Εμπόριο: Οι προκλήσεις, το ψηφιακό εργαλείο “ΓΕΩΒΑΣΗ” και οι αναμονές για παρεμβάσεις

Το ελληνικό εμπόριο βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο σημαντικών αλλαγών. Οι επιχειρήσεις καλούνται ταυτόχρονα να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους, να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις της ψηφιακής τεχνολογίας και να αντιμετωπίσουν το αυξημένο ενεργειακό κόστος και τις ευρύτερες πιέσεις που δημιουργεί το νέο οικονομικό περιβάλλον.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η συστηματική καταγραφή της πραγματικής εικόνας της αγοράς αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η γνώση του πού δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις, ποιοι κλάδοι αναπτύσσονται ή υποχωρούν, ποιες περιοχές εμφανίζουν δυναμική και πού εντοπίζονται προβλήματα, μπορεί να αποτελέσει βασική προϋπόθεση τόσο για τις επιχειρηματικές αποφάσεις όσο και για τη χάραξη δημόσιας πολιτικής.

Αυτό ακριβώς φιλοδοξεί να υπηρετήσει η «ΓΕΩΒΑΣΗ», που παρουσιάστηκε την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου 2026 στο Αμφιθέατρο της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας στην Αθήνα, στο πλαίσιο της Ημέρας Ελληνικού Εμπορίου.

Τρεις μεγάλες προκλήσεις για τις εμπορικές επιχειρήσεις

Στο μεταξύ, η ενίσχυση της παραγωγικότητας αποτελεί μία από τις βασικές προκλήσεις για το ελληνικό εμπόριο. Για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η αύξηση της παραγωγικότητας δεν αφορά μόνο την αύξηση του κύκλου εργασιών, αλλά και την καλύτερη οργάνωση, τη μείωση του λειτουργικού κόστους, την αξιοποίηση νέων εργαλείων και τη δυνατότητα επένδυσης στην ανάπτυξη.

Την ίδια στιγμή, η τεχνολογική προσαρμογή μετατρέπεται από επιλογή σε αναγκαιότητα. Το ηλεκτρονικό εμπόριο, τα ψηφιακά συστήματα διαχείρισης, η αξιοποίηση δεδομένων και οι νέες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά. Η πρόκληση για τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι να μπορέσουν να ακολουθήσουν αυτή τη μετάβαση χωρίς να διευρυνθεί περαιτέρω το χάσμα ανάμεσα στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις και τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα.

Στο ίδιο κάδρο βρίσκεται και η ενεργειακή πρόκληση. Το κόστος ενέργειας επηρεάζει άμεσα τα λειτουργικά έξοδα των επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, την ανταγωνιστικότητά τους. Η προσαρμογή σε ένα περιβάλλον ενεργειακής αβεβαιότητας απαιτεί επενδύσεις, εξοικονόμηση πόρων και πολιτικές που θα επιτρέψουν στις επιχειρήσεις να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητά τους.

Οι τρεις αυτές προκλήσεις συναντώνται τελικά σε ένα κοινό ζητούμενο που έχει να κάνει με την προσαρμογή του ελληνικού εμπορίου σε ένα οικονομικό περιβάλλον που αλλάζει γρήγορα.

Ένα εμπόριο με σημαντικό αποτύπωμα στην οικονομία

Η σημασία του εμπορίου για την ελληνική οικονομία αποτυπώνεται και στα μεγέθη που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση της ΕΣΕΕ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, το εμπόριο αντιστοιχεί στο 10,9% του ΑΕΠ, ενώ ο κύκλος εργασιών του κλάδου το 2025 έφθασε τα 181,3 δισ. ευρώ. Παράλληλα, ο κλάδος συνδέεται με περίπου 760.000 θέσεις εργασίας, που αντιστοιχούν στο 17,3% της συνολικής απασχόλησης.

Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν τον ρόλο του εμπορίου όχι μόνο ως ενός σημαντικού οικονομικού κλάδου, αλλά και ως κρίκου που συνδέει την παραγωγή με την κατανάλωση και την οικονομική δραστηριότητα στις πόλεις, στις περιφέρειες και στις τοπικές αγορές.

