Μελέτη σε 93 χώρες: Ποια σχέση έχουν οι γάτες με την ανθρώπινη ευτυχία

Μπορεί μια γάτα να μας κάνει πιο ευτυχισμένους; Μια νέα επιστημονική έρευνα δεν δίνει οριστική απάντηση, καταγράφει όμως μια ενδιαφέρουσα τάση: οι χώρες με μεγαλύτερο αριθμό οικόσιτων γατών εμφανίζουν, κατά μέσο όρο, υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας.

Στη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS One, διεθνής ομάδα ερευνητών ανέλυσε δημόσια διαθέσιμα στοιχεία από 93 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, επιχειρώντας να εξετάσει τη σχέση ανάμεσα στην ευτυχία, την παρουσία οικόσιτων γατών και τα ποσοστά μόλυνσης από το παράσιτο Toxoplasma gondii.

Το συγκεκριμένο παράσιτο εκτιμάται ότι έχει προσβάλει έως και έναν στους τρεις ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ οι γάτες αποτελούν τον βασικό ξενιστή του. Οι επιστήμονες θέλησαν, επομένως, να διαπιστώσουν όχι μόνο αν η παρουσία περισσότερων γατών συνδέεται με υψηλότερη ευημερία, αλλά και αν ο κίνδυνος έκθεσης στο τοξόπλασμα επηρεάζει αυτή τη σχέση.

Στους περισσότερους ανθρώπους, η μόλυνση από T. gondii είναι ακίνδυνη και περνά χωρίς συμπτώματα. Ωστόσο, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε ευάλωτες ομάδες, ενώ στο παρελθόν έχει συσχετιστεί με διαταραχές όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια.

Οι ερευνητές συνυπολόγισαν και το επίπεδο οικονομικής ευημερίας κάθε χώρας, καθώς ο πλούτος αποτελεί έναν από τους παράγοντες που συνδέονται συχνότερα με την ποιότητα ζωής και το αίσθημα ευτυχίας.

«Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι οι χώρες με περισσότερες γάτες έτειναν να αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας, ενώ οι χώρες με μεγαλύτερη έκθεση στο Toxoplasma gondii έτειναν να εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα ευτυχίας», σημειώνουν οι συγγραφείς της μελέτης.

Το παράδοξο με το τοξόπλασμα

Η εικόνα, πάντως, είναι περισσότερο σύνθετη από όσο υποδηλώνει μια απλή σύγκριση των αριθμών. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, ορισμένες χώρες ενδέχεται να επηρεάζουν δυσανάλογα τα συνολικά αποτελέσματα.

Η Κίνα, για παράδειγμα, εμφάνιζε σχετικά υψηλό επίπεδο ευτυχίας, παρότι ο αριθμός των οικόσιτων γατών ήταν μικρότερος σε σχέση με πολλές άλλες χώρες.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν ένα δεύτερο εύρημα: όσο μεγαλύτερη ήταν η παρουσία γατών σε μια χώρα, τόσο χαμηλότερη έτεινε να είναι η έκθεση του πληθυσμού στο T. gondii.

Το αποτέλεσμα μοιάζει εκ πρώτης όψεως παράδοξο. Από τη στιγμή που οι γάτες είναι ο βασικός ξενιστής του παρασίτου, θα περίμενε κανείς περισσότερες γάτες να συνδέονται με μεγαλύτερη και όχι μικρότερη έκθεση.

Οι ίδιοι οι ερευνητές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι τα στοιχεία δεν επιτρέπουν να εξαχθούν συμπεράσματα για σχέση αιτίου και αποτελέσματος.

«Πρόκειται για συσχετίσεις σε επίπεδο χώρας. Δεν μπορούμε να πούμε ότι το να υπάρχουν περισσότερες γάτες κάνει τους ανθρώπους πιο ευτυχισμένους ή ότι το Toxoplasma τούς κάνει λιγότερο ευτυχισμένους. Τα μοτίβα, όμως, είναι αρκετά ενδιαφέροντα ώστε να αξίζουν περαιτέρω διερεύνηση», τονίζουν.

