Ράλι στη χονδρεμπορική αγορά ρεύματος – Συναγερμός στην Ευρώπη

Η νέα ενεργειακή αναταραχή περνά με ένταση στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με τις τιμές να κινούνται σε υψηλά επίπεδα στην Ελλάδα και σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στην εγχώρια αγορά, η Τιμή Εκκαθάρισης Αγοράς (ΤΕΑ) για την Τρίτη 20 Οκτωβρίου διαμορφώθηκε στα 247,82 ευρώ/MWh, καταγράφοντας άνοδο 7% σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα. Την ίδια ώρα, το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο στον ολλανδικό κόμβο TTF κινείται πάνω από τα 87 ευρώ/MWh, εντείνοντας τις ανησυχίες για το ενεργειακό κόστος ενόψει του χειμώνα.

Η εικόνα στη χονδρεμπορική αγορά αποτυπώνει ξεκάθαρα την ένταση των πιέσεων, αλλά και τα ελλείμματα της αγοράς. Έτσι, στην Ελλάδα, η μέγιστη τιμή για το 24ωρο έφτασε τα 406,48 ευρώ/MWh, ενώ η ελάχιστη υποχώρησε έως τα 0,01 ευρώ/MWh, καταδεικνύοντας τις μεγάλες διακυμάνσεις που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν την αγορά.

Η συνολική ζήτηση διαμορφώθηκε στις 327,39 GWh, με το φυσικό αέριο να καλύπτει το 38,9% του ενεργειακού μείγματος και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 42,8%. Ο λιγνίτης συμμετείχε με 6,3%, οι εισαγωγές με 6,8% και τα υδροηλεκτρικά με 3,5%.

Τα τιμολόγια

Μάλιστα, στο πρώτο εικοσαήμερο του Οκτωβρίου η μέση τιμή έχει ανέλθει στα 172,94 ευρώ/MWh, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις για περαιτέρω αυξήσεις στα κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας.

Η πορεία αυτή. “στρώνει” το δρόμο για αλλεπάλληλες αυξήσεις στα πράσινα τιμολόγια, με τα οποία ηλεκτροδοτείται, κυρίως μέσω της ΔΕΗ, περίπου το 60% των νοικοκυριών. Είναι ενδεικτικό ότι το πράσινο τιμολόγιο της ΔΕΗ αυξήθηκε από 0,138 ευρώ/kWh τον Ιούλιο σε 0,15913 ευρώ/kWh τον Οκτώβριο.

Στο σκηνικό αυτό, τα μπλε σταθερά τιμολόγια αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα νοικοκυριά, καθώς προσφέρουν προστασία από τις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς, διασφαλίζοντας αμετάβλητη χρέωση για όλη τη διάρκεια της σύμβασης. Ήδη από τις αρχές Σεπτεμβρίου η ΔΕΗ προσφέρει μπλε σταθερό τιμολόγιο ετήσιας διάρκειας με χρέωση 0,115 ευρώ/kWh και μηνιαίο πάγιο 3,5 ευρώ, το οποίο αυξάνεται κατά 1 ευρώ μετά το πρώτο δίμηνο. Ωστόσο, οι καταναλωτές έχουν περιθώριο να συνάψουν τη συγκεκριμένη σύμβαση έως το τέλος Οκτωβρίου.

Στο μεταξύ, η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν τις ανατιμήσεις στην ηλεκτρική ενέργεια. Οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία διατηρούν την αγορά σε καθεστώς αυξημένης επιφυλακής, την ώρα που τα επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων φυσικού αερίου προκαλούν πρόσθετο προβληματισμό.

Η περιορισμένη διαθεσιμότητα αποθεμάτων, οι αβεβαιότητες γύρω από τις διεθνείς ροές προμήθειας και ο ανταγωνισμός για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένου κινδύνου για την ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.

Πάνω από τα 200 ευρώ/MWh στις περισσότερες ευρωπαϊκές αγορές

Μάλιστα, τα στοιχεία της Αγοράς Επόμενης Ημέρας για την ίδια ημερομηνία δείχνουν ότι οι τιμές διαμορφώνονται σε υψηλά επίπεδα σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, με σημαντικές διαφοροποιήσεις από αγορά σε αγορά.