Ακριβώς αυτή τη διάσταση ανέδειξε και ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης, θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη ενίσχυσης του τζίρου των εμπορικών επιχειρήσεων, σε σύνδεση και με την τουριστική κατανάλωση. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για σταθερούς και δίκαιους κανόνες, αλλά και για παρεμβάσεις που θα επιτρέψουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να αναπτυχθούν.

Από τη γενική εικόνα στον χάρτη κάθε αγοράς

Σε αυτό το περιβάλλον έρχεται να απαντήσει η «ΓΕΩΒΑΣΗ – Η οικονομική γεωγραφία του εμπορίου».

Πρόκειται για ένα ψηφιακό εργαλείο καταγραφής και χωρικής απεικόνισης της εμπορικής δραστηριότητας σε ολόκληρη τη χώρα. Η πλατφόρμα θα αξιοποιεί στοιχεία από το ΓΕΜΗ και θα επεξεργάζεται δεδομένα που αφορούν το χονδρικό και το λιανικό εμπόριο, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο.

Στόχος είναι να αποτυπώνεται η δυναμική των επιμέρους αγορών, οι ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και οι μεταβολές που συντελούνται στο ελληνικό εμπόριο ανά κλάδο, δραστηριότητα και γεωγραφική περιοχή.

Στην πρώτη φάση η καταγραφή αφορά 90 περιοχές της χώρας, με τον σχεδιασμό να προβλέπει επέκταση σε περισσότερες περιοχές και εμπλουτισμό της βάσης με νέα στοιχεία.

Όταν τα δεδομένα μετατρέπονται σε γνώση

Η ουσία, πάντως, της «ΓΕΩΒΑΣΗΣ», όπως αναφέρθηκε, δεν βρίσκεται μόνο στη συγκέντρωση δεδομένων, αλλά κυρίως στη δυνατότητα μετατροπής τους σε αξιοποιήσιμη γνώση.

Έτσι, π.χ. για μια εμπορική επιχείρηση, η εικόνα της αγοράς μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για την κατανόηση του ανταγωνισμού και των τοπικών τάσεων. Για έναν υποψήφιο επενδυτή μπορεί να προσφέρει μια πιο καθαρή εικόνα της εμπορικής δραστηριότητας μιας περιοχής. Για τους θεσμικούς και παραγωγικούς φορείς, μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση των μεταβολών που καταγράφονται στην οικονομία.

Και για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τα χωρικά δεδομένα μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμο υπόβαθρο για τον σχεδιασμό παρεμβάσεων που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε τοπικής αγοράς.

Με αυτή την έννοια, η «ΓΕΩΒΑΣΗ» φιλοδοξεί να γίνει κάτι περισσότερο από μια ψηφιακή βάση δεδομένων και να μετατραπεί σε ένα εργαλείο σύνδεσης της επιχειρηματικής πραγματικότητας με τον σχεδιασμό πολιτικών.

Η οικονομική πολιτική και οι αναμονές

Η σημασία των δεδομένων βρέθηκε και στην τοποθέτηση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έδωσε έμφαση στη συστηματική αποτύπωση της εμπορικής δραστηριότητας, υπογραμμίζοντας ότι η μέτρηση αποτελεί προϋπόθεση για τη διαχείριση και την αλλαγή της οικονομικής πραγματικότητας.

Η λογική αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι οικονομικές πολιτικές καλούνται να είναι περισσότερο στοχευμένες. Όσο καλύτερα αποτυπώνονται οι πραγματικές ανάγκες διαφορετικών κλάδων και περιοχών, τόσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα οι παρεμβάσεις να σχεδιάζονται με βάση τεκμηριωμένα στοιχεία και όχι μόνο γενικούς δείκτες.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο υπουργός αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις που αφορούν τις επιχειρήσεις, όπως η περαιτέρω μείωση της προκαταβολής φόρου, οι αλλαγές στον τεκμαρτό τρόπο φορολόγησης και η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων εφόσον δημιουργηθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος.