Τα μαθηματικά της αυτοδυναμίας και της συγκυβέρνησης

Ενδιαφέρον δεν έχουν μόνο οι απαντήσεις που έδωσε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνέντευξη τύπου στη ΔΕΘ, αλλά και τα ερωτήματα στα οποία δεν απάντησε. Όπως τι θα κάνει εάν στις επόμενες εκλογές η Νέα Δημοκρατία πέσει κάτω από το 28% των ευρωεκλογών.

Διότι ναι μεν ο κ.Μητσοτάκης θέτει ως στόχο την αυτοδυναμία, αλλά καταρχάς η ΝΔ θα πρέπει να ξεπεράσει το κρίσιμο ψυχολογικά και πολιτικά όριο του 30%. Όχι μόνο για να μπορεί να ελπίζει σε αυτοδυναμία στις δεύτερες κάλπες. Αλλά και για να αποφύγει ο πρωθυπουργός τα σενάρια αλλαγής ηγεσίας στη ΝΔ “εν κινήσει” προκειμένου να διευκολυνθεί μία κυβέρνηση συνεργασίας.

Το λεγόμενο κατώφλι της αυτοδυναμίας σε όλα τα εκλογικά συστήματα ενισχυμένης αναλογικής συναρτάται από τον αριθμό των κομμάτων που θα εξασφαλίσουν την είσοδο τους στη Βουλή και από το ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός.

Όσο περισσότερα κόμματα μπουν στη Βουλή, τόσο αυξάνεται το ποσοστό που πρέπει να συγκεντρώσει το πρώτο κόμμα για να εξασφαλίσει την αυτοδυναμία. Ενώ με λιγότερα κόμματα στη Βουλή, το κατώφλι αυτοδυναμίας μειώνεται.

Επίσης όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής, τόσο μικρότερο το κατώφλι αυτοδυναμίας και αντίστροφα, όσο μικρότερο το ποσοστό που αθροίζουν τα κόμματα που μένουν εκτός Κοινοβουλίου τόσο μεγαλύτερο το κατώφλι αυτοδυναμίας.

Το κρίσιμο ψυχολογικά όριο του 30%

Πρακτικά το κατώφλι της αυτοδυναμίας με τον ισχύοντα εκλογικό νόμο διαμορφώνεται στο 36% με 37%, ανάλογα με το πόσα κόμματα θα μπουν στη Βουλή και το ποσοστό των κομμάτων που θα μείνουν εκτός.

Εάν η ΝΔ πάρει 30%, στην πρώτη κατανομή θα λάβει 90 έδρες με απλή αναλογική και καθώς θα έχει περάσει το όριο του 25% θα πάρει και το μπόνους των 20 εδρών συν μπόνους άλλες 10 έδρες. Σύνολο 120 έδρες, αριθμός που μπορεί να φτάσει τις 125 με τις μονοεδρικές.

Από εκεί και πέρα, κάθε ποσοστιαία μονάδα παραπάνω είναι επιπλέον πέντε έδρες. Θεωρητικά, εν δυνάμει κυβερνητικός εταίρος για τη ΝΔ θα μπορούσε να είναι μόνο το ΠΑΣΟΚ, το οποίο όμως με συνεδριακή “βούλα” έχει πει “όχι” σε οποιαδήποτε συζήτηση για συγκυβέρνηση. Γεγονός το οποίο υπενθυμίζουν σε κάθε ευκαιρία από κυβερνητικής πλευράς, προκειμένου να πείσουν και τους δεξιούς αλλά και τους κεντρογενείς ψηφοφόρους πως η αυτοδυναμία της ΝΔ είναι μονόδρομος για κυβερνητική σταθερότητα.

Το σχέδιο Σαμαρά, με πολλές αριθμητικές προϋποθέσεις

Το αφήγημα αυτό επιχειρεί να αμφισβητήσει η πλευρά του Αντώνη Σαμαρά, λανσάροντας το σενάριο μίας νέας τρικομματικής με τη συνεργασία ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και του υπό ίδρυση κόμματος του πρώην πρωθυπουργού. Σενάριο το οποίο προϋποθέτει άλλον πρωθυπουργό και όχι τον κ.Μητσοτάκη και συνεπώς αλλαγή ηγεσίας στη ΝΔ, αλλά και “ανταρσία” στο ΠΑΣΟΚ.

Το κρίσιμο όριο για τη ΝΔ σε αυτή την περίπτωση είναι το 28%. Εάν η ΝΔ πάρει 28% στην πρώτη κατανομή θα λάβει 84 έδρες συν 30 έδρες από το μπόνους (20 και 10), δηλαδή συνολικά 104 έδρες, οι οποίες ανάλογα με τις καραμπόλες και τις μονοεδρικές μπορεί να φτάσουν τις 110 με 115 μάξιμουμ.

Εάν το κόμμα του κ.Σαμαρά φτάσει το 7% με 8%, που δίνουν ως μέσο όρο απήχησης οι δημοσκοπήσεις, θα φτάσει τις 21 με 24 έδρες. Σύνολο μαζί με τη ΝΔ 131 με 138 έδρες. Γεγονός που σημαίνει ότι θα λείπουν 13 έδρες για το σχηματισμό κυβέρνησης.

Το ΠΑΣΟΚ σήμερα κυμαίνεται στις δημοσκοπήσεις κατά μέσο όρο στο 12%, ποσοστό που μεταφράζεται στις 36 έδρες. Αρκετές για να συμπράξει σε μία τρικομματική είτε το “όλον ΠΑΣΟΚ” που έλεγε και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, είτε μέρος αυτού.

