Nvidia: Too big to fail – Γιατί η Ευρώπη δεν μιλά για τον Χουάνγκ

Μόλις πριν από έναν μήνα η Ευρώπη υποδεχόταν με ανοιχτές αγκάλες τον επικεφαλής της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ (Jensen Huang). Ο επικεφαλής του κολοσσού είχε συναντήσεις με τον Βασιλιά Κάρολο, τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Φρίντριχ Μερτς, μεταξύ άλλων.

Μετά, ήρθε το σκάνδαλο. Ο Χουάνγκ ελέγχεται για υπόθεση κατασκοπείας εις βάρος του κάτι που βαραίνει την κορυφαία παραγωγό – σχεδιάστρια μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο, αλλά και τους Ευρωπαίους ηγέτες που σιωπούν παραδειγματικά.

Όπως εξηγεί το Politico όμως, η Ευρώπη δεν διαθέτει καμία εγχώρια εναλλακτική λύση απέναντι στην Nvidia. Επί της ουσίας, δεν έχει καμία εναλλακτική.

Επικαλούνται το δικαίωμα της σιωπής

Εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης δήλωσε τη Δευτέρα, απαντώντας σε καταιγισμό ερωτήσεων σχετικά με το σκάνδαλο στους κόλπους της Nvidia, ότι “δεν σχολιάζει τα δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης” και ότι “τηρούμε πάντα τα υψηλότερα πρότυπα, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων επίτευξης συμφωνιών”. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέφυγε επίσης να προβεί σε σχόλιο επί του θέματος.

Παράλληλα, στην άλλη όχθη του Ατλαντικού ωκεανού η Nvidia ξεκίνησε εσωτερική έρευνα σχετικά με το εάν ο διευθύνων σύμβουλός της αποτέλεσε στόχο επιχείρησης των κινεζικών μυστικών υπηρεσιών, αφού ο Χουάνγκ ανέπτυξε στενή σχέση με μια Κινέζα επιχειρηματία που θεωρείται ύποπτη για απόπειρα διαβίβασης πληροφοριών σχετικά με τα αμερικανικά τσιπ στο Πεκίνο. Ο Χουάνγκ έχει παραδεχτεί δημοσίως ότι διατηρούσε εξωσυζυγική σχέση.

Ο κώδικας δεοντολογίας της Nvidia απαιτεί από τα στελέχη να “συμπεριφέρονται με τον υψηλότερο βαθμό ακεραιότητας, ηθικής και ειλικρίνειας. Η αξιοπιστία και η φήμη μας εξαρτώνται από την καλή κρίση τους, τα ηθικά τους πρότυπα και την προσωπική τους ακεραιότητα”. Βέβαια, ακόμα κι αν διαπιστωθεί ότι ο Χουάνγκ έχει παραβιάσει αυτές τις οδηγίες, οι υπερασπιστές του στη Σίλικον Βάλεϊ υποστηρίζουν ότι είναι πολύ μεγάλος για να απολυθεί.

Το Κογκρέσο ετοιμάζεται να αναλάβει δράση. Ωστόσο για τις Βρυξέλλες τα πράγματα είναι ακόμη πιο μπλεγμένα.

“Δεν έχουμε καμία εναλλακτική λύση, ο σχεδιασμός των τσιπ είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου αμερικανικός”, δήλωσε ο Ολλανδός ευρωβουλευτής Bart Groothuis, ένας από τους βασικούς διαπραγματευτές του νέου σχεδίου της ΕΕ για τη βιομηχανία ημιαγωγών”. Παράλληλα, κατήγγειλε την “παράδοξη μονοπωλιακή θέση” της Nvidia.

Η μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης από την Nvidia έγινε εμφανής κατά την περιοδεία του Χουάνγκ στην Ευρώπη τον Οκτώβριο, η οποία περιλάμβανε την απονομή τιμητικού παρασήμου από τον βασιλιά Κάρολο και την κοινή παρουσία σε πάνελ με τον Μερτς.

