Γιατί δεκάδες πτήσεις στην Ευρώπη έγιναν στόχος απειλών για βόμβα;

Περισσότερα από 30 αεροσκάφη βρέθηκαν αυτή την εβδομάδα στο επίκεντρο συναγερμών ασφαλείας ή αναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία, καθώς τουλάχιστον 25 νέες απειλές για βόμβα την Πέμπτη (5/11) προκάλεσαν αναστάτωση στις αεροπορικές μετακινήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής και πόσο πρέπει να ανησυχούν όσοι έχουν προγραμματίσει να ταξιδέψουν;

Τι έχει συμβεί;

Τουλάχιστον 33 πτήσεις έχουν επηρεαστεί από την αρχή της εβδομάδας, με το πρώτο περιστατικό να καταγράφεται τη Δευτέρα (2/11), όταν αεροσκάφος της Wizz Air, που εκτελούσε πτήση από το αεροδρόμιο Λούτον του Λονδίνου προς τη Σόφια της Βουλγαρίας, αναγκάστηκε να αλλάξει πορεία και να προσγειωθεί στη Βουδαπέστη.

Οι απειλές της Πέμπτης επηρέασαν, μεταξύ άλλων, τα αεροδρόμια του Λονδίνου, του Μπέρμιγχαμ, των Βρυξελλών, της Μαδρίτης, του Μιλάνου, της Πράγας, της Ρώμης, της Σόφιας και της Βαρσοβίας.

Μέχρι στιγμής, όλα τα περιστατικά έχουν αποδειχθεί ψευδείς συναγερμοί, καθώς οι έλεγχοι που πραγματοποίησαν οι αρμόδιες αρχές ασφαλείας δεν εντόπισαν τίποτα ύποπτο.

Ποια αεροδρόμια και ποιες αεροπορικές εταιρείες έχουν επηρεαστεί περισσότερο;

Δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο σαφές μοτίβο ως προς τα αεροδρόμια και τις αεροπορικές εταιρείες που έχουν γίνει στόχος των απειλών. Ωστόσο, σημαντικός αριθμός περιστατικών αφορά πτήσεις με αφετηρία ή προορισμό αεροδρόμια της Ιταλίας.

Επτά από τις πτήσεις που επηρεάστηκαν αυτή την εβδομάδα είχαν ως αφετηρία ή προορισμό το Ηνωμένο Βασίλειο και τέσσερις την Ιρλανδία.

Η Σόφια και το Μιλάνο κατέγραψαν από έξι περιστατικά, ενώ ακολουθούν η Ρώμη με πέντε και η Πράγα με τέσσερα.

Η Ryanair είναι η αεροπορική εταιρεία που έχει επηρεαστεί περισσότερο, με οκτώ καταγεγραμμένα περιστατικά.

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, δήλωσε την Πέμπτη ότι είναι «πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα σχετικά με το εάν τα περιστατικά που έχουν αναφερθεί συνδέονται μεταξύ τους».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «οποιεσδήποτε απειλές κατά αμάχων είναι απαράδεκτες».

Ποιος βρίσκεται πίσω από τις απειλές;

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν στοιχεία από τις υπηρεσίες πληροφοριών που να υποδεικνύουν ότι πίσω από τις απειλές βρίσκεται κάποια συγκεκριμένη οργάνωση ή κρατικός παράγοντας την ώρα που εντείνονται οι ανησυχίες για περιστατικά υβριδικών επιθέσεων με στόχο την Ευρώπη.

Ειδικοί σε θέματα αεροπορίας επισημαίνουν ότι οι ψευδείς απειλές αποτελούν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Ωστόσο, ο ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός περιστατικών που καταγράφηκαν αυτή την εβδομάδα προκαλεί προβληματισμό.

