Ζήσαμε τη διαδραστική “Οδύσσεια” στου Ρέντη – Όλο το ταξίδι μέχρι την Ιθάκη

Η κινηματογραφική «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν έφερε τον Οδυσσέα στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος. Έναν αιώνα νωρίτερα, ο Τζέιμς Τζόις, ο Ιρλανδός συγγραφέας που εμπνεύστηκε από το ομηρικό έπος το μυθιστόρημά του «Οδυσσέας», τον θεωρούσε τον πιο ολοκληρωμένο ανθρώπινο χαρακτήρα της λογοτεχνίας. Ίσως γιατί χωρούν μέσα του τόσες πλευρές της ανθρώπινης ζωής: σκέφτεται, επινοεί, φοβάται, παρασύρεται και κάνει λάθη που του στοιχίζουν. Το ταξίδι του προς την Ιθάκη μπορεί να διαβαστεί και ως μια πορεία αυτογνωσίας, ανοίγοντας ερωτήματα που μας αφορούν σε κάθε ηλικία.

Τι αξίζει να κυνηγάμε; Πότε η επιμονή γίνεται πείσμα; Πόσο μας αλλάζουν όσα ζούμε και τι σημαίνει τελικά για τον καθένα μας η «επιστροφή στο σπίτι»;

Με αυτές τις σκέψεις επισκεφθήκαμε τη διαδραστική «Ομήρου Οδύσσεια» της Dreamland Experience στο Village Shopping & More στου Ρέντη. Στην είσοδο ένας ξύλινος Δούρειος Ίππος, με μια τσουλήθρα για τα παιδιά στο πίσω μέρος του, μας υποδέχεται συμβολικά στην αφετηρία της περιήγησης.

Ακολουθώντας τέσσερις ταλαντούχους νεαρούς ηθοποιούς – διαδοχικά από αίθουσα σε αίθουσα – ξαναθυμηθήκαμε τις περιπέτειες του Οδυσσέα και τις αφορμές που δίνουν για συζητήσεις με τα παιδιά, πολύ πέρα από τα τερτίπια των θεών του Ολύμπου και το ποιος νίκησε ποιο τέρας.

Ο Ποσειδώνας είχε τους λόγους του

Ο πρώτος ηθοποιός-αφηγητής μάς δίνει τον αρχικό προσανατολισμό που χρειαζόμαστε: από πού ξεκινά ο Οδυσσέας, πού θέλει να φτάσει και τι μεσολαβεί ανάμεσα στα δύο. Με αυτόν τον πρώτο χάρτη του ταξιδιού του Οδυσσέα στο μυαλό, αρχίζουμε την περιήγηση.

Στην πρώτη ψηφιακή προβολή, ο Αργύρης Ξάφης ως Ποσειδώνας αναλαμβάνει να βάλει τα πράγματα στη θέση τους, από τη δική του, θεϊκή πλευρά. Η τύφλωση του γιου του, Πολύφημου, από τον Οδυσσέα εξηγεί την οργή του και τα δεινά που περιμένουν τον βασιλιά της Ιθάκης στη θάλασσα. Με χιούμορ, η πρώτη προβολή μάς βάζει στην οικογενειακή πλευρά μιας θεϊκής βεντέτας.

Αφήνοντας πίσω την Τροία, ο Οδυσσέας και οι σύντροφοί του φτάνουν στη χώρα των Κικόνων και έπειτα στους Λωτοφάγους, όπου ο λωτός απειλεί να τους κάνει να ξεχάσουν την πατρίδα και την επιθυμία της επιστροφής. Περπατάμε στην αίθουσα με τους λωτούς και περνάμε στη γη των Κυκλώπων όπου συναντάμε τον Πολύφημο και ακούμε πώς ο Οδυσσέας καταφέρνει να ξεφύγει από τη σπηλιά του, επιστρατεύοντας το τέχνασμα του «Κανένα».

Το ταξίδι συνεχίζεται στον Αίολο, που παραδίδει στον ήρωα τον ασκό με τους ανέμους. Η περιέργεια και η καχυποψία των συντρόφων του θα αποδειχθούν καταστροφικές: ανοίγοντας τον ασκό, απομακρύνονται ξανά από την Ιθάκη, την οποία είχαν πλησιάσει. Έπειτα έρχονται οι Λαιστρυγόνες και το νησί της Κίρκης. Κάθε στάση προσθέτει μια καινούργια δυσκολία σε μια επιστροφή που διαρκώς αναβάλλεται.