Στην Ουγγαρία η τιμή έφτασε τα 326,57 ευρώ/MWh, στη Σερβία τα 317,08 ευρώ/MWh, στη Βουλγαρία τα 299,98 ευρώ/MWh και στη Ρουμανία τα 307,24 ευρώ/MWh. Στην Κροατία διαμορφώθηκε στα 271,33 ευρώ/MWh, στην Ιταλία στα 251,69 ευρώ/MWh και στην Αυστρία στα 242,74 ευρώ/MWh. Η Ελλάδα, με 247,82 ευρώ/MWh, συγκαταλέγεται επίσης στις αγορές με υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Στη Γαλλία η τιμή διαμορφώθηκε στα 212,32 ευρώ/MWh, στο Βέλγιο στα 210,57 ευρώ/MWh, ενώ στη Γερμανία στα 195,66 ευρώ/MWh. Χαμηλότερα κινήθηκαν η Ισπανία, στα 178,04 ευρώ/MWh, η Πορτογαλία, στα 195,52 ευρώ/MWh, και η Δανία, με τιμές από 179,31 έως 192,14 ευρώ/MWh, ανάλογα με τη ζώνη αγοράς.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την ευρεία γεωγραφική έκταση των πιέσεων, χωρίς, ωστόσο, να σημαίνει ότι οι αγορές κινούνται με τον ίδιο τρόπο. Το ενεργειακό μείγμα, η διαθεσιμότητα των μονάδων παραγωγής, οι διασυνδέσεις και οι καιρικές συνθήκες εξακολουθούν να διαμορφώνουν σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές μεταξύ των χωρών.

Το φυσικό αέριο ξαναβρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης

Η ανοδική πορεία του TTF, πάντως, επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο ενός δύσκολου χειμώνα για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας. Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν κινηθεί προς τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών, με την αγορά να αποτιμά τόσο τους γεωπολιτικούς κινδύνους όσο και την ανάγκη αναπλήρωσης των αποθεμάτων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που αποδίδονται στη Morgan Stanley, η μέση τιμή του φυσικού αερίου για τον χειμώνα αναθεωρείται προς τα 90 ευρώ/MWh, από 85 ευρώ/MWh προηγουμένως. Για το τέταρτο τρίμηνο του 2026, η πρόβλεψη τοποθετείται περίπου στα 92 ευρώ/MWh, ενώ για το πρώτο τρίμηνο του 2027 στα 89 ευρώ/MWh.

Το δυσμενές σενάριο προβλέπει ακόμη υψηλότερες τιμές, με τον μέσο όρο να μπορεί να φτάσει τα 135 ευρώ/MWh, εφόσον συνδυαστούν ένας κανονικός έως ψυχρός χειμώνας, καθυστερήσεις στην αποκατάσταση των εξαγωγών του Κατάρ ή νέες διαταραχές στην ευρωπαϊκή προσφορά. Αντίθετα, ένας ιδιαίτερα ήπιος χειμώνας, η πλήρης αποκατάσταση των ροών από το Κατάρ και η ισχυρή παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές ακόμη και προς τα 55 ευρώ/MWh.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η Ευρώπη εισέρχεται στην περίοδο θέρμανσης με χαμηλότερα αποθέματα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια. Οι εκτιμήσεις που παρατίθενται τοποθετούν την πληρότητα των αποθηκών κοντά στο 72%-74%, επίπεδο που, εφόσον επιβεβαιωθεί για την αντίστοιχη ημερομηνία, περιορίζει τα περιθώρια ασφαλείας σε περίπτωση αυξημένης ζήτησης ή νέων διαταραχών στην προσφορά.

Η αγορά, επομένως, δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει ότι η φετινή χειμερινή περίοδος θα εξελιχθεί ομαλά. Παρά τις περιόδους υψηλών θερμοκρασιών που προηγήθηκαν, η αβεβαιότητα γύρω από τις προμήθειες και τα αποθέματα εξακολουθεί να ενισχύει τον ανοδικό κίνδυνο για το φυσικό αέριο και, κατ’ επέκταση, για το ηλεκτρικό ρεύμα.

Προειδοποίηση Λαγκάρντ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

Την ίδια ώρα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, έχει επισημάνει ότι η αύξηση του κόστους δανεισμού στην ευρωζώνη, μετά τις πιέσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων, περιορίζει τις χρηματοδοτικές δυνατότητες και επιβαρύνει τις προοπτικές ανάπτυξης.

Η εξέλιξη αυτή, πάντως, αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία νοικοκυριά και επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας. Με ακριβότερη χρηματοδότηση και ασθενέστερες αναπτυξιακές προοπτικές, η απορρόφηση ενός νέου κύματος ενεργειακών ανατιμήσεων γίνεται δυσκολότερη, τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Η πίεση δεν περιορίζεται, συνεπώς, στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας. Διαχέεται στην παραγωγή, στις μεταφορές και συνολικά στην οικονομική δραστηριότητα, δημιουργώντας ένα σύνθετο πρόβλημα για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Η Αθήνα διεκδικεί ευρωπαϊκό περιθώριο για νέα μέτρα στήριξης

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να διασφαλίσει μεγαλύτερη ευελιξία για τη λήψη πρόσθετων μέτρων, εφόσον οι ενεργειακές πιέσεις ενταθούν. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει στο επίκεντρο τις ελληνικές προτάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας, με βασικό αίτημα να εξεταστεί η δυνατότητα αξιοποίησης δημοσιονομικών περιθωρίων για στοχευμένες παρεμβάσεις υπέρ νοικοκυριών και επιχειρήσεων.

