Νέα εποχή για τον ευρωπαϊκό τουρισμό: Η στρατηγική της Κομισιόν και η ευκαιρία για την Ελλάδα

Μια νέα σελίδα για τον ευρωπαϊκό τουρισμό επιχειρεί να ανοίξει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρουσιάζοντας την πρώτη ολοκληρωμένη στρατηγική της ΕΕ για τον βιώσιμο τουρισμό. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, της απασχόλησης και της περιφερειακής ανάπτυξης.

Η στρατηγική, που παρουσιάστηκε στις 4 Νοεμβρίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπό την ευθύνη του Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολου Τζιτζικώστα, φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα κοινό πλαίσιο πολιτικής για τον κλάδο, δίνοντας έμφαση στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού και την ανθεκτικότητα των τουριστικών προορισμών.

Για πρώτη φορά, ο τουρισμός αποκτά μια ενιαία στρατηγική προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, χρονοδιαγράμματα και πρόβλεψη για την ενεργό συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά πρόσθετη βαρύτητα για την Ελλάδα, καθώς δημιουργεί νέες δυνατότητες συμμετοχής στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής τουριστικής πολιτικής, αλλά και αξιοποίησης των εργαλείων που θα αναπτυχθούν τα επόμενα χρόνια.

ΣΕΤΕ: Το κρίσιμο στοίχημα είναι η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην πράξη

Θετική είναι η αποτίμηση του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), ο οποίος χαρακτηρίζει τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική σημαντικό ορόσημο για την αναγνώριση του ρόλου του τουρισμού στην ευρωπαϊκή οικονομία.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος, η πραγματική αξία της πρωτοβουλίας θα αποδειχθεί στην εφαρμογή της και στην ικανότητά της να δημιουργήσει απτά αποτελέσματα για τις τουριστικές επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις κοινωνίες που υποδέχονται επισκέπτες.

Η πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Αγάπη Σμπώκου, υπογραμμίζει ότι η νέα στρατηγική σηματοδοτεί μια ουσιαστική αναβάθμιση της θέσης του τουρισμού στην ευρωπαϊκή ατζέντα, τονίζοντας παράλληλα την ανάγκη να περάσει πλέον στο στάδιο της υλοποίησης.

«Η πρώτη Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τον Βιώσιμο Τουρισμό αποτελεί ορόσημο για την αναγνώριση του στρατηγικού ρόλου του τουρισμού στην Ευρώπη. Το επόμενο σημαντικό βήμα είναι η εφαρμογή της, με ουσιαστικό αντίκρισμα για τις επιχειρήσεις, τους ανθρώπους του τουρισμού και τις τοπικές κοινωνίες», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η ίδια επισημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει την απαραίτητη τεχνογνωσία και εμπειρία, ώστε να συμμετάσχει ενεργά στη νέα ευρωπαϊκή προσπάθεια.

Σε αυτή την κατεύθυνση, ο ΣΕΤΕ, το ΙΝΣΕΤΕ και η Marketing Greece δηλώνουν έτοιμοι να συμβάλουν με τεκμηριωμένες προτάσεις και ουσιαστική παρουσία στη διαμόρφωση του τουριστικού μοντέλου των επόμενων ετών.

Στις προτεραιότητες που αναδεικνύει ο Σύνδεσμος περιλαμβάνονται η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και των επαγγελματικών δεξιοτήτων, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, οι επενδύσεις στις υποδομές, η αποτελεσματική διαχείριση των προορισμών, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και η δικαιότερη κατανομή των οικονομικών και κοινωνικών ωφελειών του τουρισμού.

Τζιτζικώστας: Τουρισμός με οφέλη για επιχειρήσεις, επισκέπτες και τοπικές κοινωνίες

Σαφές μήνυμα για τον ρόλο που καλείται να διαδραματίσει ο τουρισμός στην ευρωπαϊκή οικονομία στέλνει ο αρμόδιος Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας, ο οποίος τοποθετεί τη νέα στρατηγική στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της Ευρώπης.

