Ιστορική δίκη στον Καναδά: 15 νέοι μηνύουν το κράτος για την κλιματική κρίση

Δεκαπέντε νέοι επιχειρούν να πετύχουν την καταδίκη του καναδικού κράτους για αδράνεια απέναντι στην κλιματική κρίση.

Η δίκη, πρωτόγνωρη για τη χώρα, ξεκινά σήμερα ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου στο Βανκούβερ.

Οι 15 ενάγοντες, ηλικίας 17 έως 25 ετών, ακολουθούν το παράδειγμα ακτιβιστών για το περιβάλλον που προσφεύγουν όλο και πιο συχνά στη δικαιοσύνη σε ολόκληρο τον κόσμο, ώστε να πιέσουν κυβερνήσεις ή επιχειρήσεις να αναλάβουν δράση για την κλιματική αλλαγή.

«Θέλω εντέλει να μπορέσω να εκφραστώ ενώπιον του δικαστηρίου και η φωνή μου να ακουστεί», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Σαντί Βιπόντ, 19 ετών, ενάγουσα από το Κάλγκαρι. «Το μέλλον μας και τα δικαιώματά μας αξίζουν να αγωνιστούμε για αυτά», πρόσθεσε.

Για τη δίκη, η οποία φέρει τον τίτλο La Rose (από το όνομα μιας ενάγουσας), προβλέπονται πέντε εβδομάδες ακροαματικών διαδικασιών. Οι νέοι θα προσπαθήσουν να αποδείξουν ότι το κράτος παραβίασε «τα συνταγματικά δικαιώματά τους στη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια», καθώς απέτυχε να τους προστατεύσει από την «υπαρξιακή απειλή» της κλιματικής αλλαγής.

Ζητούν από το δικαστήριο να υποχρεώσει την καναδική κυβέρνηση να ενισχύσει το σχέδιό της για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και να τηρήσει τους στόχους που η ίδια έχει θέσει. Το ισχύον σχέδιο, λιγότερο φιλόδοξο από εκείνα άλλων μεγάλων δυνάμεων, προβλέπει μείωση των εκπομπών κατά 40% έως 45% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2005.

Ωστόσο, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει πρόσφατα ότι ο στόχος αυτός δεν πρόκειται να επιτευχθεί.

Οι δικηγόροι των εναγόντων θα καλέσουν να καταθέσουν επιστήμονες, έναν παιδίατρο και μηχανικούς. Θα εξηγήσουν τις πολύ συγκεκριμένες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής για τους νέους αυτούς, καθώς και τις επιπτώσεις της στη σωματική και ψυχική τους υγεία.

Η δίκη διεξάγεται έπειτα από επτά χρόνια δικαστικών διαδικασιών και αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του Φεβρουαρίου του 2027.

“H κλιματική αλλαγή είναι ένα πολιτικό πρόβλημα”

H εξέταση από ένα δικαστήριο του σεβασμού στο Σύνταγμα από το ομοσπονδιακό κράτος στο θέμα της κλιματικής αλλαγής είναι κάτι πρωτόγνωρο στον Καναδά, όπου οι αρχές θεωρούν πως «η κλιματική αλλαγή είναι ένα πολιτικό πρόβλημα», επισήμανε μία εκ των δικηγόρων των εναγόντων, η Κάθριν Μπόις Πάρκερ.

Ωστόσο, όπως προσθέτει η ίδια, πρόκειται πράγματι για «ένα νομικό ζήτημα» και ένα δικαστήριο μπορεί νόμιμα να επιληφθεί μιας τέτοιας υπόθεσης «όταν η δράση μιας κυβέρνησης βλάπτει τους πολίτες της».

Αλλού στον κόσμο, εκατοντάδες άλλες υποθέσεις έχουν οδηγηθεί τα τελευταία χρόνια ενώπιον των δικαστηρίων, με στόχο να υποχρεωθούν τα κράτη να αναλάβουν δράση κατά της κλιματικής αλλαγής. Ορισμένες από αυτές έχουν σημειώσει σημαντικές επιτυχίες, όπως στην Ολλανδία και τη Νότια Κορέα.

Όπως και στον Καναδά, αρκετές από αυτές τις προσφυγές έχουν κατατεθεί από νέους, όπως συνέβη στη Γερμανία, όπου εννέα ακτιβιστές πέτυχαν το 2021 μια ιστορική απόφαση του ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο διέταξε την κυβέρνηση να ενισχύσει τους στόχους της για τη μείωση των εκπομπών, επικαλούμενο τα «θεμελιώδη δικαιώματα» των νεότερων γενεών.

Σύμφωνα με τη Μαρία Αντόνια Τίγκρε, από το Sabin Center for Climate Change Law του Πανεπιστημίου Κολούμπια, η γερμανική αυτή υπόθεση, καθώς και η πολυσυζητημένη γνωμοδότηση του 2025 του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης σχετικά με την υποχρέωση των κρατών να προστατεύουν το κλίμα «για τις σημερινές και τις μελλοντικές γενιές», θα μπορούσαν, μεταξύ άλλων, να ληφθούν υπόψη από την καναδική δικαιοσύνη.

Πολλαπλασιασμός των δασικών πυρκαγιών, πλημμύρες, ακραίες θερμοκρασίες: οι 15 νεαροί ενάγοντες από τον Καναδά θα εξηγήσουν ενώπιον του δικαστηρίου πώς βιώνουν ήδη έντονα τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

«Θυμάμαι το 2015, όταν το βόρειο τμήμα της επαρχίας Σασκάτσουαν είχε παραδοθεί στις φλόγες. Ο αέρας ήταν αποπνικτικός, δεν μπορούσαμε να αναπνεύσουμε», δηλώνει, μεταξύ άλλων, η Λόρεν Ράιτ, η οποία κατάγεται από αυτή την επαρχία του κεντρικού Καναδά.

Η δίκη διεξάγεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ, που ανέλαβε την εξουσία τον Μάρτιο του 2025, έχει καταργήσει αρκετά περιβαλλοντικά μέτρα που είχαν θεσπιστεί από τον προκάτοχό του, Τζάστιν Τριντό, όπως ο φόρος άνθρακα για τα φυσικά πρόσωπα και το ανώτατο όριο εκπομπών του πετρελαϊκού τομέα.

Εν μέσω εμπορικού πολέμου με τις ΗΠΑ, ο Κάρνεϊ επιδιώκει να προωθήσει μεγάλα έργα, κυρίως στον τομέα της ενέργειας, με στόχο να μειώσει την εξάρτηση του Καναδά από τον νότιο γείτονά του θέτοντας σε δεύτερη μοίρα τις δεσμεύσεις για το κλίμα που είχε αναλάβει η προηγούμενη κυβέρνηση.