Σελήνη: Ανακαλύφθηκε νέος κρατήρας μεγαλύτερος από το Κολοσσαίο

Έναν τεράστιο νέο κρατήρα στη Σελήνη, ο οποίος είναι μεγαλύτερος σε διάμετρο από το Ρωμαϊκό Κολοσσαίο, ανακάλυψαν επιστήμονες, διαπιστώνοντας ότι δημιουργήθηκε από μια ισχυρή πρόσκρουση που συνέβη πριν από δύο χρόνια και πέρασε τότε εντελώς απαρατήρητη.

Ο κρατήρας έχει διάμετρο περίπου 222 μέτρα και βάθος έως 43 μέτρα και αποτελεί τον μεγαλύτερο γνωστό κρατήρα πρόσκρουσης που έχει δημιουργηθεί στο Ηλιακό Σύστημα στη σύγχρονη εποχή.

Σύμφωνα με δύο νέες μελέτες που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Science Advances, ένα γεγονός αυτού του μεγέθους εκτιμάται ότι συμβαίνει μόλις μία φορά κάθε 132 χρόνια.

«Το γεγονός αυτό αποτελεί μια στατιστικά σπάνια παρατήρηση, ουσιαστικά μία εμπειρία που συμβαίνει μία φορά στη ζωή», αναφέρουν οι επιστήμονες.

Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η NASA προετοιμάζεται για τη δημιουργία μόνιμων υποδομών για αστροναύτες στη Σελήνη, αφού μπορεί να προσφέρει νέα δεδομένα για τους κινδύνους από μελλοντικές προσκρούσεις και κυρίως από τα υλικά που αυτές εκτοξεύουν.

Η πρόσκρουση που κανείς δεν είδε

Ο κρατήρας δημιουργήθηκε στη ορατή πλευρά της Σελήνης τον Μάιο του 2024, όταν ένα θραύσμα αστεροειδούς ή κομήτη προσέκρουσε στην επιφάνειά της.

Παρά το μέγεθος του γεγονότος, κανένα τηλεσκόπιο στη Γη ή στο Διάστημα δεν κατέγραψε την πρόσκρουση σε πραγματικό χρόνο.

Ο Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) της NASA είχε φωτογραφίσει την περιοχή λίγο μετά τη δημιουργία του κρατήρα, όμως οι εικόνες χάθηκαν μέσα στον τεράστιο όγκο δεδομένων και ο κρατήρας εντοπίστηκε τελικά τον Αύγουστο του 2025.

Το διαστημικό σκάφος τράβηξε στη συνέχεια λεπτομερέστερες φωτογραφίες το φθινόπωρο, με την ανακάλυψη να επιβεβαιώνεται στις αρχές του 2026.

Ο νέος κρατήρας ονομάστηκε McGetchin, προς τιμήν του εκλιπόντος Thomas McGetchin, πρώην διευθυντή του Lunar and Planetary Institute στο Χιούστον.

Είναι μάλιστα τρεις φορές μεγαλύτερος από τον προηγούμενο κάτοχο του σχετικού ρεκόρ, που είχε εντοπιστεί από τον LRO πριν από περίπου μία δεκαετία.

Οι συνέπειες της πρόσκρουσης επεκτάθηκαν πολύ πέρα από τον ίδιο τον κρατήρα. Υλικό από τη σεληνιακή επιφάνεια εκτοξεύτηκε σε απόσταση μεγαλύτερη των 100 χιλιομέτρων, ενώ σκόνη και πετρώματα κινήθηκαν με μεγαλύτερη γωνία από αυτή που ανέμεναν οι ερευνητές.

Ξεχωριστή μελέτη εντόπισε επίσης γύρω από τον κρατήρα μια ψυχρή περιοχή διαμέτρου περίπου επτά χιλιομέτρων, η οποία συνδέεται με την αναμόχλευση του ανώτερου στρώματος του σεληνιακού εδάφους.

Τα ευρήματα αλλάζουν και όσα γνωρίζαμε για το πόσο γρήγορα ανανεώνεται η επιφάνεια της Σελήνης.

Οι πολυάριθμοι κρατήρες που έχει εντοπίσει ο LRO από την εκτόξευσή του το 2009 δείχνουν ότι τα ανώτερα δύο εκατοστά του σεληνιακού εδάφους ανατρέπονται από εκτοξευόμενο υλικό περίπου κάθε 80.000 χρόνια, ταχύτερα από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.

Αυτό σημαίνει ότι, σε αντίθεση με τη διαδεδομένη αντίληψη, τα διάσημα αποτυπώματα που άφησαν οι αστροναύτες των αποστολών Apollo δεν θα παραμείνουν για πάντα στη Σελήνη.

«Σίγουρα θα έχουν εξαφανιστεί μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα», ανέφερε ο Mark Robinson, επικεφαλής επιστήμονας των καμερών του LRO και βασικός συγγραφέας μίας από τις μελέτες.

Το επόμενο βήμα των επιστημόνων είναι να υπολογίσουν πόσο μεγάλο κίνδυνο μπορεί να αποτελέσει το υλικό που εκτοξεύεται από τέτοιες προσκρούσεις για τις μελλοντικές σεληνιακές εγκαταστάσεις.

Τα δεδομένα αυτά, σύμφωνα με τον Robinson, θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους μηχανικούς να σχεδιάσουν ανθεκτικότερες κατασκευές για τις μελλοντικές βάσεις στη Σελήνη.