Σάιμον Κούπερ: “Ο Λαμίν Γιαμάλ είναι παράδειγμα καλού πολίτη”

Ο Σάιμον Κούπερ είναι μια εξαιρετική περίπτωση αθλητικογράφου και συγγραφέα. Ένας «πολιτισμικός αθλητικογράφος», ένας σύγχρονος χρονικογράφος που καταπιάνεται με όλες τις διαστάσεις του ποδοσφαίρου. Συνεργάζεται πολλά χρόνια με τους Financial Times, όπου διατηρεί μια ευρείας θεματολογίας στήλη για την πολιτική και τον πολιτισμό, ενώ για δεκαετίες υπήρξε η «φωνή» της εφημερίδας για τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα.

Με τίτλους βιβλίων όπως το «Football Against the Enemy», το οποίο κέρδισε το βραβείο William Hill Sports Book of the Year, και το μπεστ-σέλερ «Soccernomics», όπου χρησιμοποίησε στατιστικά δεδομένα και οικονομικές θεωρίες για να εξηγήσει γιατί κάποιες ομάδες κερδίζουν και άλλες χάνουν, έρχεται με ένα νέο εκδοτικό εγχείρημα, το «World Cup Fever». Πρόκειται για μια συλλογή αναμνήσεων και προσωπικής καταγραφής από τις καλύτερες ανταποκρίσεις του για το κορυφαίο ποδοσφαιρικό γεγονός του πλανήτη, το Παγκόσμιο Κύπελλο, το οποίο θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά στις 7 Ιουνίου (κυριακάτικη «Καθημερινή»).

Λίγο πριν αναχωρήσει για τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ για να παρακολουθήσει από κοντά το Παγκόσμιο Κύπελλο του καλοκαιριού, συζητήσαμε μαζί του για μερικούς από τους βασικούς άξονες του βιβλίου του. Ξεκινήσαμε, θέτοντας το ερώτημα που απασχολεί κάθε λάτρη της αλεγρίας του ποδοσφαίρου, τι σημαίνει για εκείνον το jogo bonito και ποια ομάδα υπήρξε η επιτομή του από το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο της δεκαετίας του 1930 μέχρι σήμερα.

«Πιστεύω ότι το jogo bonito είναι μια ιδέα που δεν υπάρχει πια πραγματικά στα Παγκόσμια Κύπελλα», εξηγεί ο Κούπερ. Αν πραγματικά υπήρξε μία ομάδα που αποτελούσε την επιτομή του jogo bonito, για τον Κούπερ εκείνη ήταν η Βραζιλία του 1982. «Είχε προηγηθεί όμως το jogo bonito του Πελέ» προσθέτει ο Κούπερ «που περνούσε έναν αμυντικό αργά και εκείνος έπεφτε μπροστά του ή δεν μπορούσε να τον προλάβει. Αυτό δεν λειτουργεί πια με τις σύγχρονες άμυνες. Αν ψάχνεις το πιο όμορφο ποδόσφαιρο στον κόσμο σήμερα, αυτό παίζεται σε συλλόγους όπως η Παρί Σεν Ζερμέν ή η Μάντσεστερ Σίτι. Το ποδόσφαιρο των συλλόγων είναι πλέον καλύτερο από αυτό που βλέπουμε στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Οι παίκτες έχουν περισσότερο χρόνο μαζί, οι ομάδες έχουν καλύτερους παίκτες. Οπότε jogo bonito και Παγκόσμιο Κύπελλο δεν πηγαίνουν πια μαζί».

Από τον Ζιλ Ριμέ στον Ινφαντίνο: Το κυνήγι των δισεκατομμυρίων

Στο βιβλίο του, ο Κούπερ υπενθυμίζει ότι όταν ο Ζιλ Ριμέ οραματιζόταν το τουρνουά τη δεκαετία του 1920, δεν υπήρχαν καθόλου χρήματα. Σήμερα, η FIFA φαίνεται να διαχειρίζεται τεράστια ποσά. Τι άλλαξε; «Η τηλεόραση», απαντά ο Κούπερ. «Είναι δύσκολο να βγάλεις χρήματα όταν μόνο οι θεατές στο στάδιο μπορούν να δουν το ματς. Σήμερα, η FIFA έχει τρεις πηγές εσόδων: εισιτήρια, τηλεοπτικά δικαιώματα και χορηγίες που της παρέχουν μεγάλη οικονομική δυνατότητα».

Αναφορικά με τις τιμές των εισιτηρίων στις online πλατφόρμες ανταλλαγής, η FIFA αναμένει περίπου τρεις φορές περισσότερα έσοδα από ό,τι κατέγραψε στο περασμένο Παγκόσμιο Κύπελλο του Κατάρ. «Η FIFA βγάζει περίπου 12,6 δισεκατομμύρια ευρώ από αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο. Είναι το μόνο περιουσιακό στοιχείο που της αποφέρει κέρδη. Στη συνέχεια, πρέπει να μοιράσει αυτά τα χρήματα στις εθνικές ομοσπονδίες ώστε αυτές οι ομοσπονδίες να συνεχίσουν να ψηφίζουν τον Ινφαντίνο».