Ρόλο παίζουν και οι συνθήκες ζωής

Μια πιθανή εξήγηση βρίσκεται στις διαφορετικές συνθήκες κάτω από τις οποίες ζουν και φροντίζονται τα ζώα από χώρα σε χώρα. Στις πλουσιότερες κοινωνίες οι άνθρωποι είναι πιθανότερο να έχουν κατοικίδια, αλλά ταυτόχρονα διαθέτουν καλύτερη πρόσβαση σε κτηνιατρική περίθαλψη και υψηλότερα επίπεδα υγιεινής.

Οι γάτες σε αυτές τις χώρες ζουν συχνότερα μέσα στο σπίτι, εξετάζονται τακτικά από κτηνίατρο και τρέφονται κυρίως με τυποποιημένες ζωοτροφές, παράγοντες που μπορούν να περιορίσουν την έκθεση στο παράσιτο.

Σύμφωνα με τον βιολόγο Javier I. Borráz-León, από το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχιατρικής Ramón de la Fuente Muñiz στο Μεξικό, τα αποτελέσματα ανατρέπουν την απλουστευτική αντίληψη ότι περισσότερες γάτες σημαίνουν αυτομάτως και μεγαλύτερη έκθεση στο τοξόπλασμα.

«Το εύρημα αυτό έρχεται σε αντίθεση με την απλή υπόθεση ότι η παρουσία περισσότερων γατών συνεπάγεται αναγκαστικά μεγαλύτερη έκθεση στο παράσιτο και υποδηλώνει ότι παράγοντες όπως η φροντίδα των κατοικίδιων, η υγιεινή και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες μπορεί να είναι σημαντικοί», εξηγεί.

Τα αποτελέσματα δείχνουν, επομένως, ότι η ανθρώπινη ευημερία ενδέχεται να επηρεάζεται όχι μόνο από κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, αλλά και από βιολογικές και οικολογικές παραμέτρους, οι οποίες συνήθως δεν εξετάζονται στις σχετικές μελέτες.

Το επίπεδο ευτυχίας ενός πληθυσμού έχει, άλλωστε, άμεσες συνέπειες και στη δημόσια υγεία. Το παρατεταμένο στρες, το άγχος και η δυσφορία συνδέονται με χαμηλότερη παραγωγικότητα, αυξημένη ευαλωτότητα και μεγαλύτερες ανάγκες για ιατρική ή κοινωνική φροντίδα.

Η νέα έρευνα προστίθεται σε έναν αυξανόμενο αριθμό επιστημονικών μελετών που εξετάζουν την επίδραση των κατοικίδιων στην ψυχική και σωματική υγεία, με προηγούμενα ευρήματα να υποδεικνύουν ότι η συμβίωση με ζώα συντροφιάς μπορεί, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει και στην επιβράδυνση της γνωστικής έκπτωσης.

Τι μένει να αποδειχθεί για τις γάτες

Παρά τα ενδιαφέροντα ευρήματα, οι επιστήμονες τονίζουν ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα προτού μπορέσει να υποστηριχθεί ότι η συμβίωση με μια γάτα κάνει πράγματι έναν άνθρωπο πιο ευτυχισμένο.

Ένα επόμενο βήμα θα ήταν να μελετηθούν σε ατομικό επίπεδο ιδιοκτήτες γατών και άνθρωποι χωρίς κατοικίδιο, αντί να συγκρίνονται ολόκληρες χώρες. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να φανεί καθαρότερα αν υπάρχει πραγματική σχέση ανάμεσα στη συμβίωση με μια γάτα και στην ευτυχία και, κυρίως, πώς αυτή μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου και σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες.

«Οι μελλοντικές μελέτες για την ευτυχία σε εθνικό επίπεδο θα πρέπει να συνδυάζουν κοινωνικοοικονομικές και βιολογικές προσεγγίσεις και να υιοθετούν διαχρονικές και διεπιστημονικές μεθόδους, ώστε να αποσαφηνιστούν οι μηχανισμοί και οι διαδικασίες που βρίσκονται πίσω από αυτές τις σχέσεις», καταλήγουν οι ερευνητές.