Οι ελληνικές προτάσεις τέθηκαν προς περαιτέρω επεξεργασία στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συζητήσεων, χωρίς να έχει ληφθεί μέχρι στιγμής οριστική απόφαση για την ενεργοποίηση νέων μέτρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το επόμενο διάστημα θα κρίνει κατά πόσο η πολιτική συζήτηση θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες δυνατότητες χρηματοδότησης και στήριξης.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας, τη Δευτέρα, στη Βουλή για το προσχέδιο του προϋπολογισμού, υπογράμμισε ότι η δημοσιονομική αξιοπιστία εξασφαλίζει τους αναγκαίους βαθμούς ελευθερίας για την αντιμετώπιση έκτακτων συνθηκών.

Όπως ανέφερε, από τον Απρίλιο το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων για την αντιμετώπιση της νέας ενεργειακής κρίσης έχει φτάσει τα 1,4 δισ. ευρώ. Από αυτά, 862 εκατ. ευρώ αφορούν την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, ενώ 541 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε μόνιμα μέτρα κοινωνικής ενίσχυσης.

Ο υπουργός αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις στις τιμές των καυσίμων και στο πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς και στην αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέρμανσης. Παράλληλα, επανέλαβε την ανάγκη για κοινές ευρωπαϊκές απαντήσεις, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις των νέων ανατιμήσεων.

Το στοίχημα του χειμώνα

Σε κάθε περίπτωση, η πορεία των τιμών το επόμενο διάστημα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη των γεωπολιτικών συγκρούσεων, τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου, την πορεία των αποθεμάτων και τις καιρικές συνθήκες.

Για την Ελλάδα, η άμεση επίπτωση αποτυπώνεται ήδη στη χονδρεμπορική αγορά, όπου η τιμή των 247,82 ευρώ/MWh και η ημερήσια κορύφωση πάνω από τα 400 ευρώ/MWh καταδεικνύουν την ένταση της μεταβλητότητας.

Η υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα, στο 42,8% για τη συγκεκριμένη ημέρα, αποτελεί σημαντικό παράγοντα περιορισμού της εξάρτησης από το φυσικό αέριο, χωρίς όμως να εξαλείφει την επίδραση που έχει η τιμή του καυσίμου στην τελική διαμόρφωση της χονδρεμπορικής τιμής.

Καμπανάκι τη αγοράς

Δεν είναι τυχαίο ότι στο πλαίσιο του Συνεδρίου Plastainability 2026, που διοργάνωσε ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Πλαστικών Ελλάδος τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου, στο ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Γεροντόπουλος, έθεσε ευθέως το ζήτημα της ενεργειακής τιμολόγησης, επισημαίνοντας ότι, παρά τη σημαντική συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ελληνικό ενεργειακό μείγμα, η επίδρασή τους στο τελικό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας δεν αποτυπώνεται απαραίτητα με τρόπο που να ευνοεί τους βιομηχανικούς καταναλωτές.

Όπως ανέφερε, οι ΑΠΕ κάλυψαν φέτος το 50% του ενεργειακού μείγματος της Ελλάδας, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη αποκλιμάκωση του κόστους για τη βιομηχανία.

Στο επίκεντρο της κριτικής του βρέθηκε το σύστημα οριακής τιμολόγησης, το οποίο καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά. Η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ, σύμφωνα με την προσέγγιση που παρουσιάστηκε, καθιστά αναγκαία την επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο η λειτουργία της αγοράς μεταφράζεται σε τελικό κόστος για τις επιχειρήσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη επιτάχυνσης των επενδύσεων στην αποθήκευση ενέργειας, ώστε να αξιοποιείται αποτελεσματικότερα η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και να ενισχύεται η δυνατότητα περιορισμού των τιμών.

Δεν είναι τυχαίο, δε, ότι o Ευάγγελος Μυτιληναίος, Executive Chairman της METLEN, καλεσμένος στην εκπομπή Squawk Box Europe του CNBC, όπου, σε συζήτηση με τους Steve Sedgwick και Ian King, αναφέρθηκε στη σημασία της αποθήκευσης ενέργειας.

Σημείωσε ότι η METLEN διαθέτει εκτεταμένη εμπειρία στον συγκεκριμένο τομέα, έχοντας υλοποιήσει πολυάριθμα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες (Battery Energy Storage Systems) στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ πρόσφατα εγκαινίασε και το μεγαλύτερο αυτόνομο σύστημα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στην Ελλάδα, το οποίο συγκαταλέγεται παράλληλα μεταξύ των μεγαλύτερων του είδους του στην Ευρώπη, με ισχύ 330 MW. Όπως επισήμανε, ο τομέας της αποθήκευσης ενέργειας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ασφάλεια εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέργεια.