Ο Νετανιάχου σπέρνει τη διχόνοια στο Ισραήλ πριν τις κρίσιμες κάλπες

Οι «Δούρειοι Ίπποι» φαίνεται πως είχαν την τιμητική τους αυτό το καλοκαίρι, καθώς ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιστράτευσε τον συμβολισμό του ξύλινου αλόγου σε προεκλογικό βίντεο ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 27ης Οκτωβρίου.

Στο βίντεο, ο Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην στρατηγός και πλέον επικεφαλής στις δημοσκοπήσεις, εμφανίζεται —μέσω τεχνητής νοημοσύνης— να καβαλά έναν Δούρειο Ίππο, στο εσωτερικό του οποίου βρίσκονται ο Μανσούρ Αμπάς και ο Γιαΐρ Γκολάν, δύο ακόμη ηγέτες της αντιπολίτευσης.

Το μήνυμα του Νετανιάχου είναι ξεκάθαρο: ο Άιζενκοτ μπορεί να κερδίσει μόνο αν συμμαχήσει κρυφά με το αραβοϊσραηλινό κόμμα Ra’am, του οποίου ηγείται ο Αμπάς, και με τους Δημοκράτες του Γκολάν, ένα κόμμα της σιωνιστικής αριστεράς. Από μία άποψη έχει δίκιο. Το κεντροδεξιό κόμμα του κ. Άιζενκοτ, το Yashar, έχει ξεπεράσει το Likud του κ. Νετανιάχου στον δείκτη δημοσκοπήσεων του Economist. Όμως, θα χρειαστεί να προσελκύσει ένα ευρύ και ετερόκλητο φάσμα εταίρων για να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό — όπως θα χρειαστεί και ο κ. Νετανιάχου.

Η στοχοποίηση των πιθανών συμμάχων

Η αυξανόμενη δημοτικότητα του Άιζενκοτ μεταξύ των κεντροδεξιών ψηφοφόρων, οι οποίοι παραδοσιακά αποτελούν τη βάση του Likud, ανησυχεί το κόμμα του Νετανιάχου. Αυτό εξηγεί και την έμφαση που δίνει στους πιθανούς συμμάχους του, καθώς επιχειρεί να τον πλήξει πολιτικά, συνδέοντάς τον με πρόσωπα και κόμματα που θέλει να παρουσιάσει ως ακατάλληλους για μια μελλοντική κυβέρνηση.

Η δυσφήμιση των αραβικών κομμάτων, τα οποία εκπροσωπούν πάνω από το 20% του πληθυσμού του Ισραήλ, είναι μια παλιά τακτική του Νετανιάχου, ο οποίος έχει επανειλημμένα χαρακτηρίσει τα κόμματα αυτά «υποστηρικτές της τρομοκρατίας» και έχει κατηγορήσει το Ra’am ότι αποτελεί παρακλάδι της Μουσουλμανικής Αδελφότητας — παρότι ο ίδιος δεν δίστασε να προσπαθήσει να εξασφαλίσει τη στήριξη του Αμπάς όταν βρέθηκε σε δύσκολη θέση.

Οι προσπάθειές του να κάνει το ίδιο με ένα εβραϊκό και σιωνιστικό κόμμα αποτελούν κάτι καινούργιο. Κατά καιρούς ο Γκολάν, επίσης πρώην στρατηγός, έχει δώσει στους δεξιούς αντιπάλους του αφορμές για επιθέσεις. Πριν από μία δεκαετία, όταν ήταν υπαρχηγός του γενικού επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, παρομοίασε όσα συνέβαιναν στο Ισραήλ με «τρομακτικές διαδικασίες που έλαβαν χώρα στην Ευρώπη» πριν από το Ολοκαύτωμα.

Πιο πρόσφατα, κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, δήλωσε ότι «ένα λογικό κράτος δεν διεξάγει πόλεμο εναντίον αμάχων, δεν σκοτώνει μωρά για χόμπι και δεν θέτει ως στόχο την εκδίωξη ενός πληθυσμού».

Το ρήγμα στο μέτωπο της αντιπολίτευσης

Οι αντίπαλοι του Γκολάν χρησιμοποιούν τώρα αυτές τις δηλώσεις για να παρουσιάσουν το κόμμα του ως ριζοσπαστικό και μη σιωνιστικό και, επομένως, ακατάλληλο για συμμετοχή στην κυβέρνηση. Μέχρι στιγμής, οι προσπάθειες αυτές φαίνεται να έχουν μικρή αποτελεσματικότητα. Οι δημοσκοπήσεις δεν κινούνται υπέρ του Νετανιάχου και κανένας από τους άλλους ηγέτες των βασικών κομμάτων της αντιπολίτευσης δεν έχει αποκλείσει το ενδεχόμενο να συμπεριλάβει τους Δημοκράτες στον κυβερνητικό του συνασπισμό.

Όσον αφορά, όμως, τη συμμετοχή ενός αραβικού κόμματος στην επόμενη κυβέρνηση, το Likud έχει πράγματι καταφέρει να διχάσει την αντιπολίτευση. Ο Γκολάν είναι ο μόνος που τάσσεται ανοιχτά υπέρ μιας τέτοιας συνεργασίας. Όλοι οι πιθανοί εταίροι του στην επόμενη κυβέρνηση είτε αντιτίθενται κατηγορηματικά στη συνεργασία με τα αραβικά κόμματα είτε αποφεύγουν να πάρουν σαφή θέση.

Δημοσίως, ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο να κυβερνήσει με οποιοδήποτε κόμμα αποδέχεται ένα αόριστα διατυπωμένο σύνολο αρχών που έχει θέσει, όπως οι αξίες της διακήρυξης ανεξαρτησίας του Ισραήλ. Ωστόσο, θα προτιμούσε να ηγηθεί μιας κυβέρνησης μειοψηφίας, όσο ασταθής κι αν ήταν αυτή, παρά να συμπεριλάβει τους Άραβες εκπροσώπους του Ισραήλ.

Δεξιά μετατόπιση

Ο Νετανιάχου επιτυγχάνει κάτι ακόμη. Η συμμαχία του με τα κόμματα της σκληρής δεξιάς και τα θρησκευτικά κόμματα μπορεί, σύμφωνα με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις, να μην είναι σε θέση να εξασφαλίσει την πλειοψηφία, όμως ήδη καθορίζει τους όρους με τους οποίους οι αντίπαλοί του θα προσπαθήσουν να σχηματίσουν κυβέρνηση. Η προεκλογική του εκστρατεία ωθεί σταδιακά τον Άιζενκοτ σε ολοένα πιο σκληρές εθνικιστικές θέσεις.

Πρόσφατα απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αποδοχής ενός παλαιστινιακού κράτους, εφόσον σχηματίσει κυβέρνηση. Με τη σημερινή του πορεία, ενδέχεται να μην μπορέσει να σχηματίσει τίποτε καλύτερο από μια ασταθή και βραχύβια κυβέρνηση, η οποία, κρίνοντας από τις προεκλογικές του δηλώσεις, θα είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει πολιτικές που δεν θα διαφέρουν πολύ από εκείνες της απερχόμενης κυβέρνησης.

Οι ελιγμοί του Μανσούρ Αμπάς

Όσο για τον Αμπάς, έναν από τους πιο επιδέξιους πολιτικούς του Ισραήλ, είναι ο μόνος αραβοϊσραηλινός ηγέτης που έχει συμμετάσχει σε κυβερνητικό συνασπισμό. Το 2021 στήριξε μια κυβέρνηση υπό τον Ναφτάλι Μπένετ, έναν δεξιό πολιτικό που είναι και φέτος υποψήφιος. Ο Αμπάς κατηγορεί τα άλλα αραβοϊσραηλινά κόμματα, τα οποία κατεβαίνουν μαζί σε κοινό ψηφοδέλτιο, ότι αρνούνται να κάνουν τους απαραίτητους συμβιβασμούς ώστε να συμμετάσχουν στην κυβέρνηση και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να επιτύχουν ουσιαστικές αλλαγές. Για να ενισχύσει τις πιθανότητές του να συμμετάσχει ξανά σε μια κυβερνητική συμμαχία, έχει επινοήσει μια ενδιαφέρουσα τακτική.

Φέτος το Ra’am θα κατεβάσει για πρώτη φορά έναν Εβραίο υποψήφιο. Ο Γιοάβ Σεγκαλόβιτς είναι μια μάλλον απρόσμενη επιλογή για ένα κόμμα που κυριαρχείται από συντηρητικούς ισλαμιστές. Το βασικό πλεονέκτημα του Σεγκαλόβιτς είναι η προηγούμενη καριέρα του ως αδιάλλακτου και αποτελεσματικού αστυνομικού ερευνητή. Μία από τις προτεραιότητες του Αμπάς είναι να κάνει την αστυνομία, η οποία σήμερα υπάγεται στον υπουργό Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ, ηγέτη του υπερεθνικιστικού κόμματος Εβραϊκή Δύναμη, να αντιμετωπίσει σοβαρά το κύμα εγκληματικής βίας που πλήττει τους Ισραηλινούς Άραβες.

Θέλει όμως επίσης να κάνει το Ra’am πιο αποδεκτό στα εβραϊκά κόμματα που αποτελούν πιθανούς εταίρους σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό. Ο Σεγκαλόβιτς θα μπορούσε να βοηθήσει σε αυτό. Όπως ακριβώς ο Νετανιάχου, έτσι και ο Αμπάς δεν προσπαθεί απλώς να κερδίσει ψήφους, αλλά και να αλλάξει τους όρους με τους οποίους θα σχηματιστούν οι κυβερνητικές συμμαχίες μετά τις εκλογές. Δεν είναι διατεθειμένος να παραμείνει κρυμμένος μέσα στον «Δούρειο Ίππο» ως ένας απλός επιβάτης, θέλει να βρεθεί ο ίδιος στο τιμόνι των εξελίξεων.