ΕΕ: Νέο πλαίσιο για τη στεγαστική κρίση – Στο στόχαστρο Airbnb και κενές κατοικίες

Νέους κανόνες για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης στην Ευρώπη προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επιχειρώντας να δώσει μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης σε κράτη μέλη, περιφέρειες και δήμους όπου η έλλειψη διαθέσιμων και οικονομικά προσιτών κατοικιών έχει λάβει οξείες διαστάσεις.

Στο επίκεντρο της πρότασης βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι δευτερεύουσες κατοικίες και τα ακίνητα που παραμένουν κενά για μεγάλα χρονικά διαστήματα, εφόσον αποδεικνύεται ότι η συγκεκριμένη χρήση τους επιβαρύνει ουσιαστικά την τοπική αγορά κατοικίας.

Η Κομισιόν παρουσίασε την Πράξη για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση, μέσω της οποίας δημιουργείται για πρώτη φορά κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αξιολόγηση μέτρων στέγασης που επηρεάζουν την ενιαία αγορά.

Η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε μία από τις βασικότερες ανησυχίες των Ευρωπαίων πολιτών. Σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωβαρόμετρου που επικαλείται η Επιτροπή, περισσότεροι από τους μισούς κατοίκους των ευρωπαϊκών πόλεων θεωρούν τη στέγαση άμεσο και επείγον πρόβλημα στην περιοχή όπου ζουν.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες συνδέουν πλέον ευθέως το στεγαστικό πρόβλημα και με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, καθώς το υψηλό κόστος κατοικίας περιορίζει την κινητικότητα εργαζομένων και φοιτητών.

Τι αλλάζει για Airbnb και βραχυχρόνιες μισθώσεις

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις περιοχές όπου η τουριστική δραστηριότητα και η εκτεταμένη χρήση κατοικιών για βραχυχρόνια μίσθωση περιορίζουν το απόθεμα ακινήτων που διατίθεται για μακροχρόνια κατοικία.

Με το νέο πλαίσιο, οι τοπικές και εθνικές αρχές θα μπορούν να λαμβάνουν περιοριστικά μέτρα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και εφόσον τεκμηριώνεται ότι υπάρχει πραγματική στεγαστική πίεση.

Τα μέτρα θα πρέπει να είναι στοχευμένα, αναγκαία και αναλογικά και να αφορούν δραστηριότητες που μειώνουν ουσιαστικά τον αριθμό των κατοικιών που είναι διαθέσιμες για μακροχρόνια χρήση.

Για να επιβληθούν περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να αποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα έχει προκαλέσει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική προσιτότητα ή στη διαθεσιμότητα της στέγης για διάστημα τουλάχιστον τριών ετών.

Θα πρέπει επίσης να τεκμηριώνεται ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να επιτευχθεί εξίσου αποτελεσματικά με ηπιότερα μέτρα.

Παράλληλα, τα κράτη μέλη καλούνται να εφαρμόσουν πλήρως τον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεώσεων καταχώρισης των ακινήτων και της αφαίρεσης καταχωρίσεων που δεν συμμορφώνονται με το ισχύον πλαίσιο.

«Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αποτελούν μέρος του προβλήματος σε πολλές πόλεις», δήλωσε ο επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, παρουσιάζοντας την Πράξη για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση.

Ο Γιόργκενσεν ανέφερε ότι η αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε συγκεκριμένες περιοχές ορισμένων ευρωπαϊκών πόλεων «έχει οδηγήσει στο να εκτοπίζονται οι απλοί πολίτες από τα σπίτια τους», προσθέτοντας: «Αυτό έχει προκαλέσει αύξηση των τιμών σε επίπεδα που είναι εντελώς απαράδεκτα».

«Περιοχές υπό στεγαστική πίεση»

Κεντρικό στοιχείο της πρότασης είναι η δημιουργία κοινής μεθοδολογίας για τον χαρακτηρισμό των λεγόμενων «περιοχών υπό στεγαστική πίεση».

Σε αυτές τις περιοχές οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν να εξετάζουν παρεμβάσεις ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες της τοπικής αγοράς.

Η Κομισιόν διευκρινίζει, πάντως, ότι οι επιλογές στεγαστικής πολιτικής εξακολουθούν να αποτελούν ευθύνη των κρατών μελών, των περιφερειών και των τοπικών αρχών. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο έρχεται κυρίως να προσφέρει μεγαλύτερη νομική σαφήνεια για το ποια μέτρα είναι συμβατά με τους κανόνες της ενιαίας αγοράς.

