψουμε γύρω στους τρεις σάκους”, λέει ο Βασίλης Διαμαντόπουλος, ο οποίος είναι επαγγελματίας οδηγός βουνού και υπεύθυνος για τον συντονισμό της επιχείρησης.
Σύντομα, όμως, έτσι όπως μετακινούσαν τις πέτρες, άρχισαν να έρχονται στο φως παλιά τενεκεδένια κουτάκια, αλλά και μεγάλες λαμαρίνες, κομμάτια από γεννήτριες και βαρέλια, οπότε συνειδητοποίησαν πως έχουν πολύ περισσότερη δουλειά από ό,τι περίμεναν.
“Μύριζε σαν σκουπιδότοπος”
Η Μαρία Νίκα, μηχανικός περιβάλλοντος και μέλος της Ecogenia, αστειεύεται πως στην ομάδα αποκαλούν τα παλιότερα απορρίμματα “αρχαία”. Έχουν τη συνήθεια να φωτογραφίζουν τα παλιότερα κουτάκια που βρίσκουν και αυτή τη φορά ξεχώρισε ένα που έφερε ακόμη το ξεθωριασμένο σήμα των Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Άντζελες του 1984.
Αυτό που την ξάφνιασε περισσότερο δεν ήταν η ηλικία τους, αλλά “οι στοίβες από αρχαία σκουπίδια, η μία πάνω στην άλλη. Όσα περισσότερα μαζεύαμε, τόσα περισσότερα βρίσκαμε θαμμένα από κάτω”, λέει.
Μέχρι να αποφασίσουν πως έπρεπε να σταματήσουν, οι τρεις σάκοι που είχαν υπολογίσει στην αρχή είχαν γίνει έξι. Η δροσιά του πρωινού είχε στο μεταξύ υποχωρήσει και η πολύωρη δουλειά κάτω από τον ήλιο, σε τέτοιο υψόμετρο, δοκίμαζε τις αντοχές τους.
Η Νικολέτα Χαμπίμπ, γεωπόνος και επικεφαλής της κινητής ομάδας, θυμάται ακόμη την έντονη μυρωδιά που αναδυόταν από ορισμένα σημεία. “Πολλά μέλη έλεγαν ότι μύριζε σαν σκουπιδότοπος”, προσθέτει.
Το πώς συγκεντρώθηκε εκεί όλος αυτός ο όγκος δεν μπορεί να απαντηθεί με βεβαιότητα. Ο Βασίλης εξηγεί ότι πριν από το 2000 τα σκουπίδια θάβονταν με σκοπό να καούν, καθώς η μεταφορά τους από τέτοιο υψόμετρο ήταν ιδιαίτερα δύσκολη και η επισκεψιμότητα πολύ μικρότερη από τη σημερινή. Επιπλέον, τα μεγαλύτερα αντικείμενα “μπορεί να μην πετάχτηκαν εσκεμμένα, αλλά λόγω των καιρικών φαινομένων που τα διέλυσαν, να έγιναν απορρίμματα”, σημειώνει.
“Το πιο δύσκολο ήταν να κρατήσεις την ομάδα ασφαλή”
Η Ecogenia είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός που προσλαμβάνει και εκπαιδεύει νέους για να εργαστούν σε περιβαλλοντικά έργα, συνήθως για διάστημα τριών μηνών. Πρόκειται για αμειβόμενη εργασία και όχι για εθελοντισμό, ενώ κάθε δράση σχεδιάζεται σε συνεργασία με δημόσιους φορείς και τις τοπικές κοινότητες.
Στον Όλυμπο, η οργάνωση έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με τη Δασική Υπηρεσία Πιερίας, ενώ ο Δήμος Δίου-Ολύμπου της έχει παραχωρήσει ένα κτίριο στο Λιτόχωρο, το οποίο χρησιμοποιείται ως βάση.
Ο καθαρισμός κράτησε μία ημέρα, αλλά για να φτάσουν ως εκεί, να δουλέψουν με ασφάλεια και να επιστρέψουν, χρειάστηκαν τρεις. Στην αποστολή, πήραν μέρος είκοσι άτομα από το εποχικό πρόγραμμα της Ecogenia στον Όλυμπο, την κινητή ομάδα του οργανισμού και το California Conservation Corps. Για αρκετούς από αυτούς, η γνωριμία με το βουνό είχε αρχίσει πολλά χρόνια πριν ενταχθούν στο πρόγραμμα.