Όπως τονίζει, ο τουρισμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά οικονομικά πλεονεκτήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς τροφοδοτεί την ανάπτυξη και την καινοτομία, δημιουργεί εκατομμύρια θέσεις εργασίας και στηρίζει επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες σε ολόκληρη την ήπειρο.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του ευρωπαϊκού τουριστικού οικοσυστήματος και βρίσκονται στον πυρήνα της ανταγωνιστικότητάς του.

Ο κ. Τζιτζικώστας ξεκαθαρίζει ότι η στρατηγική δεν περιορίζεται σε γενικές κατευθύνσεις, αλλά επιδιώκει να συνδέσει τις ευρωπαϊκές πολιτικές με συγκεκριμένα οφέλη για κάθε πλευρά της τουριστικής δραστηριότητας.

Όπως εξήγησε κατά την παρουσίασή της, στόχος είναι οι ταξιδιώτες να απολαμβάνουν καλύτερες εμπειρίες και περισσότερες δυνατότητες ανακάλυψης της Ευρώπης, οι επιχειρήσεις να αποκτούν πρόσβαση σε δεξιότητες, δεδομένα και ψηφιακά εργαλεία, ενώ οι προορισμοί να μπορούν να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα τις τουριστικές ροές και να αντιμετωπίζουν τις κρίσεις.

«Η στρατηγική αυτή έχει, πάνω απ’ όλα, έναν στόχο: να διασφαλίσει ότι ο τουρισμός θα είναι επωφελής για όλους», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, έθεσε ως βασικές κατευθύνσεις την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την ισορροπημένη και βιώσιμη ανάπτυξη των προορισμών, τις επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό και τον σεβασμό στις τοπικές κοινωνίες και την πολιτιστική τους κληρονομιά.

Το οικονομικό αποτύπωμα του τουρισμού στην Ευρώπη

Η βαρύτητα της νέας στρατηγικής αποτυπώνεται και στα μεγέθη του ευρωπαϊκού τουριστικού κλάδου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο τουρισμός αντιστοιχεί στο 10% της Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας της ΕΕ, υποστηρίζει περισσότερες από 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περιλαμβάνει περίπου 5 εκατομμύρια επιχειρήσεις.

Ενδεικτικό της σημασίας των μικρότερων επιχειρηματικών σχημάτων είναι ότι το 99% του συνόλου αποτελείται από μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη συγκεντρώνει περίπου το 40% των διεθνών τουριστικών αφίξεων παγκοσμίως, διατηρώντας την πρώτη θέση μεταξύ των τουριστικών προορισμών.

Παρά τις γεωπολιτικές αβεβαιότητες, τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και τις μεταβολές στις ταξιδιωτικές συνήθειες, η ζήτηση εξακολουθεί να εμφανίζεται ισχυρή.

Είναι χαρακτηριστικό ότι το 76% των Ευρωπαίων δηλώνει πως σχεδιάζει να πραγματοποιήσει ταξίδι μέσα στους επόμενους έξι μήνες.

Ακαδημία Τουρισμού και ψηφιακά εργαλεία για τις επιχειρήσεις

Ένα από τα βασικά πεδία παρέμβασης της νέας στρατηγικής αφορά την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε εξειδικευμένες δεξιότητες.

Στο πλαίσιο αυτό, η Κομισιόν προωθεί τη δημιουργία Ακαδημίας Τουρισμού της ΕΕ, με στόχο την κατάρτιση και την αναβάθμιση των επαγγελματικών προσόντων των εργαζομένων, ώστε ο κλάδος να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις της νέας εποχής.

Παράλληλα, προβλέπεται η αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τουρισμού και η διασύνδεσή του με τον κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για τον τουρισμό.

Η πρόσβαση σε αξιόπιστα δεδομένα και ψηφιακά εργαλεία αναμένεται να διευκολύνει τον σχεδιασμό των επιχειρήσεων και των προορισμών, αλλά και τη λήψη καλύτερα τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Σημαντική θέση καταλαμβάνει και η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών, μέσω μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη μείωση της περιττής γραφειοκρατίας.

