Μέσα στο AI μυαλό της Κίνας – Τι κάνει διαφορετικά το Πεκίνο

Η Κίνα διεξάγει έναν πολύ διαφορετικό πόλεμο για την επικράτηση στην κούρσα για την Τεχνητή Νοημοσύνη σε σύγκριση με τις ΗΠΑ.

Όπως εξηγεί το Axios, ενώ η Αμερική διακατέχεται από την ιδέα της ταχύτερης ανάπτυξης μιας ανώτερης τεχνολογίας, με τη λογική ότι η πρώτη χώρα που θα επιτύχει αληθινή υπερ-νοημοσύνη κερδίζει τα πάντα, η Κίνα εστιάζει εμμονικά στον κρατικό έλεγχο και την καθολική υιοθέτησή της.

Οι Κινέζοι αξιωματούχοι επικεντρώνονται σε μια βαθιά και ευρεία εγχώρια χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, την οποία θα μπορούν να παρακολουθούν και να κατευθύνουν σε κάθε επίπεδο της οικονομίας τους.

Παρά τις διαφορετικές πορείες τους, και οι δύο δυνάμεις συμφωνούν σε τρεις θεμελιώδεις παραδοχές: η χώρα με την ισχυρότερη Τεχνητή Νοημοσύνη κατέχει την εξουσία, διαμορφώνει τα παγκόσμια πρότυπα και κερδίζει τις επόμενες δεκαετίες σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο.

Η κινεζική στρατηγική αποτυπώνεται καθαρά στο 15ο Πενταετές Πρόγραμμα της χώρας, όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη αναφέρεται 52 φορές – πέντε φορές περισσότερο από ό,τι πριν από μισή δεκαετία – ενώ η υπολογιστική ισχύς καλύπτει ένα ολόκληρο κεφάλαιο. Ο στόχος είναι η ενσωμάτωσή της στο 90% της οικονομίας έως το 2030, την ώρα που η Αμερική δεν διαθέτει κανένα αντίστοιχο κεντρικό σχέδιο.

Παράλληλα, το κινεζικό καθεστώς δεν ανησυχεί για την απώλεια θέσεων εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών ή για σενάρια καταστροφής της ανθρωπότητας από μια ανεξέλεγκτη Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο μεγαλύτερος φόβος του είναι μήπως η τεχνολογία αυτή στραφεί εναντίον του ίδιου του καθεστώτος. Ενδεικτικά, ο αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών της Κίνας, Chen Yixin, προειδοποίησε δημόσια για την ικανότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης να διεξάγει πόλεμο κοινής γνώμης και “γνωστικό πόλεμο” κατά της χώρας, απειλώντας την πολιτική, θεσμική και ιδεολογική της ασφάλεια.

Πίσω από τη φιλόδοξη στρατηγική της Κίνας κρύβονται σημαντικές εγχώριες αδυναμίες τις οποίες το Πεκίνο αποσιωπά.

Ο πληθυσμός της συρρικνώνεται για τέσσερα συνεχόμενα χρόνια, με τους πολίτες άνω των 60 ετών να αγγίζουν σχεδόν τον συνολικό πληθυσμό των ΗΠΑ, γεγονός που εξηγεί την προσκόλληση της χώρας με τη ρομποτική. Η ανεργία των νέων φτάνει το 19%, δημιουργώντας φόβους ότι ένας οργισμένος νεανικός πληθυσμός “εξοπλισμένος” με ισχυρά τεχνολογικά εργαλεία, συνιστά “απειλή” για την εξουσία. Παράλληλα, η φτώχεια εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων παραμένει οξεία, η πενταετής κρίση στην αγορά ακινήτων έχει μειώσει την περιουσία των πολιτών, ενώ στον τομέα του λογισμικού η Nvidia υπερέχει σαφώς έναντι της Huawei. Τέλος, αν και η Κίνα κατακλύζει τις ξένες αγορές με φθηνά προϊόντα, η εγχώρια οικονομία υποφέρει από υψηλή προσφορά και αδιάθετη ζήτηση.

