Τράπεζες: Γιατί ο SSM ζητάει να μπει φρένο στα νέα δάνεια

Να πατήσουν «φρένο» στην πιστωτική επέκταση και να αποφύγουν μια επιθετική αύξηση των νέων δανείων ζητά από τις ελληνικές τράπεζες ο SSM, καθώς η νέα άνοδος των επιτοκίων και η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές αυξάνουν τον κίνδυνο για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν νέο χρέος.

Το μήνυμα που μετέφεραν τα κλιμάκια του ευρωπαϊκού επόπτη στις συναντήσεις τους με τις ελληνικές τράπεζες το προηγούμενο διάστημα ήταν σαφές: μεγάλη προσοχή στην πιστωτική επέκταση, καθώς το οικονομικό περιβάλλον μπορεί να γίνει δυσκολότερο και το κόστος εξυπηρέτησης των δανείων υψηλότερο.

Η ανησυχία δεν αφορά μια άμεση επιδείνωση της ποιότητας των ελληνικών τραπεζικών χαρτοφυλακίων. Αυτό που φοβάται ο SSM είναι κυρίως τι μπορεί να συμβεί τους επόμενους μήνες εάν οι τράπεζες αυξήσουν γρήγορα τις χορηγήσεις σε μια περίοδο κατά την οποία τα επιτόκια κινούνται ανοδικά και η ορατότητα για την οικονομία παραμένει περιορισμένη.

Τι φοβάται ο SSM

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο κίνδυνος νοικοκυριά και επιχειρήσεις να δανειστούν σήμερα με όρους που μπορεί αύριο να αποδειχθούν δυσκολότεροι στην εξυπηρέτηση. Η άνοδος των επιτοκίων αυξάνει το κόστος των νέων δανείων και επιβαρύνει τα υφιστάμενα δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο. Εάν το υψηλό κόστος χρήματος διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και αυξάνει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων.

Αυτό ακριβώς θέλει να προλάβει ο επόπτης: να μη δημιουργηθεί σήμερα μια νέα γενιά δανείων που θα μπορούσε να εμφανίσει προβλήματα αποπληρωμής αύριο.

Για τον λόγο αυτό ζητείται από τις τράπεζες να διατηρήσουν αυστηρά πιστοδοτικά κριτήρια, να αξιολογούν προσεκτικά τη δυνατότητα αποπληρωμής των πελατών τους και να μην παρασυρθούν σε ανταγωνισμό για ταχύτερη αύξηση των χορηγήσεων.

Καμπανάκι και για τα δάνεια στο εξωτερικό

Η σύσταση δεν περιορίζεται στην ελληνική αγορά. Αυξημένη προσοχή ζητείται και για τις χρηματοδοτήσεις που πραγματοποιούν οι ελληνικές τράπεζες μέσω των δραστηριοτήτων τους στο εξωτερικό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Βουλγαρία, όπου η πιστωτική επέκταση γνωρίζει μεγάλη άνθηση. Οι συνολικές χορηγήσεις αυξάνονται με ρυθμό 16,06%, ενώ τα δάνεια προς τα νοικοκυριά καταγράφουν ετήσια άνοδο 20,8%, έναντι μόλις 3,1% κατά μέσο όρο στην Ευρωζώνη. Ακόμη υψηλότερος είναι ο ρυθμός αύξησης των στεγαστικών δανείων, που φτάνει το 25,2%, ενώ τα καταναλωτικά δάνεια αυξάνονται κατά 15,9%.

Οι υψηλοί αυτοί ρυθμοί αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα του κινδύνου που θέλει να περιορίσει ο SSM: όταν η πιστωτική επέκταση τρέχει πολύ ταχύτερα από το συνηθισμένο, αυξάνεται η ανάγκη για αυστηρό έλεγχο της ποιότητας των νέων δανείων.

Τα δάνεια αυξάνονται και στην Ελλάδα

Στην ελληνική αγορά οι ρυθμοί είναι σαφώς χαμηλότεροι, ωστόσο η πιστωτική επέκταση συνεχίζεται. Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν ότι τον Αύγουστο ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής τραπεζικής χρηματοδότησης του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε στο 7,1%, από 6,8% τον προηγούμενο μήνα.

Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνεται και το κόστος του χρήματος. Το μέσο επιτόκιο των νέων δανείων ανέβηκε κατά 11 μονάδες βάσης μέσα σε έναν μήνα και διαμορφώθηκε στο 4,79%.

Στα καταναλωτικά δάνεια χωρίς καθορισμένη διάρκεια το μέσο επιτόκιο έφτασε στο 14,59%, ενώ στα νέα επιχειρηματικά δάνεια συγκεκριμένης διάρκειας με κυμαινόμενο επιτόκιο αυξήθηκε στο 4,35%. Για τα δάνεια τακτής λήξης προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις το επιτόκιο ανέβηκε στο 4,58%.

Τι σημαίνει το «φρένο» για όποιον θέλει νέο δάνειο

Η παρέμβαση του SSM δεν σημαίνει ότι κλείνουν οι στρόφιγγες των τραπεζών ούτε ότι σταματούν οι νέες χρηματοδοτήσεις.

Σημαίνει όμως ότι οι τράπεζες καλούνται να είναι περισσότερο επιλεκτικές και να εξετάζουν με μεγαλύτερη προσοχή κατά πόσο ο πελάτης θα μπορεί να ανταποκριθεί στη δόση του όχι μόνο σήμερα, αλλά και σε ένα δυσμενέστερο περιβάλλον επιτοκίων.

Στην πράξη, για ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση που ζητά νέο δάνειο αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία το ύψος και η σταθερότητα του εισοδήματος, οι ήδη υπάρχουσες υποχρεώσεις, το συνολικό ύψος του δανεισμού και η δυνατότητα να εξυπηρετείται το νέο δάνειο ακόμη και εάν το κόστος χρήματος αυξηθεί.

Στο μικροσκόπιο τα στεγαστικά

Ιδιαίτερη σημασία έχει η εξέλιξη των στεγαστικών δανείων, καθώς οι ελληνικές τράπεζες επιχειρούν να αυξήσουν τις νέες χρηματοδοτήσεις μετά από μια μακρά περίοδο περιορισμένης παραγωγής.

Τα σταθερά επιτόκια στεγαστικών ξεκινούν σήμερα περίπου από 2,90% για διάρκεια τριών ετών και φτάνουν έως περίπου 4,70% για διάρκεια 30 ετών, ενώ τα κυμαινόμενα κινούνται περίπου μεταξύ 3,30% και 5,50%.

Τον Αύγουστο το μέσο κυμαινόμενο επιτόκιο των στεγαστικών υποχώρησε κατά 14 μονάδες βάσης, στο 3,39%. Η εικόνα όμως μπορεί να αλλάξει τους επόμενους μήνες, εφόσον η άνοδος του κόστους χρήματος περάσει σταδιακά στα επιτόκια των τραπεζών.

Για κάποιον που σχεδιάζει σήμερα την αγορά κατοικίας με δάνειο, επομένως, το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο δάνειο εγκρίνει η τράπεζα, αλλά πόση δόση μπορεί πραγματικά να εξυπηρετεί σε βάθος χρόνου.

Αυτός είναι και ο πυρήνας της προειδοποίησης του SSM: η πιστωτική επέκταση πρέπει να συνεχιστεί χωρίς να υπονομεύσει την ποιότητα των νέων δανείων και χωρίς το σημερινό κύμα χρηματοδοτήσεων να μετατραπεί σε αυριανό κύμα προβληματικών οφειλών.