Axios: Μυστική συμφωνία για την απομάκρυνση πυρηνικών υλικών από κρυφή εγκατάσταση στη Συρία

Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) αναμένεται να απομακρύνει σύντομα πυρηνικό υλικό από μυστική εγκατάσταση στη Συρία, έπειτα από παρασκηνιακή συμφωνία στην οποία κατέληξαν οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και η νέα συριακή κυβέρνηση, σύμφωνα με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους.

Όπως αναφέρει το Axios, για την συμφωνία μεσολάβησε η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή. Το Ισραήλ είχε καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχόταν την παραμονή του υλικού στην εγκατάσταση και, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, είχε προειδοποιήσει ακόμη και για νέα επίθεση εάν υπήρχαν ενδείξεις ότι η Συρία επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτό.

Η εγκατάσταση είναι γνωστή ως «Site 99» και συνδέεται με το παλαιότερο μυστικό πυρηνικό πρόγραμμα του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ. Στο παρελθόν, η Συρία είχε αναπτύξει το πρόγραμμα Al-Kibar, με το Ισραήλ να καταστρέφει τον πυρηνικό αντιδραστήρα το 2007.

Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, στο «Site 99» έχει αποθηκευτεί, μεταξύ άλλων, yellowcake, δηλαδή συμπύκνωμα από μετάλλευμα ουρανίου, καθώς και άλλα κατάλοιπα που συνδέονται με την εγκατάσταση Al-Kibar. Το υλικό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, αλλά θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μια λεγόμενη «βρώμικη βόμβα», έναν συμβατικό εκρηκτικό μηχανισμό που διασκορπίζει ραδιενεργό υλικό και μπορεί να προκαλέσει μόλυνση μιας περιοχής.

Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, το Ισραήλ φέρεται να βομβάρδισε τις εισόδους της εγκατάστασης, ώστε να αποτρέψει την πρόσβαση σε αυτήν. Για περισσότερο από έναν χρόνο, Ουάσινγκτον και Ιερουσαλήμ συζητούσαν τρόπους για την ασφαλή απομάκρυνση του υλικού.

Η κατάσταση έγινε πιο περίπλοκη πριν από μερικές εβδομάδες, όταν Ισραηλινοί παρατηρητές εντόπισαν κινήσεις κοντά στην εγκατάσταση και ανησύχησαν ότι η νέα συριακή κυβέρνηση ενδεχομένως επιχειρούσε να αποκτήσει πρόσβαση στο υλικό. Υπήρξαν μάλιστα φόβοι για πιθανή εμπλοκή της Τουρκίας.

Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε από το Ισραήλ να μην προχωρήσει σε στρατιωτική ενέργεια και έφερε την IAEA στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων. Τελικά, πριν από περίπου τρεις εβδομάδες, η IAEA και η συριακή κυβέρνηση υπέγραψαν συμφωνία για την απομάκρυνση του υλικού.

Η επιχείρηση, ωστόσο, δεν έχει ακόμη ξεκινήσει. Το πυρηνικό υλικό παραμένει στην εγκατάσταση, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η διαδικασία απομάκρυνσής του μπορεί να αρχίσει σύντομα και να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του 2026.