EΙΝΑΙ ΚΑΙ ΘΑ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΣΤΑΡ – MARILYN MONROE: A PORTRAIT

Πόσο αδαείς είμαστε μικροί καμιά φορά. Πόσο απόλυτοι και κοντόφθαλμοι και μάλιστα με επιμονή! Αλλά έτσι είναι τα νιάτα. Και σαν νιάτο κι εγώ έλεγα πως δεν μ’ αρέσουν οι ξανθές και είχα αποφασίσει πως, από το τότε Χόλιγουντ, προτιμούσα τη Ρίτα Χέιγουορθ από τη Μέριλιν Μονρόε. «Και σιγά», έλεγα από μέσα μου, «που όλο κάνει τη γατούλα σαν τη Βουγιουκλάκη». Κούνια που με κούναγε… 

Πολύ πριν από αυτή την έκθεση είχα αναθεωρήσει, όμως αυτή δεν με έβαλε απλώς στη θέση μου, με προβλημάτισε ιδιαιτέρως. Οι φωτογραφίες που είδαν τα μάτια μας δεν απεικόνιζαν απλώς μια γυναίκα με διαφορετικούς τρόπους˙ αποτύπωναν μια ψυχή και μια σύντομη μα τόσο θορυβώδη ζωή με τη μεγαλύτερη λάμψη που θα γινόταν ποτέ. Αστέρι που κάηκε εκκωφαντικά. 

Οι φωτογραφίες είχαν τα πάντα, ήταν τα πάντα: μια γυναίκα ερωτική, αθώα, ναζιάρα, σέξι, σοβαρή, χαρούμενη, προβληματισμένη, απεγνωσμένη, λυπημένη, θυμωμένη, μόνη, με απορία, με ένταση, με γνώση της επιρροής και άγνοια κινδύνου, με προσμονή.

Ήταν 36 όταν έφυγε από τη ζωή. 

Μόνο. Μόλις 36 και θα ζει για πάντα. 

Πώς γίνεται; Αναρωτιέσαι πραγματικά. Πώς γίνεται και ένας άνθρωπος μπορεί να εκπέμπει τέτοια λάμψη; Πόσο το ήθελε ή πόσο έτσι γεννήθηκε; Πόσο την έφτιαξαν; Πόσο την πίεσαν; Της ρούφηξαν πάντως και την τελευταία σταγόνα αίματος που είχε.

Διαβάζοντας τα κείμενα πλάι στις φωτογραφίες, με τις χρονολογίες και τις σχέσεις που είχε αναπτύξει με όσους τη φωτογράφιζαν μονολογούσα… πότε προλάβαινε να πάρει μια ανάσα, να καθίσει μόνη να ξεκουραστεί –έστω να ξεκουράσει το μυαλό της;

Λάτρεψα τις πιο απλές της εικόνες, τις πιο άβαφες και ανεπιτήδευτες, εκείνες που «διάβαζαν» κάτι περισσότερο από την ομορφιά, που πλησίαζαν κάπως την καρδιά της. Αυτές του Πρώσου φωτορεπόρτερ Alfred Eisenstaedt είναι οι πιο αγαπημένες μου -εκείνος δεν την κάλεσε ποτέ σε στούντιο αλλά τη φωτογράφισε στο σπίτι της με ένα μαύρο πουλόβερ και ένα λευκό παντελόνι, σε μια πολυθρόνα μπροστά στη βιβλιοθήκη της. Και από το βιβλίο που πήρα το οποίο περιλαμβάνει πολλά quotes δικά της και άλλων, κρατώ ένα που με συγκίνησε στο οποίο λέει πως όταν ήταν μικρή και δούλευε στο εργοστάσιο, η μόνη της διασκέδαση και χαρά ήταν το σαββατιάτικο σινεμά. Και συμπληρώνει: «Ελπίζω και εγώ, με αυτή τη δουλειά, να δίνω λίγη χαρά σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη».

Η ΕΚΘΕΣΗ

Με αφορμή, λοιπόν, τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή της, η National Portrait Gallery παρουσιάζει μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου την έκθεση «Marilyn Monroe: A Portrait». Η μεγάλη αυτή έκθεση τιμά την ηθοποιό αλλά προσπαθεί, όπως λένε οι οργανωτές, να εξετάσει τον ρόλο που διαδραμάτισε η ίδια στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας της, καθώς και την επιρροή που άσκησε σε φωτογράφους και καλλιτέχνες τόσο κατά τη διάρκεια της ζωής της όσο και πολλά χρόνια μετά τον θάνατό της.

Γεννημένη την 1η Ιουνίου 1926, η Μονρόε εξακολουθεί να αποτελεί σύμβολο παγκοσμίως. Από τις πρώτες pin-up φωτογραφίες της, όταν ήταν ακόμη νεαρό μοντέλο με το όνομα Νόρμα Τζιν, μέχρι την τελευταία της συνέντευξη στο περιοδικό Life και τις συγκινητικές τελευταίες εικόνες της, που τραβήχτηκαν στην παραλία της Σάντα Μόνικα το 1962, υπήρξε ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα πρόσωπα στην ιστορία και γοήτευσε και ενέπνευσε ορισμένους από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της εποχής.