Η Μαρία, για παράδειγμα, έκανε τις πρώτες πεζοπορίες με τον παππού της όταν πήγαινε ακόμη στο δημοτικό. Το 2008, σε ηλικία μόλις 12 ετών, είχε ανέβει για πρώτη φορά στο Οροπέδιο των Μουσών.
Η πρώτη μέρα πέρασε στο μονοπάτι προς το Οροπέδιο των Μουσών. Φτάνοντας εκεί, η ομάδα έστησε τις σκηνές της γύρω από το μικρό καταφύγιο “Χρήστος Κάκαλος”, το οποίο παρόλο που δεν μπορούσε να τους φιλοξενήσει, ανέλαβε τη σίτιση τους. Χωρίς αυτή τη βοήθεια, “θα έπρεπε να κουβαλήσουμε κι άλλα πράγματα, όπως μαγειρικά σκεύη”, λέει ο Βασίλης. Σε μια ανάβαση όπου όλος ο απαραίτητος εξοπλισμός έπρεπε να μεταφερθεί στην πλάτη, αυτό σήμαινε αισθητά λιγότερο βάρος, προσθέτει.
Το επόμενο πρωί η ομάδα κατευθύνθηκε προς το σημείο της δράσης, το οποίο απείχε 15 με 20 λεπτά με τα πόδια από το καταφύγιο σε μια απότομη πλαγιά με σαθρό έδαφος. Χωρίστηκαν σε μικρότερες ομάδες, ενώ ένα μέλος παρακολουθούσε συνεχώς την πλαγιά για πτώσεις βράχων. Κάποια στιγμή κύλησαν πέτρες από ψηλότερα και πρόλαβε να ειδοποιήσει τους υπόλοιπους. “Το πιο δύσκολο ήταν να συντονίσεις την ομάδα και να την κρατήσεις ασφαλή”, λέει η Νικολέττα.
Στο τέλος της ημέρας, τα απορρίμματα που είχαν συγκεντρώσει υπολογίζονταν σε 600 με 650 κιλά. Δεν μπορούσαν να τα ζυγίσουν όλα μαζί και έτσι βασίστηκαν σε επιμέρους μετρήσεις με μια ζυγαριά χειρός. Αρχικά σκόπευαν να τα κατεβάσουν σταδιακά με μουλάρια, όπως μεταφέρονται συνήθως τα απορρίμματα από τα καταφύγια, αλλά όταν είδαν πόσα είχαν συγκεντρωθεί, άρχισαν να συζητούν με τις αρμόδιες υπηρεσίες ακόμη και το ενδεχόμενο χρήσης ελικοπτέρου.
Μέχρι στιγμής, οι σάκοι και τα μεγαλύτερα αντικείμενα παραμένουν ακόμη κοντά στο καταφύγιο.
Τι μένει μετά τον καθαρισμό;
“Ο Όλυμπος δεν είναι μόνο το Οροπέδιο των Μουσών”, λέει η Μαρία, θυμίζοντας πως το βουνό έχει δεκάδες άλλες διαδρομές με μεγάλη επισκεψιμότητα και διαφορετικές ανάγκες, οι οποίες δεν μπορούν να καλυφθούν με μεμονωμένους καθαρισμούς.
Ούτε η τοποθέτηση περισσότερων κάδων αποτελεί λύση από μόνη της. Η πρόσβαση για την αποκομιδή είναι δύσκολη, ενώ οι ανοιχτοί κάδοι μπορεί να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα από όσα λύνουν: Οι μυρωδιές από τα υπολείμματα τροφών μπορούν να προσελκύσουν ζώα, τα οποία σκίζουν τις σακούλες, με αποτέλεσμα το περιεχόμενο τους να σκορπίζεται και καφέδες ή άλλα υγρά να χύνονται στο έδαφος.
Ο επόμενος στόχος της Ecogenia είναι το εποχικό πρόγραμμα να αποκτήσει σταθερή παρουσία στον Όλυμπο, ακολουθώντας τις ανάγκες κάθε περιόδου. Αν το πρόγραμμα λειτουργούσε σε μόνιμη βάση, τον χειμώνα και την άνοιξη θα επικεντρωνόταν στην πρόληψη πυρκαγιών, την απομάκρυνση βιομάζας, τη χαρτογράφηση και τη σήμανση των μονοπατιών.
Το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, το βάρος θα μεταφερόταν στην ενημέρωση των επισκεπτών και στις παρεμβάσεις όπου υπήρχε ανάγκη, ώστε η δουλειά να μην αρχίζει κάθε φορά με την απομάκρυνση όσων άφησε πίσω της η προηγούμενη σεζόν.