Ήμασταν τυχεροί στην ξενάγηση, γιατί μαζί μας βρέθηκε μια ομάδα νηπίων με πολλή όρεξη για ερωτήσεις. Κι όσο τα άκουγα, σκεφτόμουν πόσο διαφορετικά βλέπουν τον κόσμο: μια λεπτομέρεια που εμείς προσπερνάμε τους γέννησε δέκα απορίες. Ανακάλυπταν με τη δική τους φαντασία έναν ολόκληρο κόσμο. Ακολουθώντας το βλέμμα τους, έβρισκες κι εσύ κάτι ακόμη διαφορετικό να προσέξεις. Παράλληλα, η μουσική του Διονύση Τσακνή συνόδευσε διακριτικά τη διαδρομή μας, αφήνοντας χώρο στην αφήγηση.

Μια συνάντηση με την Κίρκη και μια κάθοδος στον Άδη… και στο τέλος η Ιθάκη

Οι βιντεοσκοπημένες παρεμβάσεις γνωστών ηθοποιών έδωσαν στα μυθικά πρόσωπα φωνή και χαρακτήρα, καθώς το καθένα αφηγήθηκε και σχολίασε ανάλαφρα τη δική του πλευρά των γεγονότων.

Η Έβελυν Ασουάντ εμφανίζεται στο επόμενο βίντεο ως Κίρκη και αφηγείται με χιούμορ πώς μεταμόρφωσε τους συντρόφους του Οδυσσέα σε γουρούνια. Σειρά μας να γίνουμε υποψήφια γουρουνάκια, σε ένα ωραίο διαδραστικό παιχνίδι-έκπληξη.

Λίγο αργότερα επιβιβαστήκαμε στο πλοίο του Κάτω Κόσμου. Ο Σταύρος Καραγιάννης ως Τειρεσίας μάς μίλησε με υπόκρουση ραπ για τους χρησμούς και τις προειδοποιήσεις του μάντη. Στην ομηρική αφήγηση, ο Οδυσσέας συναντά στον Άδη τη μητέρα του και μορφές του Τρωικού Πολέμου, όπως τον Αχιλλέα και τον Αίαντα.

Ακολουθεί η αίθουσα με τις Σειρήνες – όπου κλείσαμε τα αυτιά μας στο τραγούδι τους – καθώς και το μονοπάτι με τη Σκύλλα και τη Χάρυβδη: διαφορετικοί κίνδυνοι, μπροστά στους οποίους ο ήρωας καλείται να ακούσει συμβουλές, να συγκρατήσει την παρόρμησή του και να πάρει δύσκολες αποφάσεις. Έπειτα έρχονται το νησί του Ήλιου, η μακρά παραμονή κοντά στην Καλυψώ και η φιλοξενία των Φαιάκων, που θα φέρουν τελικά τον Οδυσσέα στην περιπόθητη Ιθάκη.

Από το μπαλκόνι της, η Βασιλική Τρουφάκου ως Πηνελόπη μάς μιλά για την αγάπη και την αυταπάρνηση, μεταφέροντας την αφήγηση στη σύζυγο που περιμένει την επιστροφή.

Η Πηνελόπη έχει τη δική της δύσκολη διαδρομή μέσα στο ίδιο σπίτι: μεγαλώνει τον Τηλέμαχο, αντιμετωπίζει τους μνηστήρες και επινοεί τρόπους να κερδίζει χρόνο. Το τέχνασμα με το υφαντό που ξηλώνει τη νύχτα φανερώνει μια επινοητικότητα συγγενική με εκείνη του συζύγου της.

Η περιήγηση μάς οδηγεί τελικά στον ίδιο τον Οδυσσέα, τον οποίο ενσαρκώνει ο Μελέτης Ηλίας, ολοκληρώνοντας τον κύκλο των συναντήσεων με τα πρόσωπα του ταξιδιού. Λίγο πριν βγούμε από τις αίθουσες, πιάσαμε την κουβέντα με έναν Οδυσσέα τεχνητής νοημοσύνης, που απάντησε στις απορίες μας.

