Οι 5 πιο συχνές συνήθειες που βλάπτουν το δέρμα – Τι συνιστούν δερματολόγοι

Οι περισσότεροι γνωρίζουν τις βασικές αρχές για τη φροντίδα του δέρματος: σωστός καθαρισμός, ενυδάτωση και καθημερινή χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος. Ωστόσο, εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε και ποιες συνήθειες μπορούν να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα, προκαλώντας ξηρότητα, ερεθισμούς ή ακόμη και βλάβες στον προστατευτικό φραγμό της επιδερμίδας.

Οι δερματολόγοι επισημαίνουν ότι συχνά το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην έλλειψη φροντίδας, αλλά στην υπερβολή: πολύ ζεστό νερό, πολλά προϊόντα, έντονη απολέπιση και συνεχές «πείραγμα» των ατελειών.

Όπως εξηγεί η Ελίζαμπεθ Μπαχάρ Χούσμαντ, δερματολόγος με έδρα το Ντάλας των ΗΠΑ, «μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις είναι ότι η περιποίηση του δέρματος πρέπει να είναι επιθετική ή περίπλοκη για να είναι αποτελεσματική».

Τα καυτά ντους και η υπερβολή στην περιποίηση

Το πολύ ζεστό νερό μπορεί να είναι ευχάριστο, ιδιαίτερα τον χειμώνα, δεν είναι όμως εξίσου φιλικό προς το δέρμα. Τα καυτά ντους απομακρύνουν μέρος των φυσικών λιπιδίων και ελαίων της επιδερμίδας, διαταράσσοντας τον προστατευτικό της φραγμό και εντείνοντας την ξηρότητα και τους ερεθισμούς.

Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν χλιαρό νερό. Όσοι δυσκολεύονται να εγκαταλείψουν τα πολύ ζεστά ντους μπορούν να μειώνουν σταδιακά τη θερμοκρασία. Μετά το μπάνιο, είναι προτιμότερο να εφαρμόζεται ενυδατική κρέμα όσο το δέρμα παραμένει ακόμη ελαφρώς νωπό, ώστε να συγκρατείται καλύτερα η υγρασία.

Ένα ζεστό ντους περιστασιακά, πάντως, δεν θεωρείται πρόβλημα για ανθρώπους χωρίς ευαίσθητο δέρμα.

Ανάλογη προσοχή χρειάζεται και στην καθημερινή ρουτίνα περιποίησης. Το γεγονός ότι ένα πρόγραμμα περιλαμβάνει πολλά προϊόντα δεν σημαίνει ότι είναι και αποτελεσματικότερο. Αντιθέτως, η ταυτόχρονη χρήση πολλών δραστικών συστατικών μπορεί να οδηγήσει σε ερεθισμό.

Για παράδειγμα, η χρήση AHA για απολέπιση, ρετινοειδών για τις λεπτές γραμμές και βιταμίνης C για λάμψη στο ίδιο πρόγραμμα δεν είναι πάντοτε καλή ιδέα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα προϊόντα αυτά μπορεί να αλληλοεπιβαρύνουν το δέρμα και να μειώνουν τελικά τα οφέλη της περιποίησης.

Η ίδια η Χούσμαντ ακολουθεί μια αρκετά απλή ρουτίνα: περίπου τρία προϊόντα το πρωί και άλλα τρία το βράδυ. Το πρωί αρκούν συνήθως ένα καθαριστικό, μια ενυδατική κρέμα και αντηλιακό, ενώ το βράδυ μπορούν να χρησιμοποιούνται καθαριστικό, ένας ορός και ενυδατική.

Ιδιαίτερα όσοι έχουν ξηρό ή ευαίσθητο δέρμα είναι προτιμότερο να μη χρησιμοποιούν πολλά δραστικά συστατικά ταυτόχρονα. Μπορούν, αντίθετα, να τα εναλλάσσουν ανά ημέρα ή να επιλέγουν ένα προϊόν κάθε φορά, ανάλογα με το πρόβλημα που θέλουν να αντιμετωπίσουν.

Η υπερβολή στον καθαρισμό μπορεί επίσης να αποδειχθεί επιβλαβής. Το συνεχές πλύσιμο, το έντονο τρίψιμο και η συχνή απολέπιση αφαιρούν τα φυσικά έλαια της επιδερμίδας.

Ο Τζόσουα Ζάιχνερ, αναπληρωτής καθηγητής Δερματολογίας στο Mount Sinai Hospital της Νέας Υόρκης, συνιστά το πλύσιμο του προσώπου να μην ξεπερνά τις δύο φορές την ημέρα, με ήπιο και ενυδατικό καθαριστικό.

Όπως επισημαίνει, «η αίσθηση του εντελώς καθαρού, σχεδόν “τριζάτου” δέρματος μετά το πλύσιμο στην πραγματικότητα είναι ένδειξη ξηρότητας και κάνει κακό».

Όσοι χρειάζονται διπλό καθαρισμό, για παράδειγμα λόγω έντονου μακιγιάζ ή αυξημένης λιπαρότητας, μπορούν να χρησιμοποιούν πρώτα ένα καθαριστικό με βάση το νερό και στη συνέχεια ένα καθαριστικό με βάση το έλαιο.

Προσοχή χρειάζεται και στην απολέπιση. Οι ειδικοί προτείνουν να επιλέγεται είτε χημική απολέπιση, με AHA ή BHA, είτε μηχανική, με scrub. Ο συνδυασμός και των δύο αυξάνει τον κίνδυνο ερεθισμού.

