Τι έπεται μετά το “όχι” Τραμπ στην πρόταση του Ιράν για Ορμούζ – Σενάρια για νέους βομβαρδισμούς

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φέρεται να απέρριψε την πρόταση του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ εντός μίας εβδομάδας, σύμφωνα με ανώνυμες πηγές Αμερικανών αξιωματούχων που επικαλείται η “Wall Street Journal”.

Η εν λόγω κίνηση έρχεται μόλις λίγες ώρες αφότου το Ιράν κατέθεσε έναν νέο οδικό χάρτη για το άνοιγμα των Στενών, από όπου σε περιόδους ειρήνης διακινείται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, και λίγες ημέρες αφότου ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε να “αφανίσει” το Ιράν από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.

Ακολουθούν όσα γνωρίζουμε για την αντίδραση του Τραμπ στην πρόταση και τι μπορεί να ακολουθήσει, σύμφωνα με το AlJazeera.

Τι προέβλεπε η επταήμερη πρόταση του Ιράν;

Η πρόταση αποτύπωνε έναν οδικό χάρτη για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας εντός μίας εβδομάδας.

Μιλώντας σε δημοσιογράφους την Παρασκευή, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η πρόταση απαιτεί από τις ΗΠΑ να λάβουν μέτρα στα οποία είχαν δεσμευτεί βάσει του αποτυχημένου Μνημονίου Συναντίληψης του Ισλαμαμπάντ της 17ης Ιουνίου, με επιταχυνόμενο χρονοδιάγραμμα.

Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την αποδέσμευση 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, την άρση των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο και τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, όπως δήλωσε ο Αραγτσί σε κλειστή ενημέρωση δημοσιογράφων την Πέμπτη, σύμφωνα με τους «New York Times». Ο ίδιος πρόσθεσε ότι όλες οι εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου το Ισραήλ εξακολουθεί να κατέχει τμήμα του νότιου τμήματος της χώρας, πρέπει να σταματήσουν κατά τη διάρκεια της επταήμερης αυτής περιόδου.

Ο Αραγτσί σημείωσε ότι μόλις εκπληρωθούν οι όροι από τις ΗΠΑ, διαδικασία που υπολόγισε ότι θα διαρκέσει τέσσερις έως πέντε ημέρες, τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούν να ανοίξουν ξανά, ενώ οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για μια «τελική συμφωνία» θα ξεκινούσαν την έβδομη ημέρα.

Παράλληλα, τόνισε ότι η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει αμέσως μόλις οι ΗΠΑ αποδεχθούν το σχέδιο.

«Η επιλογή ανήκει πλέον στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Αραγτσί. «Το Ιράν δεν αποδέχεται καταναγκασμούς, απειλές ή εκφοβισμούς».

Πώς αντέδρασαν οι ΗΠΑ;

Η αμερικανική κυβέρνηση δεν σχολίασε δημοσίως το σχέδιο. Ωστόσο, η “Wall Street Journal” ανέφερε ότι ο Τραμπ το απέρριψε αμέσως, επικαλούμενη ανώνυμους Αμερικανούς αξιωματούχους.

Οι ίδιοι ανέφεραν ότι ο Τραμπ ήταν σκεπτικός ως προς το αν το Ιράν θα εκπλήρωνε τις απαιτήσεις των ΗΠΑ, με κυριότερες τη διασφάλιση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Το Ιράν δηλώνει ότι δεν θα συζητήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα εάν δεν ικανοποιηθούν οι όροι που έχει θέσει, γεγονός που έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο τις δύο πλευρές.

Εντωμεταξύ, Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Al Jazeera ότι η Ουάσιγκτον δεν βιάζεται να απαντήσει στην πρόταση του Ιράν και ότι θεωρεί πως βρίσκεται σε ισχυρή θέση όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ.

Αργά το βράδυ της Παρασκευής, ο Τραμπ ανάρτησε στην πλατφόρμα Truth Social την εικόνα ενός χάρτη, στον οποίο μετονόμαζε τα Στενά του Ορμούζ σε “Στενά του Τραμπ” (“Trump Strait”).