Οι άνθρωποι που κρατούν το νήμα

Ανάμεσα στις προβολές και στις αίθουσες, οι νεαροί ηθοποιοί παίρνουν διαδοχικά τη σκυτάλη της αφήγησης. Συνδέουν τα επεισόδια, εξηγούν τις περιπέτειες και κρατούν την επικοινωνία με την ομάδα. Η αμεσότητα και η ζωντάνια τους ήταν το στοιχείο που ξεχωρίσαμε περισσότερο στην επίσκεψή μας.

Ωστόσο έχει σημασία με ποιους θα βρεθείς στην ίδια ξενάγηση. Όταν τα παιδιά απαντούν, εκφράζουν απορίες και παρασύρουν το ένα το άλλο στη συζήτηση, η αφήγηση γίνεται πιο ζωντανή, με περισσότερο παιχνίδι και αυθόρμητες εκπλήξεις. Όσο ανοίγει η κουβέντα με τους αφηγητές, τόσο μεγαλώνει και το ενδιαφέρον της περιήγησης.

Για όποιον γνωρίζει τώρα την Οδύσσεια, η διαδρομή προσφέρει μια αναλυτική γνωριμία με τους σταθμούς της. Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία, επαναφέρει επεισόδια που μπορεί να έχουν ξεθωριάσει από τα σχολικά χρόνια και τα τοποθετεί ξανά μέσα στη συνολική ιστορία της επιστροφής.

Τι μένει από το ταξίδι για την Ιθάκη;

«Μπορεί να χαθείς στη θάλασσα, μα δεν πρέπει να χαθείς από τον σκοπό σου», διαβάζουμε σε μία από τις επιγραφές της εγκατάστασης. Δίπλα της, δύο ακόμη φράσεις συνδέουν το ταξίδι με την αυτογνωσία και την επινοητικότητα: «Η πραγματική Οδύσσεια δεν είναι να διασχίζεις τις θάλασσες, αλλά να γνωρίσεις τον εαυτό σου» και «Ο Οδυσσέας δεν νίκησε επειδή ήταν ο πιο δυνατός, αλλά επειδή δεν έπαψε ποτέ να σκέφτεται».

Αυτές οι σύγχρονες διατυπώσεις μπορούν να δώσουν μια πρώτη αφορμή για κουβέντα. Μια τέτοια επίσκεψη μπορεί να γίνει εφαλτήριο για συζητήσεις με τα παιδιά που θα συνεχιστούν στο σπίτι ή στην τάξη: για το θάρρος και την επιμονή, για την περιέργεια, για τη σημασία ενός στόχου και τη βοήθεια που χρειαζόμαστε στην πορεία.

Πώς βρίσκουμε λύση όταν η δύναμη δεν αρκεί; Χρειάζεται θάρρος για να ζητήσουμε βοήθεια; Πώς ξεχωρίζουμε την επιμονή από το πείσμα και πότε χρειάζεται να αλλάξουμε σχέδιο; Μέσα από την ιστορία, τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν και για δικές τους εμπειρίες: μια δυσκολία που ξεπέρασαν, μια απόφαση για την οποία μετάνιωσαν, κάτι που κατάφεραν μαζί με άλλους.

Ο Οδυσσέας προσφέρεται ιδιαίτερα για τέτοιες ερωτήσεις, επειδή κάνει λάθη, παρασύρεται και πληρώνει τις συνέπειες των επιλογών του. Η επιμονή του συνυπάρχει με την υπερηφάνεια του, η περιέργειά του τον εκθέτει σε κινδύνους και οι αποφάσεις του επηρεάζουν όσους ταξιδεύουν μαζί του.

Αυτές οι αντιφάσεις δίνουν βάθος στην κουβέντα. Επιτρέπουν σε ένα παιδί να αναρωτηθεί αν ένας ήρωας έχει πάντα δίκιο, τι ευθύνη έχει απέναντι στους άλλους και τι μπορεί να μάθει από ένα λάθος του. Κι έτσι, η γνωριμία με τις περιπέτειες του Οδυσσέα μπορεί να συνεχιστεί στις σελίδες ενός βιβλίου, όπου θα υπάρχει χρόνος να σταθεί σε όσα του κίνησαν την περιέργεια.