Παράλληλα, συνεχίζονται οι προσπάθειες για τη διαμόρφωση ενός πιο απρόσκοπτου ευρωπαϊκού ταξιδιωτικού χώρου.

Οι παρεμβάσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τις μικρότερες τουριστικές επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε τεχνογνωσία, χρηματοδότηση και νέες τεχνολογίες.

Στοίχημα η διαχείριση των προορισμών και η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη για ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης, το οποίο θα περιορίζει τις πιέσεις στους δημοφιλείς προορισμούς και θα ενισχύει τη διάχυση της επισκεψιμότητας σε περισσότερες περιοχές και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού μοντέλου διαχείρισης τουρισμού, τη διαμόρφωση σχετικής σύστασης του Συμβουλίου και την παροχή εργαλειοθήκης για τον ισορροπημένο τουρισμό.

Στόχος είναι η καλύτερη οργάνωση των επισκεπτών, η ενίσχυση των ταξιδιών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και η βελτίωση της ετοιμότητας των προορισμών απέναντι σε απρόβλεπτες κρίσεις.

Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται και η δημιουργία ευρωπαϊκού δικτύου συντονισμού κρίσεων στον τουριστικό τομέα.

Για την Ελλάδα, οι συγκεκριμένες κατευθύνσεις συνδέονται άμεσα με ορισμένες από τις σημαντικότερες προκλήσεις του εγχώριου τουριστικού μοντέλου και συγκεκριμένα την έντονη εποχικότητα, τις αυξανόμενες ανάγκες σε μεταφορικές και άλλες υποδομές, την πίεση που δέχονται ορισμένοι δημοφιλείς προορισμοί και την ανάγκη ενίσχυσης λιγότερο ανεπτυγμένων τουριστικά περιοχών.

Η μετάβαση σε ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο ανάπτυξης προϋποθέτει, επομένως, όχι μόνο την αύξηση των αφίξεων, αλλά και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, με μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό.

«Προορισμός Ευρώπη» και νέα συμμαχία για τον τουρισμό

Στο διεθνές πεδίο, η στρατηγική προβλέπει την ενίσχυση της προβολής της Ευρώπης ως ενιαίου τουριστικού προορισμού, μέσα από το πλαίσιο «Προορισμός Ευρώπη» και τη διεύρυνση των συνεργασιών με διεθνείς οργανισμούς, όπως ο Οργανισμός Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών και ο ΟΟΣΑ.

Παράλληλα, σχεδιάζονται διάλογοι με σημαντικές χώρες και περιφέρειες-εταίρους, ενώ προβλέπεται η καθιέρωση νέων βραβείων «Ευρωπαϊκές Πρωτεύουσες Τουρισμού», με στόχο την ανάδειξη τόσο των καθιερωμένων όσο και των λιγότερο προβεβλημένων προορισμών της Ευρώπης.

Για τον συντονισμό της εφαρμογής της στρατηγικής προβλέπεται η συγκρότηση μιας νέας Ευρωπαϊκής Συμμαχίας για τον Τουρισμό, στην οποία θα συμμετέχουν εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, επιχειρήσεις και άλλοι φορείς του κλάδου.

Η χρηματοδοτική υποστήριξη των σχετικών δράσεων θα συνεχίσει να παρέχεται μέσα από τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά προγράμματα και εργαλεία.

Το επόμενο βήμα για την Ελλάδα

Η παρουσίαση της πρώτης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον βιώσιμο τουρισμό δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο αναφοράς για την πορεία του κλάδου τα επόμενα χρόνια.

Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι πλέον να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που προσφέρει η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, συμμετέχοντας ενεργά στον σχεδιασμό και διεκδικώντας ουσιαστικά οφέλη για τις επιχειρήσεις και τους προορισμούς της.

Η πρόκληση δεν περιορίζεται στην ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας ή στην προσέλκυση περισσότερων επισκεπτών.

Συνδέεται με τη δημιουργία ενός τουριστικού μοντέλου που θα διασφαλίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, καλύτερη κατανομή της δραστηριότητας, ποιοτικότερες θέσεις εργασίας και μακροπρόθεσμα οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.