Μακιγιάζ, αντηλιακό και σπυράκια

Ο καθαρισμός του προσώπου πριν από τον ύπνο δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής. Κατά τη διάρκεια της ημέρας στην επιδερμίδα συσσωρεύονται μακιγιάζ, αντηλιακό, σμήγμα, ιδρώτας και περιβαλλοντικοί ρύποι.

Αν όλα αυτά παραμείνουν στο πρόσωπο κατά τη διάρκεια της νύχτας, μπορούν να προκαλέσουν φραγμένους πόρους, ερεθισμούς και εξάρσεις ακμής.

Η ιδανική λύση είναι ένας ήπιος καθαρισμός και στη συνέχεια ενυδάτωση. Επειδή, όμως, δεν είναι πάντα εύκολο να ακολουθεί κανείς ολόκληρη τη βραδινή ρουτίνα, το νερό micellar μπορεί να αποτελέσει μια γρήγορη εναλλακτική.

Με έναν δίσκο ντεμακιγιάζ μπορεί να απομακρυνθεί μεγάλο μέρος του μακιγιάζ και της λιπαρότητας. Η Χούσμαντ προτιμά στη συνέχεια ένα ξέβγαλμα με δροσερό νερό, χωρίς πάντως να το θεωρεί απολύτως απαραίτητο.

Σε περίπτωση ανάγκης μπορούν να χρησιμοποιηθούν και μαντηλάκια ντεμακιγιάζ, αρκεί να είναι κατάλληλα για ευαίσθητο δέρμα. Η Σούζαν Τέιλορ, καθηγήτρια Δερματολογίας στην Ιατρική Σχολή Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια, σημειώνει ότι ορισμένα μαντηλάκια μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα, ωστόσο «το να αφαιρέσεις το μεγαλύτερο μέρος του μακιγιάζ είναι καλύτερο από το να μην κάνεις τίποτα».

Ένα ακόμη συνηθισμένο λάθος είναι το «σπάσιμο» των σπυριών. Όσο δελεαστικό κι αν είναι, το πίεσμα ή το πείραγμα ενός σπυριού μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή, να αφήσει δυσχρωμίες ή ακόμη και μόνιμες ουλές.

Τα σπυράκια περιέχουν νεκρά κύτταρα, σμήγμα και βακτήρια. Όταν πιέζονται, το περιεχόμενό τους μπορεί να μεταφερθεί βαθύτερα κάτω από την επιφάνεια του δέρματος, επιτείνοντας τη φλεγμονή και, σε ορισμένες περιπτώσεις, προκαλώντας απόστημα ή λοίμωξη.

Αντί για το πίεσμα, οι ειδικοί προτείνουν την αντιμετώπιση της ίδιας της ακμής. Τα ειδικά αυτοκόλλητα για σπυράκια λειτουργούν ως προστατευτικό φράγμα και εμποδίζουν το άγγιγμα, ενώ ορισμένα περιέχουν και συστατικά που περιορίζουν τη φλεγμονή.

Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν τοπικά προϊόντα με υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, σαλικυλικό οξύ ή ρετινοειδή, ενώ ορισμένες ξηραντικές κρέμες περιέχουν θείο και μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του μεγέθους του σπυριού.

Αν, πάντως, μια βλάβη γίνει πολύ μεγάλη, επώδυνη ή ζεστή στην αφή, χρειάζεται αξιολόγηση από δερματολόγο.

Γιατί το «φυσικό» δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο

Μία ακόμη παρανόηση αφορά τα προϊόντα που χαρακτηρίζονται «φυσικά» ή «clean». Οι συγκεκριμένες ενδείξεις δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι ένα προϊόν είναι πιο ασφαλές, πιο ήπιο ή πιο αποτελεσματικό.

Αιθέρια έλαια, φυτικά συστατικά και αρώματα, που συχνά περιλαμβάνονται σε κρέμες, λάδια σώματος, ορούς, σαμπουάν, μαλακτικά και αποσμητικά, μπορούν σε ορισμένους ανθρώπους να προκαλέσουν ερεθισμό, φλεγμονή ή αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα συστατικά είναι προβληματικά για όλους. Χρειάζεται, όμως, ιδιαίτερη προσοχή σε ανθρώπους με ευαίσθητο δέρμα ή φλεγμονώδεις δερματοπάθειες.

Για παράδειγμα, κάποιος με έκζεμα δεν θα πρέπει να επιλέγει ένα προϊόν μόνο και μόνο επειδή στην ετικέτα αναγράφεται «για ευαίσθητο δέρμα». Συνήθως είναι προτιμότερες οι ήπιες συνθέσεις χωρίς άρωμα, οι οποίες ενισχύουν τον δερματικό φραγμό και περιορίζουν την έκθεση σε πιθανούς ερεθιστικούς παράγοντες.

Τελικά, δεν υπάρχει μία ρουτίνα περιποίησης που να ταιριάζει σε όλους. Η φροντίδα του δέρματος πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ανθρώπου, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα όπως έκζεμα, ροδόχρους νόσος, ακμή ή υπερμελάγχρωση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο δερματολόγος μπορεί να βοηθήσει στην επιλογή των κατάλληλων συστατικών και προϊόντων, ώστε η καθημερινή φροντίδα να είναι αποτελεσματική χωρίς να προκαλεί επιπλέον ερεθισμό ή φλεγμονή.