Παρά τις αδυναμίες αυτές, η Κίνα παραμένει ο μοναδικός ουσιαστικός ανταγωνιστής των ΗΠΑ, διαθέτοντας σοβαρά δομικά πλεονεκτήματα ως προς τα συστατικά που απαιτούνται για την ευρεία εφαρμογή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ενώ η ηλεκτρική ενέργεια αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για τις ΗΠΑ, η Κίνα αναμένεται να προσθέσει σχεδόν εξαπλάσια παραγωγική ικανότητα τα επόμενα πέντε χρόνια στον τομέα αυτό. Κυριαρχεί επίσης σχεδόν στα απαραίτητα ορυκτά (20 συνολικά) για την παραγωγή υλικού ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης, έχοντας ήδη επιβάλει ελέγχους εξαγωγών στα μισά από αυτά για να επιβραδύνει τη Δύση.

Στο πεδίο της ρομποτικής, πάνω από τα μισά βιομηχανικά ρομπότ που εγκαταστάθηκαν παγκοσμίως το 2024 τοποθετήθηκαν στην Κίνα, ενώ τα κινεζικά μοντέλα ανοιχτού κώδικα αποτελούν την πρώτη επιλογή διεθνώς για προγραμματιστές που αναζητούν οικονομικές λύσεις. Τέλος, η χώρα κυριαρχεί απόλυτα στα αυτοκινούμενα οχήματα και τα drones, με την κινεζική DJI να ελέγχει πάνω από το 70% της παγκόσμιας αγοράς.

Στο τεχνολογικό πεδίο, η κοινή παραδοχή των ειδικών είναι ότι η Κίνα κατασκευάζει τα καλύτερα φθηνά μοντέλα ανοιχτού κώδικα, ενώ βρίσκεται πίσω από την κορυφαία αμερικανική τεχνολογία κατά περίπου έξι μήνες, επενδύοντας όμως μόνο ένα μικρό κλάσμα έναντι των αντίστοιχων επενδύσεων των “απέναντι”. Ανάμεσα στα κινεζικά μοντέλα ξεχωρίζουν το Kimi K3 της Moonshot για σύνθετες εργασίες πολλαπλών βημάτων, το Qwen3.8-Max της Alibaba που φιγουράρει στις πρώτες θέσεις των διεθνών κατατάξεων, το GLM-5.3 της Zhipu που εξειδικεύεται στον προγραμματισμό με επιδόσεις παραπλήσιες του Claude Opus 4.8 στο ένα πέμπτο του κόστους, καθώς και το οικονομικό και ανοιχτό DeepSeek V4.

Ωστόσο, Αμερικανοί αξιωματούχοι κατηγορούν τα κινεζικά εργαστήρια για τη μέθοδο της “αφαίμαξης” – την καταγραφή και την εκπαίδευση, δηλαδή, πάνω στις απαντήσεις που αποσπούν μαζικά από αμερικανικά συστήματα – ωθώντας τα αμερικανικά εργαστήρια να εστιάσουν στην ανάπτυξη φθηνότερων μοντέλων για να αποτρέψουν την τιμολογιακή τους υποτίμηση.

Τέλος, η απουσία δημόσιας αμφισβήτησης στην Κίνα εξηγεί γιατί ο κινεζικός πληθυσμός εμφανίζεται πολύ πιο αισιόδοξος για την Τεχνητή Νοημοσύνη σε σχέση με τον αμερικανικό, χρησιμοποιώντας την, εμπιστευόμενος την και επιζητώντας την σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά. Το 80% των Κινέζων τη χρησιμοποιεί εβδομαδιαία (έναντι 54% των Αμερικανών), το 84% δηλώνει ενθουσιασμένο (έναντι 38%), το 87% την εμπιστεύεται (έναντι 32%), ενώ το 54% επιθυμεί περισσότερη Τεχνητή Νοημοσύνη στην καθημερινότητα (έναντι μόλις 17% στις ΗΠΑ). Παρά τους εντυπωσιακούς αυτούς αριθμούς, αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτή η υπεραισιοδοξία ενδέχεται να είναι διογκωμένη, κρύβοντας πίσω της έναν αυξανόμενο υποβόσκοντα φόβο για την εξάλειψη θέσεων εργασίας που δεν εκφράζεται ανοιχτά.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως αντίθετα με τη Δύση, το Πεκίνο παρεμβαίνει άμεσα στις εφαρμογές AI. Πρόσφατα περιόρισε δραστικά τα “ρομαντικά” chatbots εικονικής συντροφιάς για να αποτρέψει τη συναισθηματική εξάρτηση των χρηστών. Οι νέοι κανόνες απαγορεύουν επίσης στα chatbots τη δημιουργία περιεχομένου που υποκινεί την ανατροπή της κρατικής εξουσίας, καθώς και την παροχή εικονικών συντρόφων σε ανηλίκους.