Η έκθεση συγκεντρώνει έργα των Andy Warhol, Pauline Boty, James Gill, Rosalyn Drexler και Audrey Flack, μαζί με φωτογραφίες περισσότερων από 20 φωτογράφων που σημάδεψαν την εποχή τους, μεταξύ των οποίων οι Cecil Beaton, Philippe Halsman, Bernard of Hollywood, André de Dienes, Eve Arnold, Inge Morath, Alfred Eisenstaedt, Milton Greene, Sam Shaw, Richard Avedon και George Barris.

ΟΙ 432 ΓΙΑ ΤΟ LIFE

Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης φωτογραφίες από το περιοδικό Life που δεν έχουν δει ποτέ μέχρι σήμερα το φως της δημοσιότητας, όπως για παράδειγμα προσωπικά πορτρέτα που τράβηξε ο Allan Grant στην κατοικία της Μονρόε στο Brentwood, μόλις μία ημέρα πριν από τον θάνατό της, τον Αύγουστο του 1962.

Κατά τη διάρκεια εκείνης της αποκλειστικής φωτογράφισης, η οποία συνόδευσε την τελευταία συνέντευξη της Μονρόε στον συντάκτη του Life, Richard Meryman, ο Grant τράβηξε συνολικά 432 φωτογραφίες, από τις οποίες αρχικά δημοσιεύθηκαν μόλις οκτώ. Οι εικόνες δείχνουν τη Μονρόε να διαβάζει το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της συνέντευξής της και να εκφράζει ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων. 

ΕΚΕΙΝΗ ΚΑΙ ΕΚΕΙΝΟΙ ΜΕ ΤΟΝ ΦΑΚΟ ΣΤΟ ΧΕΡΙ

Οι φωτογράφοι που συνεργάστηκαν με τη Μονρόε την περιέγραφαν ως το καλύτερο φωτογραφικό θέμα που είχαν ποτέ. Η έκθεση αναδεικνύει την ιδιαίτερη προσέγγισή της στη δημιουργία της εικόνας της και τον έλεγχο που ασκούσε: δεν πόζαρε απλώς, αλλά καθοδηγούσε και τις φωτογραφίσεις, ενώ είχε κατοχυρώσει το δικαίωμα να απορρίπτει οποιαδήποτε εικόνα δεν της άρεσε.

Το σοκ από τον θάνατο της Μονρόε το 1962 αποτέλεσε καταλύτη για τη δημιουργία πολυάριθμων πορτρέτων της από καλλιτέχνες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Η Βρετανίδα καλλιτέχνις της Pop Art Pauline Boty, που ήταν αφοσιωμένη θαυμάστριά της, διοχέτευσε τη θλίψη της σε έργα όπως τα The Only Blonde in the World (1963) και Colour Her Gone (1962).

Στη Νέα Υόρκη, ο Andy Warhol δημιούργησε τις εμβληματικές μεταξοτυπίες του. Χρησιμοποιώντας ως βάση μια διαφημιστική φωτογραφία που είχε τραβηχτεί για την προώθηση της ταινίας Niagara (1953), ο Warhol απομόνωσε το πρόσωπο της Μονρόε πάνω σε ένα χρυσό φόντο, μετατρέποντάς την σε μια μορφή που θυμίζει βυζαντινή αγία. Στο έργο του Warhol, η Μονρόε δεν ήταν πλέον απλώς μια κινηματογραφική σταρ, αλλά το απόλυτο αμερικανικό είδωλο.

Ο James Francis Gill δημιούργησε το τρίπτυχο Marilyn (1962), ενώ ο Joseph Cornell συνέθεσε λεπτεπίλεπτα αναμνηστικά κουτιά αφιερωμένα στη Μονρόε.

Η Μονρόε εξακολουθεί μέχρι σήμερα να γοητεύει τους καλλιτέχνες, οι οποίοι έλκονται τόσο από την εμβληματική παρουσία της όσο και από τη συναρπαστική ζωή της.

Την επιμέλεια της έκθεσης έχουν η Rosie Broadley, Joint Head of Curatorial και Senior Curator of 20th Century Collections, και η Georgia Atienza, Assistant Curator of Photography.

Η έκθεση «Marilyn Monroe: A Portrait» συνοδεύεται από ομώνυμη έκδοση, η οποία περιλαμβάνει κείμενα των Rosie Broadley, Lena Dunham, Sarah Churchwell, Bonnie Greer, Griselda Pollock, Georgia Atienza και Sean Burns. Η έκδοση συγκεντρώνει κορυφαίους συγγραφείς, κριτικούς και επιμελητές, οι οποίοι προσφέρουν νέες και αποκαλυπτικές οπτικές για τη ζωή, την εικόνα και τη διαχρονική παρακαταθήκη της Μέριλιν Μονρόε.

Η Victoria Siddall, διευθύντρια της National Portrait Gallery, δήλωσε:

«Η Μέριλιν Μονρόε παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της σύγχρονης ιστορίας: ένα σύμβολο αίγλης, που διαμορφώθηκε μέσα από τις ταινίες στις οποίες εμφανίστηκε και τον τεράστιο αριθμό φωτογραφιών της και ενισχύθηκε από τις γενιές καλλιτεχνών που ενέπνευσε. Είμαστε υπερήφανοι που διοργανώνουμε αυτή την έκθεση για να τιμήσουμε τη Μέριλιν τη χρονιά της εκατονταετηρίδας από τη γέννησή της, εξερευνώντας την εξαιρετική ζωή και την επιρροή της, καθώς και τη διαχρονική παρακαταθήκη της».