Από μαθηματικής απόψεως πρόκειται λοιπόν για ένα σενάριο θεωρητικά εφικτό. Εφόσον όμως η ΝΔ δεν συσπειρωθεί στην τελική προεκλογική ευθεία. Και εφόσον το κόμμα Σαμαρά καταγράψει ένα σχετικά αξιόλογο ποσοστό. Και εφόσον στο ΠΑΣΟΚ υπερισχύσουν οι φωνές όσων θα ταχθούν υπέρ μίας συγκυβέρνησης, ελπίζοντας προφανώς και σε μία θέση σε αυτή. Πολλά τα εφόσον και μακρύς ο δρόμος μέχρι τις κάλπες.

Τα δύο οριακά για τη ΝΔ σενάρια

Το ερώτημα είναι βέβαια τι θα συμβεί στην περίπτωση που η ΝΔ κυμανθεί στο… λίμπο μεταξύ του 28% και του 30%. Εάν η ΝΔ πάρει 29% βγάζει 115 με μάξιμουμ 120 έδρες. Το ζήτημα όμως εν προκειμένω δεν είναι μαθηματικό. Αλλά ψυχολογικό. Με ποσοστό μικρότερο από αυτό των ευρωεκλογών θα ανοίξουν μετά βεβαιότητας οι γαλάζιοι ασκοί του Αιόλου. Με ποσοστό 30% και άνω, ο κ.Μητσοτάκης θα έχει πλήρη νομιμοποίηση για να ζητήσει αυτοδυναμία σε δεύτερες εκλογές. Στο ενδιάμεσο, θα υπάρξει εσωκομματική αναταραχή, αλλά δεν θα υπάρχουν αυτονόητες επιλογές.

Τίθεται όμως και το ανάποδο ερώτημα. Τι γίνεται στην περίπτωση που η ΝΔ, είτε στις πρώτες είτε στις δεύτερες εκλογές, πλησιάζει την αυτοδυναμία αλλά της λείπουν πχ 10 έδρες. Στο γαλάζιο παρασκήνιο ήδη ψιθυρίζουν ότι θα μπορούσαν να βρεθούν “πρόθυμοι” βουλευτές είτε από το ΠΑΣΟΚ είτε και από την Ελληνική Λύση, εγκαταλείποντας φυσικά τα κόμματα τους.

Τα μαθηματικά της κυβέρνησης μειοψηφίας που δεν βγαίνουν

Ο κ.Μητσοτάκης κατά καιρούς έχει επισείσει ως “φόβητρο” ιδίως στους δεξιούς, αλλά και στους “αντιΤσίπρα” κεντρογενείς ψηφοφόρους το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας. Ενδεχόμενο που θα άνοιγε την πόρτα για επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στη διακυβέρνηση της χώρας. Το σενάριο αυτό δεν απέκλεισε ο πρωθυπουργός και κατά τη συνέντευξη τύπου στη ΔΕΘ. Μαθηματικά όμως δεν είναι καθόλου πιθανή μία κυβέρνηση μειοψηφίας. 

Διότι στο καλύτερο με αφετηρία τα σημερινά δημοσκοπικά δεδομένα σενάριο για την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη θα είχε 20%, το οποίο στην πρώτη κατανομή θα της δώσει 60 έδρες και δεδομένου ότι το όριο για το μπόνους είναι στο 25%, το πολύ πολύ με την κατανομή υπολοίπου κλπ να φτάσει τις 63 έδρες.

Ακόμη και εάν το ΠΑΣΟΚ πάρει 12% (παρόλο που στο σενάριο αυτό η ΕΛ.Α.Σ θα έχει απορροφήσει σημαντικό μέρος του κεντροαριστερού κοινού), θα έχει όπως προαναφέρθηκε 36 έδρες. Σύνολο 99 έδρες, άρα για τον σχηματισμό κυβέρνησης θα λείπουν 52 βουλευτές.

Ακόμη και να συνέπρατταν ΕΛ.Α.Σ και ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΡΙΖΑ (εφόσον μπει στη Βουλή), κυβέρνηση μειοψηφίας χωρίς τη συμμετοχή του ΚΚΕ δεν βγαίνει. Και από τον Περισσό αντέδρασαν οργισμένα όταν ο κ.Μητσοτάκης περιέλαβε και το ΚΚΕ στη σεναριολογία για κυβέρνηση μειοψηφίας. Ενώ τόσο η Ζωή Κωνσταντοπούλου όσο και η Μαρία Καρυστιανού έχουν απορρίψει εκ των προτέρων κάθε συζήτηση για συνεργασία με κόμματα που έχουν κυβερνήσει και εφαρμόσει μνημόνια.

Είναι δε προφανές ότι ΕΛ.Α.Σ και ΠΑΣΟΚ δεν θα συζητούσαν καν με τον Κυριάκο Βελόπουλο, όπως άλλωστε ούτε η ΝΔ. Και μία που ο λόγος για κομματίδια της ακραίας δεξιάς, μένει να φανεί εάν με την ίδρυση του κόμματος Σαμαρά “εξαφανιστεί” η Αφροδίτη Λατινοπούλου, που στις δημοσκοπήσεις φαίνεται να αγγίζει το όριο του 3% για είσοδο στη Βουλή ή εάν ενταχθεί η ίδια στο νέο κόμμα, φέρνοντας μαζί και το όποιο κοινό της.