Το ζήτημα είχε προκαλέσει προβλήματα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και πόλεις, οι οποίες επιχείρησαν τα προηγούμενα χρόνια να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ή άλλες χρήσεις ακινήτων, ερχόμενες αντιμέτωπες με ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο οι παρεμβάσεις τους συμβαδίζουν με το ευρωπαϊκό δίκαιο.

«Σε ορισμένους από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς και τα κέντρα πόλεων της Ευρώπης, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μπορεί να αντιστοιχούν έως και στο 20% των κατοικιών, και αυτό επηρεάζει τις τιμές αγοράς και τα ενοίκια», σημείωσε η Τερέσα Ριμπέρα, επίτροπος της ΕΕ για την Ανταγωνιστικότητα.

Δεύτερες κατοικίες και κλειστά σπίτια

Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Προβλέπει επίσης τη δυνατότητα λήψης μέτρων που αφορούν την απόκτηση και χρήση δεύτερης κατοικίας, αλλά και την παρατεταμένη διατήρηση κατοικιών κενών, όταν οι πρακτικές αυτές εντείνουν αποδεδειγμένα το πρόβλημα σε μια συγκεκριμένη περιοχή.

Η Επιτροπή επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι όροι που σχετίζονται με την απόκτηση κατοικίας δεν θα μπορούν να εφαρμόζονται αναδρομικά, ενώ θα πρέπει να προβλέπονται κατάλληλες μεταβατικές περίοδοι.

Αντίστοιχα, μέτρα που αφορούν τα κενά ακίνητα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη περιπτώσεις όπου υπάρχει δικαιολογημένος λόγος για τον οποίο μια κατοικία δεν χρησιμοποιείται.

Φον ντερ Λάιεν: Ζήτημα δικαιοσύνης

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την οικονομικά προσιτή στέγαση ζήτημα που αφορά άμεσα την κοινωνική δικαιοσύνη στην Ευρώπη.

Όπως ανέφερε, εργαζόμενοι σε βασικές υπηρεσίες αλλά και φοιτητές δυσκολεύονται πλέον να αντέξουν οικονομικά το κόστος κατοικίας στις περιοχές όπου εργάζονται ή σπουδάζουν.

«Πάνω απ’ όλα, όμως, πρόκειται για ζήτημα δικαιοσύνης», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η νέα πρόταση φιλοδοξεί να δώσει μεγαλύτερη σαφήνεια και υποστήριξη στις τοπικές αρχές ώστε να μπορούν να παρεμβαίνουν με βάση τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε περιοχή.

Μέτρα και για αύξηση της προσφοράς κατοικιών

Η Κομισιόν τονίζει ότι οι περιορισμοί από μόνοι τους δεν αρκούν και συνδέει τη νέα νομοθετική πρόταση με μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών.

Η πρόταση συνοδεύεται από σύσταση προς τα κράτη μέλη για ταχύτερο πολεοδομικό σχεδιασμό και αδειοδότηση, τόσο για νέες κατασκευές όσο και για ανακαινίσεις και αλλαγές χρήσης υφιστάμενων κτιρίων.

Οι αρχές ενθαρρύνονται παράλληλα να προχωρήσουν σε ειδικά «σχέδια επιτάχυνσης της στέγασης», με στόχο την ταχύτερη αύξηση του διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος στις περιοχές όπου καταγράφονται οι μεγαλύτερες ανάγκες.

Η Πράξη για την Οικονομικά Προσιτή Στέγαση αποτελεί μέρος του ευρύτερου ευρωπαϊκού σχεδίου για τη στέγαση και συνδυάζεται με αλλαγές στους κανόνες κρατικών ενισχύσεων και την ευρωπαϊκή στρατηγική για την κατασκευή κατοικιών.

Τα επόμενα βήματα

Η νομοθετική πρόταση θα περάσει πλέον στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, όπου θα εξεταστεί στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

Μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, οι προτεινόμενοι κανόνες δεν αποτελούν ακόμη ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Η Επιτροπή αναμένεται παράλληλα να συνεχίσει τις διαβουλεύσεις με τις κυβερνήσεις, τις τοπικές αρχές και τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους φορείς για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού σχεδίου για την οικονομικά προσιτή στέγαση.