Ποδόσφαιρο και Σοσιαλδημοκρατία

Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες θέσεις του Κούπερ είναι ότι το ολλανδικό ποδόσφαιρο είναι προϊόν της ολλανδικής σοσιαλδημοκρατίας. «Οι περισσότερες από τις καλύτερες ποδοσφαιρικά χώρες στη Δυτική Ευρώπη, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Ιταλία για παράδειγμα, έχουν ισχυρή σοσιαλδημοκρατική παράδοση. Γιατί; Επειδή ο τρόπος να δημιουργήσεις μια καλή ομάδα είναι να έχεις πολλά παιδιά που παίζουν από την ηλικία των έξι ετών, με καλούς προπονητές και γήπεδα. Στη Δυτική Ευρώπη, που αποτελεί το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού, αυτό το σύστημα κυριαρχεί. Για να την ανταγωνιστείς από έξω, πρέπει να έχεις τον Λέο Μέσι. Στην Ολλανδία, κάθε πολίτης έχει ένα γήπεδο ποδοσφαίρου σε απόσταση 1,6 χιλιομέτρων από το σπίτι του, χρηματοδοτούμενο από το κράτος».

Στο τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, ωστόσο, ο Κούπερ «φωτίζει» μια άλλη πτυχή του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου και της ευρωπαϊκής πολιτικής γενικότερα, πιο σκοτεινή, με αφορμή την επιτυχία του Μαρόκου στο Παγκόσμιο Κύπελλο του Κατάρ. «Μεγάλωσα στην Ολλανδία, όπως και ο Χακίμ Ζιγές. Παρά το γεγονός ότι ο παίκτης γεννήθηκε στην Ολλανδία, μιλάει ολλανδικά και έμαθε ποδόσφαιρο γαλουχημένος στο ολλανδικό σύστημα, η χώρα του ξεκαθάρισε από νωρίς: ‘Δεν είσαι πραγματικά Ολλανδός, είσαι Μαροκινός’. Όταν μια χώρα σου λέει συνέχεια ότι δεν ανήκεις εκεί, είναι πολύ πιθανό να επιλέξεις μια άλλη χώρα, στην περίπτωση του Ζιγές, το Μαρόκο, μια χώρα που σου λέει ‘σε θέλουμε, ανήκεις εδώ’. Το ακροδεξιό, αντι-μεταναστευτικό κίνημα είναι πολύ ισχυρό στην Ολλανδία και σε όλη την Ευρώπη» θα προσθέσει ο συγγραφέας.

Η διαφθορά και η σιωπή της FIFA για τη Γάζα

Η συζήτηση στράφηκε αναπόφευκτα στη διαφθορά εντός της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας. Ο Κούπερ μας υπενθύμισε τις επιδρομές του FBI το 2015 στα κεντρικά γραφεία της FIFA στη Ζυρίχη. «Πρόσωπα όπως ο Chuck Blazer -παράγοντας του ποδοσφαίρου στις ΗΠΑ- έγιναν πληροφοριοδότες του FBI. Άλλοι, όπως ο Jack Warner και ο Ricardo Teixeira, απέφυγαν τις ποινές επειδή διέφυγαν σε άλλες περιοχές. Πολλοί από την CONCACAF (Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου Βόρειας, Κεντρικής Αμερικής και Καραϊβικής) κατέληξαν στη φυλακή. Οι ελβετικές αρχές δεν έλεγξαν ποτέ σοβαρά τη FIFA, επιτρέποντάς τους να κάνουν ό,τι θέλουν. Σε κάποιες χώρες, οι πρόεδροι των ποδοσφαιρικών ομοσπονδιών απλώς βάζουν τα εκατομμύρια της FIFA στους προσωπικούς τους λογαριασμούς».

Σχετικά με τη θέση της FIFA για την κατάσταση στη Γάζα, ο Κούπερ σημειώνει ότι το επίμαχο σημείο δεν είναι η στάση της παγκόσμιας ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας, που διαχρονικά δεν παρουσιάζει διακυμάνσεις, όσο η στάση του Ισραήλ. Ο Κούπερ καταγράφει μια δραματική αλλαγή στη στάση του Ισραήλ αναφορικά με το 1982, την εισβολή τότε στον Λίβανο ή το 2006 και τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, σε σχέση με ό,τι συμβαίνει σήμερα. «Στο παρελθόν το Ισραήλ ενδιαφερόταν για τη διεθνή κοινή γνώμη, για την εικόνα του στο εξωτερικό. Ήθελε να φαίνεται ως ‘καλός διεθνής δρων’. Στη σημερινή συγκυρία, μετά την 7η Οκτωβρίου του 2023, αυτό άλλαξε. Το Ισραήλ διαπράττει εγκλήματα πολέμου και δεν ενδιαφέρεται τι πιστεύει η διεθνής κοινότητα. Δεν περίμενε τη FIFA για να κρυφτεί. Και φυσικά, βρισκόμαστε σε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχει διεθνής κοινότητα που να προσπαθεί να επιβάλει κάποιους κανόνες. Έτσι, κράτη όπως το Ισραήλ ή η Ρωσία μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν».

Λαμίν Γιαμάλ: Παράδειγμα καλού πολίτη

Ολοκληρώνοντας τη συζήτησή μας, ρώτησα τον Κούπερ για την κίνηση του 18χρονου αστέρα της Μπαρτσελόνα, Λαμίν Γιαμάλ, να υψώσει μια παλαιστινιακή σημαία πάνω στο λεωφορείο της ομάδας κατά τη διάρκεια των εορτασμών για την κατάκτηση του ισπανικού πρωταθλήματος στους δρόμους της Βαρκελώνης. «Οι παίκτες είναι πολίτες, όπως εσείς και εγώ. Έχουν το απόλυτο δικαίωμα να υιοθετούν πολιτικές θέσεις. Γιατί να μην έχει ο Γιαμάλ τα ίδια δικαιώματα όπως όλοι μας; Ο Λαμίν Γιαμάλ είναι παράδειγμα καλού πολίτη – να νοιάζεσαι, δηλαδή, για τον κόσμο, για τον πόλεμο, να θέλεις έναν καλύτερο κόσμο» υπογράμμισε ο Κούπερ.