Μετεωρίτης από τη Σαχάρα αποδεικνύει ότι υπήρχε νερό στην επιφάνεια του Άρη πριν από 4 δισ. χρόνια

Ένας μετεωρίτης που εντοπίστηκε το 2022 στη Σαχάρα, στο Μαλί, σχηματίστηκε στον φλοιό του Άρη πριν από τουλάχιστον 4,1 δισεκατομμύρια χρόνια. Είναι έτσι ο αρχαιότερος από τους 435 αρειανούς μετεωρίτες που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα στη Γη.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η σύσταση του μετεωρίτη Teghaza 001 προσφέρει πληροφορίες για το περιβάλλον του κόκκινου πλανήτη στην αρχή της ιστορίας του. Δείχνει ότι υπήρχε υγρό νερό στην επιφάνειά του, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι οι συνθήκες στον Άρη ίσως ευνοούσαν την ανάπτυξη μικροβιακής ζωής.

Η Γιανγκ Λιου, ειδικός στους πλανήτες στο Jet Propulsion Laboratory της NASA, το οποίο διαχειρίζεται το πανεπιστήμιο Caltech στην Καλιφόρνια, χαρακτήρισε τον μετεωρίτη «μάρτυρα μιας εποχής που ο Άρης ήταν πιθανώς θερμότερος και υγρότερος, σε σύγκριση με το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του. Η χημεία του πετρώματος, ενός πυριγενούς πετρώματος που ονομάζεται γάββρος, υποδεικνύει ότι ήρθε σε επαφή με νερό καθώς ψυχόταν αργά και κρυσταλλωνόταν στο αρειανό υπέδαφος. Αν και αποτελεί μέρος του αρειανού φλοιού, προήλθε από μάγμα που ανέβηκε από μεγαλύτερα βάθη στον μανδύα του πλανήτη.

Σήμερα ο Άρης είναι κρύος, ξηρός και έρημος. Υπάρχουν ωστόσο ενδείξεις ότι πριν από δισεκατομμύρια χρόνια υπήρχε στην επιφάνειά του νερό, με τη μορφή ποταμών, λιμνών και ακόμη και ενός ωκεανού στο βόρειο ημισφαίριο.

Ο Teghaza 001 βρέθηκε σε οκτώ κομμάτια, με το μεγαλύτερο να έχει μέγεθος γροθιάς. Εντοπίστηκε στην έρημο, περίπου 34 χιλιόμετρα από το χωριό Μπιρ Σάλι του Μαλί. Τα κύρια ορυκτά του είναι ο άστριος και ο πυροξένης, ενώ περιέχει και κρυστάλλους ζιρκονίου με ουράνιο. Οι ερευνητές προσδιόρισαν την ηλικία του με μια τεχνική που βασίζεται στη ραδιενεργό διάσπαση του ουρανίου σε μόλυβδο με την πάροδο του χρόνου.

«Οι αρειανοί μετεωρίτες είναι τα μόνα δείγματα που διαθέτουμε από τον Άρη. Αποτελούν τη βάση για να κατανοήσουμε πώς σχηματίστηκε ο πλανήτης στην αρχή της ιστορίας του και μας επιτρέπουν να εξετάσουμε σε εργαστήριο αν ο Άρης θα μπορούσε να υποστηρίξει συνθήκες κατάλληλες για τη διαβίωση», είπε η Λιου, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Science. «Οι λεπτομερείς πληροφορίες που αντλούμε από αυτά τα δείγματα συμπληρώνουν και επικυρώνουν την εξερεύνηση του Άρη με δορυφόρους και οχήματα εδάφους», πρόσθεσε.

Κατά τη Λιου, οι πληροφορίες αυτές δείχνουν πώς η εξέλιξη του Άρη απέκλινε από εκείνη της Γης, όταν και οι δύο πλανήτες ήταν ακόμη «βρέφη» και η ζωή άρχιζε να ριζώνει στον δικό μας. Η Γη, ο Άρης και οι υπόλοιποι πλανήτες του ηλιακού συστήματος υπολογίζεται ότι σχηματίστηκαν πριν από περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.

Μόλις τρεις από τους αρειανούς μετεωρίτες που έχουν βρεθεί, ανάμεσά τους και ο Teghaza 001, χρονολογούνται στην πρώιμη ιστορία του πλανήτη. Ένας από αυτούς ανακαλύφθηκε στην Ανταρκτική το 1984. Αρχικά εκτιμήθηκε ότι είχε ηλικία περίπου 4,5 δισεκατομμυρίων ετών, όμως πρόσφατα διαπιστώθηκε ότι είναι περίπου συνομήλικος του Teghaza 001. Ο Teghaza 001 είναι πιθανότατα ο γηραιότερος από τους δύο.

Τα νέα ευρήματα στηρίζουν την ιδέα ότι ο πρώιμος Άρης διέθετε τα απαραίτητα συστατικά και τις συνθήκες για να φιλοξενήσει ζωή. Δεν απαντούν όμως ευθέως στο ερώτημα αν όντως υπήρξε ζωή εκεί, εξήγησε η Λι Σάπερ, η οποία συμμετείχε στη συγγραφή της μελέτης και εργάζεται στο Ames Research Center της NASA και στο Ινστιτούτο BAER στην Καλιφόρνια.

Η χημεία του δείχνει ότι διαφέρει από τους άλλους γνωστούς μετεωρίτες. Σύμφωνα με τη Λιου, ενδέχεται να προήλθε από τα νότια υψίπεδα του πλανήτη, ίσως από τη Λεκάνη Ελλάς, έναν από τους μεγαλύτερους κρατήρες πρόσκρουσης του Άρη. Η ιστορία του ήταν πολυτάραχη. «Αποκολλήθηκε και εκτοξεύτηκε στο διάστημα από μια πρόσκρουση στην επιφάνεια του Άρη και ταξίδευε μέχρι που η τροχιά του διασταυρώθηκε με εκείνη της Γης. Στη συνέχεια μπήκε στη γήινη ατμόσφαιρα ως μετέωρο και προσγειώθηκε στη Σαχάρα, αλλά δεν γνωρίζουμε πότε συνέβη αυτό.