Ο ακραίος καύσωνας ξεσκέπασε τις κοινωνικές ανισότητες – Το ταξικό πρόσημο της κλιματικής αλλαγής

Η κλιματική κρίση και η διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων ενδέχεται να ευθύνονται πλέον για περισσότερους από 100.000 θανάτους ετησίως στην Ευρώπη – ένα νούμερο που θα έπρεπε να χτυπήσει αμέσως καμπανάκι κινδύνου.

Καθώς οι συνθήκες πρωτοφανούς καύσωνα γονάτισαν το μεγαλύτερο μέρος της δυτικής Ευρώπης, ένας Αμερικανός συγγραφέας που μένει στο Παρίσι ισχυριζόταν ότι, για πολλούς ανθρώπους, η κατάσταση δεν ήταν “και τόσο τραγική” όσο παρουσιαζόταν στα μέσα ενημέρωσης.

Ο ίδιος εξηγούσε ότι δεν είχε καν χρειαστεί να αγοράσει ανεμιστήρα, αφού του αρκούσε να κρατά κλειστά τα παντζούρια του, να ρίχνει λίγο νερό πάνω του για να δροσίζεται και να ανοίγει τα παράθυρα το βράδυ ώστε να διατηρεί δροσερό το ισόγειο διαμέρισμά του.

Μόλις είκοσι χιλιόμετρα μακριά, όμως, σε ένα νότιο προάστιο της ίδιας πόλης, ο 60χρονος Αμπουμπακάρ λύγιζε περιγράφοντας πώς η θερμοκρασία είχε αγγίξει τους 40°C μέσα στο διαμέρισμά του στον τέταρτο όροφο. “Ασφυκτιώ”, δήλωσε στον Guardian. “Δεν έχω τα χρήματα για να πάρω ανεμιστήρα. Το σπίτι δεν έχει καν παντζούρια. Το βράδυ είναι αδύνατον να κοιμηθείς, η κατάσταση θυμίζει καμίνι”.

Αυτό είναι απλώς ένα δείγμα της ανισότητας που οι ερευνητές στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο προσπαθούν όλο και πιο έντονα να αναδείξουν, όσο η κλιματική κρίση οξύνεται. Καθώς τα καλοκαίρια των ακραίων θερμοκρασιών μετατρέπονται σε νέα κανονικότητα, οι πιο φτωχοί είναι εκείνοι που επωμίζονται δυσανάλογα το μεγαλύτερο βάρος.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Χούλιο Ντίαθ Χιμένεθ, καθηγητής στο Ινστιτούτο Υγείας «Κάρλος Γ’» της Μαδρίτης: “Είναι ζήτημα κοινής λογικής. Ένας καύσωνας είναι τελείως διαφορετική εμπειρία όταν τον περνάς κλεισμένος σε ένα δωμάτιο μαζί με άλλα τρία άτομα και χωρίς κλιματισμό, και τελείως διαφορετική όταν βρίσκεσαι σε μια βίλα με πισίνα και air-condition”.

Αυτό το χάσμα έγινε ακόμη πιο ορατό πρόσφατα, όταν ένα από τα χειρότερα κύματα καύσωνα στα χρονικά σάρωσε την Ευρώπη, αναγκάζοντας περίπου 150 εκατομμύρια ανθρώπους, από το Μπορντό μέχρι τη Βουδαπέστη, να παλεύουν επί μέρες με θερμοκρασίες-ρεκόρ.

Καθώς ο υδράργυρος ξεπερνούσε κατά τόπους τους 40°C, οι πολίτες επιστράτευσαν τη φαντασία τους: εξαντλημένοι Παριζιάνοι κοιμόντουσαν στα πάρκα, η αστυνομία στο Βερολίνο έβγαλε αεροεκτοξευτήρες νερού για να δροσίσει τους περαστικούς, ενώ στο Άμστερνταμ κάποιοι κρεμούσαν κουρτίνες στα παράθυρα.

Γρήγορα όμως αποδείχθηκε ότι δεν ήταν όλοι εξίσου εκτεθειμένοι στη ζέστη, ούτε είχαν όλοι τη δυνατότητα να βρουν τέτοιες λύσεις. Στη Μεγάλη Βρετανία, για παράδειγμα, τα ξενοδοχεία είδαν τις κρατήσεις τους να εκτοξεύονται από ανθρώπους που έψαχναν απλώς ένα δωμάτιο με κλιματισμό. Στην πιο πλούσια περιοχή δυτικά του Παρισιού, ορισμένοι δήμοι απαγόρευσαν την πρόσβαση στις δημοτικές πισίνες σε όσους έρχονταν από άλλες γειτονιές, ενώ στη Γερμανία, οι υπεύθυνοι μιας δημόσιας λίμνης έδιωχναν επισκέπτες που δεν μιλούσαν γερμανικά.

Την ίδια στιγμή, όσοι ζουν στο 50% των γαλλικών κατοικιών που δεν διαθέτουν επαρκή μόνωση ή προστασία από τη ζέστη, ένιωθαν ότι δεν είχαν άλλη επιλογή από το να υπομείνουν το μαρτύριο. Πολλοί από αυτούς ζουν σε σπίτια-παγίδες θερμότητας ή σε πυκνοκατοικημένες περιοχές πνιγμένες στο τσιμέντο, χωρίς ίχνος πράσινου, ενώ αναγκάζονται να μετακινούνται με υπερπλήρη, αποπνικτικά λεωφορεία.

Παράλληλα, πολλοί αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην πρόσβαση σε σωστή υγειονομική περίθαλψη, πράγμα που τους αφήνει απροστάτευτους απέναντι σε προβλήματα υγείας που επιδεινώνονται από τη ζέστη.

Σαν να μην έφτανε αυτό, είναι οι ίδιοι άνθρωποι που συνήθως εργάζονται σε κλάδους όπως η γεωργία και οι κατασκευές, μένοντας καθημερινά εκτεθειμένοι στο έλεος του ήλιου.