Όπως σημειώνει ο ανταποκριτής του Guardian για θέματα μεταφορών, Γκουίν Τόφαμ, η εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες για τις αεροπορικές πτήσεις μέσω του διαδικτύου επιτρέπει πλέον σε οποιονδήποτε θέλει να προκαλέσει έναν ψευδή συναγερμό να γνωρίζει λεπτομέρειες για τα δρομολόγια, τον τύπο των αεροσκαφών και τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους. Πρόκειται για πληροφορίες στις οποίες, πριν από μερικές δεκαετίες, είχαν πρόσβαση σχεδόν αποκλειστικά άνθρωποι του κλάδου.

Ελάχιστα είναι γνωστά για τον τρόπο με τον οποίο διαβιβάστηκαν οι απειλές στις αεροπορικές εταιρείες ή στις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο, σε περιστατικά που αφορούσαν τη Βουλγαρία, την Ιταλία, την Πολωνία και την Ισπανία, οι απειλές φέρεται να εστάλησαν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων ANSA, επικαλούμενο αστυνομικές πηγές, μετέδωσε ότι οι προειδοποιήσεις για τις πτήσεις Ελσίνκι–Ρώμη και Δουβλίνο–Ρώμη προήλθαν από ανώνυμο email γραμμένο στα ιταλικά, το οποίο εστάλη νωρίς το πρωί της Πέμπτης στην εταιρεία διαχείρισης των αεροδρομίων της Ρώμης, ADR, καθώς και σε άλλες συνεργαζόμενες εταιρείες.

Ένα ακόμη ανώνυμο email, επίσης γραμμένο στα ιταλικά, εστάλη στο αεροδρόμιο Μαλπένσα του Μιλάνου, με τον αποστολέα να ισχυρίζεται ότι είχαν τοποθετηθεί εκρηκτικοί μηχανισμοί σε πτήσεις από τη Θεσσαλονίκη και το Πόρτο.

Σύμφωνα με το ANSA, το μήνυμα περιλάμβανε τους αριθμούς των πτήσεων, τις ονομασίες των αεροπορικών εταιρειών και τις προγραμματισμένες ώρες άφιξης των αεροσκαφών στο Μιλάνο.

Οι περισσότερες αρμόδιες αρχές περιορίστηκαν σε προσεκτικά διατυπωμένες ανακοινώσεις, με τις οποίες επιβεβαίωναν ότι πραγματοποιήθηκαν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι ασφαλείας στα αεροσκάφη που επηρεάστηκαν.

Ωστόσο, η αστυνομία της Τσεχίας, η οποία διερεύνησε την Πέμπτη απειλές που αφορούσαν τέσσερα αεροσκάφη τα οποία προσγειώθηκαν στο αεροδρόμιο Βάτσλαβ Χάβελ της Πράγας, ανέφερε ότι θεωρούσε τις σχετικές πληροφορίες «χαμηλής αξιοπιστίας».

Ωστόσο, σήμερα Πέμπτη (5/11) πηγές και ΜΜΕ τόνισαν πως ορισμένες από τις ψευδείς απειλές για ύπαρξη βόμβας σε επιβατικά αεροπλάνα είχαν υπογραφή από τους «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους», το όνομα μιας ρωσικής εξτρεμιστικής οργάνωσης.

Μια απειλή σε πτήση με προορισμό το αεροδρόμιο της Σόφιας στη Βουλγαρία είχε υπογραφή από αυτή την οργάνωση. «Εμείς, οι Μαχητές του Ανδρικού Κράτους, θα γράψουμε ιστορία με τις σημερινές μας ενέργειες. Το φεμινιστικό σας καθεστώς θα το θυμάται αυτό για πάντα. Η έκρηξη θα γίνει σε 60 λεπτά. Σήμερα, ο ουρανός σας θα γίνει κόκκινος», έγραφε email που περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου.

Στην Ιταλία, όπου επίσης δύο πτήσεις (Ελσίνκι-Ρώμη και Δουβλίνο-Ρώμη) δέχθηκαν απειλές μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τόνισε εκπρόσωπος των Αεροδρομίων της Ρώμης.