Τα στελέχη της ΕΕ βρίσκονταν επίσης σε αναμονή για συναντήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του περασμένου έτους. Η επικεφαλής καινοτομίας της ΕΕ Εκατερίνα Ζαχαρίεβα συνάντησε τον Χουάνγκ σε ταξίδι της στις ΗΠΑ την περασμένη άνοιξη, ενώ μέλη του γραφείου της επικεφαλής ψηφιακής πολιτικής της ΕΕ Χένα Βίρκουνεν συζήτησαν τον Σεπτέμβριο μια “πιθανή συνάντηση” μεταξύ της υπεύθυνης ψηφιακών υποθέσεων και του Χουάνγκ, σύμφωνα με καταχώριση στο μητρώο διαφάνειας της ΕΕ, η οποία θα διερευνούσε επίσης επενδύσεις της Nvidia στην Ευρώπη.

Η Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει αν η συνάντηση αυτή έχει πλέον ακυρωθεί.

Η ΕΕ προσπαθεί να αυτονομηθεί αλλά…

Οι Βρυξέλλες προσπαθούν εν γένει να τηρήσουν κάποιες αποστάσεις από την αμερικανική τεχνολογία σε μια απόπειρα σταδιακής απεξάρτησης. Ωστόσο η Nvidia κατέστησε τον εαυτό της αναντικατάστατο στο εγχείρημα της Ευρώπης να συμβαδίσει με τον παγκόσμιο ανταγωνισμό στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς τα ισχυρά της τσιπ είναι απαραίτητα για την εκπαίδευση των περίπλοκων και προηγμένων μοντέλων που φιλοδοξεί να αποκτήσει η Ευρώπη.

Η Κομισιόν “ξύπνησε” απότομα όταν η τότε απερχόμενη κυβέρνηση Μπάιντεν περιόρισε τις εξαγωγές των τσιπ τεχνητής νοημοσύνης σε σειρά χωρών της ΕΕ στις αρχές του 2025, προκαλώντας διπλωματικό συναγερμό σε όλη την ένωση.

Ο πρωταρχικός στόχος της Ουάσινγκτον δεν ήταν να πλήξει την Ευρώπη, αλλά να εμποδίσει το Πεκίνο να αποκτά κορυφαία αμερικανικά τσιπ. Καθώς οι άμεσες πωλήσεις στην Κίνα είχαν ήδη απαγορευτεί, κινεζικές εταιρείες ίδρυαν εικονικές επιχειρήσεις ή νοίκιαζαν data centers σε τρίτες χώρες, διοχετεύοντας από εκεί υπολογιστική ισχύ ή μεταπωλώντας το hardware.

Οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι δεν διέθεταν όλα τα κράτη το ίδιο αυστηρό πλαίσιο ελέγχου εξαγωγών ή την ίδια γεωπολιτική ευθυγράμμιση έναντι του Πεκίνου.

Κάπως έτσι η ΕΕ εμφανίστηκε ως πρόθυμος αγοραστής αμερικανικών τσιπ τεχνητής νοημοσύνης για να φτιάξει τα δικά της επτά στο σύνολό τους κέντρα τεχνητής νοημοσύνης, σε μια επένδυση ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Nvidia ήταν μία από τις τρεις αμερικανικές εταιρείες που επιλέχθηκαν “για να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση στο απαραίτητο υλικό”. Η ΕΕ αποφάσισε να αγοράσει τσιπ αξίας 40 δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ.

Το μπλοκ ξεκίνησε μόλις πρόσφατα προσπάθειες για να απογαλακτιστεί από την εξάρτησή του από τα προηγμένα τσιπ των ΗΠΑ, μέσω ενός νέου σχεδίου παραγωγής ημιαγωγών που παρουσίασε τον Ιούνιο. Είναι πολύ νωρίς όμως ακόμη.

Το σχέδιο παραδέχθηκε πως η Ένωση είναι σχεδόν “απόλυτα εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία για τα πιο προηγμένα τσιπ αιχμής συμπεριλαμβανομένων των τσιπ τεχνητής νοημοσύνης” και πρότεινε τη δημιουργία ενός εργοστασίου προηγμένων τσιπ εντός της ΕΕ ως στρατηγικό έργο “ύψιστης προτεραιότητας”.