Ο Τραμπ έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι οι ΗΠΑ έχουν “πλήρη έλεγχο” της θαλάσσιας οδού και απείλησε να τα ανακηρύξει σε αμερικανικό έδαφος. Το Ιράν το διέψευσε κατηγορηματικά, υποστηρίζοντας ότι το ίδιο διατηρεί τον πλήρη έλεγχο των Στενών.

Συνεχίζονται οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις;

Ναι, αλλά κυρίως εμμέσως. Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη αυτή την εβδομάδα, το Κατάρ λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταφέροντας μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ιράν δηλώνουν ότι η πόρτα της διπλωματίας παραμένει ανοιχτή, ενώ Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε στο Al Jazeera ότι οι παρασκηνιακές συνομιλίες είναι «θετικές και εποικοδομητικές».

Το Κατάρ, κομβικός διαμεσολαβητής στη σύγκρουση, ανακοίνωσε ότι ο υπουργός Εξωτερικών του συνομίλησε την Παρασκευή (25/09) με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν για την αποκλιμάκωση και τις προϋποθέσεις επανέναρξης του διαλόγου.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, Αμερικανοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών απεσταλμένων Τζάροντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, είχαν έμμεσες συνομιλίες με Ιρανούς ομολόγους τους στη Νέα Υόρκη, μια συνάντηση που ο Τραμπ χαρακτήρισε «πολύ καλή».

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει «τεράστιος σκεπτικισμός στην Ουάσιγκτον για το αν οι δύο χώρες κινούνται στο ίδιο μήκος κύματος», σύμφωνα με τον Τόμας Γουόρικ, ανώτερο συνεργάτη στο Atlantic Council.

«Νομίζω ότι το καλύτερο που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι αυτή η προσφορά του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών θα οδηγήσει σε περαιτέρω συζητήσεις, ώστε να διευκρινιστεί με ποιες προϋποθέσεις είναι διατεθειμένη να εργαστεί η Ουάσιγκτον», δήλωσε ο Γουόρικ στο Al Jazeera.

Πού οδηγείται η αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν;

Πιθανότατα προς μια νέα αναζωπύρωση των εχθροπραξιών.

Σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται η “Wall Street Journal”, ο Τραμπ είπε στους συνεργάτες του ότι αναμένει τη διεξαγωγή μιας νέας εκστρατείας βομβαρδισμών κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές τον Νοέμβριο.

Αυτό συμβαίνει αφού ο Τραμπ δήλωσε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να «αφανίσει» το Ιράν και να τους «στείλει στην κόλαση» εάν δεν υπάρξει συμφωνία.

Παράλληλα, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι πιστεύει πως μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης θα επιτευχθεί λίγο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές.

Ο Πολ Μάσγκρεϊβ, αναπληρωτής καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Georgetown του Κατάρ, δήλωσε στο Al Jazeera ότι ο Τραμπ “δεν θέλει να τερματίσει τον πόλεμο με δυσμενείς όρους” και ότι το αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου πιθανότατα θα καθορίσει την πολιτική του.

Εάν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ υποστεί σοβαρές απώλειες στις εκλογές, χάνοντας την πλειοψηφία στο Κογκρέσο, ο ίδιος ενδέχεται να επιλέξει “μονομερείς ενέργειες, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της επανέναρξης του πολέμου“, δήλωσε ο Μάσγκρεϊβ.

“Αυτό θα σήμαινε επίσης ότι το Ιράν θα είχε καταφέρει ένα ιδιαίτερα οδυνηρό πολιτικό πλήγμα στον πρόεδρο Τραμπ”, πρόσθεσε ο Μάσγκρεϊβ, εξηγώντας ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια βραχυπρόθεσμη κλιμάκωση, “η οποία θα ακολουθηθεί από διαπραγματεύσεις, ώστε ο Λευκός Οίκος να μην φανεί ότι απλώς παραδίδεται”.