Σύμφωνα με ιταλικά μέσα ενημέρωσης, το email (γραμμένο στα ιταλικά) είχε υπογραφή από τους «Μαχητές του Ανδρικού Κράτους»: «Είστε όλοι συνένοχοι σε ένα εγκληματικό σχέδιο. Θέλουμε να σας εξαφανίσουμε για αυτό (…). Το φεμινιστικό σας καθεστώς θα το θυμάται αυτό για πάντα. Η έκρηξη θα συμβεί σε 60 λεπτά. Σήμερα, ο ουρανός σας θα είναι κόκκινος».

Πώς αντέδρασαν οι αεροπορικές εταιρείες;

Οι αρμόδιες εθνικές αρχές αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα κάθε τέτοιο περιστατικό, εφαρμόζοντας τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας. Μάλιστα, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις κατά τις οποίες μαχητικά αεροσκάφη συνόδευσαν επιβατικά αεροπλάνα στη Βουλγαρία, τη Γαλλία, την Ουγγαρία και την Ιταλία.

Η εκτροπή μιας πτήσης προς διαφορετικό αεροδρόμιο συνεπάγεται σημαντικό οικονομικό κόστος και μεγάλη αναστάτωση. Ωστόσο, οι αεροπορικές εταιρείες έχουν ελάχιστα περιθώρια επιλογής όταν καλούνται να διαχειριστούν μια απειλή που θεωρείται έστω και κατ’ ελάχιστον αξιόπιστη.

Ο Τζότζι Γουέιτς, διευθυντής ασφάλειας πτήσεων της Βρετανικής Ένωσης Πιλότων Αερογραμμών (Balpa), εξήγησε ότι κάθε απειλή που λαμβάνει μια αεροπορική εταιρεία διαβιβάζεται σε ειδική ομάδα αξιολόγησης, η οποία την κατατάσσει σε μία από τρεις κατηγορίες:

• Κόκκινη: Η απειλή θεωρείται αξιόπιστη.
• Πορτοκαλί: Η απειλή θεωρείται εν μέρει αξιόπιστη.
• Πράσινη: Η απειλή δεν θεωρείται αξιόπιστη.

Εάν το αεροσκάφος βρίσκεται ήδη στον αέρα, η απειλή μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο κόκκινη ή πράσινη.

«Συνήθως, εάν το αεροσκάφος βρίσκεται ακόμη στο έδαφος, αυτό σημαίνει ότι θα πραγματοποιηθεί εκκένωση. Εάν βρίσκεται στον αέρα, προτεραιότητα είναι να προσγειωθεί το συντομότερο δυνατό και με τον ασφαλέστερο τρόπο», ανέφερε.

Οι αεροπορικές εταιρείες φαίνεται να ανησυχούν για την έκταση της αναστάτωσης που ενδέχεται να προκληθεί, καθώς υπάρχει φόβος ότι νέες απειλές από άτομα που θα επιχειρήσουν να μιμηθούν τα πρόσφατα περιστατικά θα μπορούσαν να επιτείνουν το χάος στις αερομεταφορές.

Η Wizz Air αναγνώρισε ότι έχει καταγραφεί «μια σειρά παρόμοιων απειλών για βόμβα που έχουν επηρεάσει αρκετές αεροπορικές εταιρείες σε ολόκληρη την Ευρώπη τις τελευταίες ημέρες».

Όπως ανέφερε, «η Wizz Air δεν είναι η μόνη αεροπορική εταιρεία που έχει γίνει στόχος, καθώς και άλλοι αερομεταφορείς έχουν δεχθεί απειλές, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την εκτροπή πτήσεων και τη διενέργεια ελέγχων ασφαλείας».

Από την πλευρά της, η Finnair, δύο αεροσκάφη της οποίας επηρεάστηκαν από τις απειλές, δήλωσε:

«Δυστυχώς, οι αεροπορικές μεταφορές γίνονται κατά καιρούς στόχος απειλών, όπως διαπιστώσαμε και αυτή την εβδομάδα, όταν και άλλες αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη αντιμετώπισαν ψευδείς απειλές για βόμβα».

Η εταιρεία πρόσθεσε ότι «οι απειλές αποδεικνύονται σχεδόν πάντοτε αβάσιμες».