Όπως αναφέρει ενδεικτικά: “Η ΕΕ προκήρυξε πρόσκληση υποβολής προσφορών για τη δημιουργία έως και επτά «Gigafactories Τεχνητής Νοημοσύνης» (AI Gigafactories) σε ολόκληρη την Ευρώπη, στο πλαίσιο της πρόσφατης μεγάλης προσπάθειάς της να επιταχύνει την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης και τη φιλοδοξία της να καταστεί η «Ήπειρος της Τεχνητής Νοημοσύνης». Με πρωτοβουλία της βιομηχανίας και με την υποστήριξη έως και 10 δισεκατομμυρίων ευρώ από ευρωπαϊκή και εθνική χρηματοδότηση, η πρωτοβουλία αναμένεται να αποδεσμεύσει τουλάχιστον 20 δισεκατομμύρια ευρώ σε ιδιωτικές επενδύσεις σε όλη την Ένωση. Θα επεκτείνει την υπολογιστική ισχύ της Ευρώπης στην τεχνητή νοημοσύνη και θα παρέχει σε νεοφυείς (start-ups) και ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις (scale-ups), μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία, στον ακαδημαϊκό χώρο και στις δημόσιες αρχές πρόσβαση σε υποδομές για την εκπαίδευση, την παραγωγή συμπερασμάτων (inference) και τη λεπτομερή προσαρμογή (fine-tuning) προηγμένων μοντέλων AI αιχμής (frontier AI models).

Τα AI Gigafactories θα συνδυάζουν προηγμένους επεξεργαστές τεχνητής νοημοσύνης, πλατφόρμες λογισμικού και τεχνολογιών νέφους (cloud technology stacks), συνδεσιμότητα υψηλής ταχύτητας και ενεργειακά αποδοτικά κέντρα δεδομένων. Μαζί με το ευρωπαϊκό δίκτυο των 19 AI Factories, θα ενισχύσουν την τεχνολογική ηγεσία, την ανθεκτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Η πρωτοβουλία θα διασφαλίσει ότι η Ευρώπη μπορεί να αναπτύσσει προηγμένη τεχνητή νοημοσύνη στις δικές της υποδομές, σύμφωνα με τους κανόνες και τις αξίες της ΕΕ. Οι τεχνολογίες AI που θα αναπτυχθούν στα AI Gigafactories θα ακολουθούν τα πρότυπα της ΕΕ σχετικά με την προστασία των δεδομένων, την ασφάλεια, την προστασία από απειλές και τη δεοντολογία”.

Ωστόσο, δεν είναι καν απαραίτητο να επενδυθούν δισεκατομμύρια σε ένα εργοστάσιο παραγωγής. Η ίδια η Nvidia δεν κατασκευάζει τσιπ, αλλά τα σχεδιάζει – και στη συνέχεια βασίζεται σε εταιρείες όπως η TSMC με έδρα την Ταϊβάν για την παραγωγή τους.

Εταιρείες όπως η Nvidia, η Apple, η AMD και η Qualcomm δεν έχουν ούτε ένα εργοστάσιο παραγωγής (fabrication plant ή fab). Αυτό που κάνουν είναι να εφευρίσκουν την αρχιτεκτονική, να γράφουν το απαραίτητο λογισμικό και να σχεδιάζουν τα κυκλώματα. Η πραγματική αξία και τα τεράστια περιθώρια κέρδους βρίσκονται κοινώς, στο design.

Όλα αυτά αυξάνουν το διακύβευμα ώστε η Ευρώπη να αναδειχθεί σε ισχυρή δύναμη στον σχεδιασμό τσιπ, μια τέχνη στην οποία η Nvidia έχει αποκτήσει απαράμιλλη εξειδίκευση με τα χρόνια – και η οποία την κατέστησε την πολυτιμότερη εταιρεία στον κόσμο.

“Η είσοδος σε αυτή την αγορά είναι αρκετά προσιτή, και η γνώση για να τα πάμε καλύτερα υπάρχει επίσης στην Ευρώπη”, σχολίασε χαρακτηριστικά στο Politico ο Χρούτχουις. Όπως είπαμε όμως είναι νωρίς για κάτι τέτοιο. Ή και πολύ αργά.