Τι φοβήθηκε η Ολλανδία και “φυγάδευσε” τόνους χρυσού από τις ΗΠΑ

Η κίνηση-ματ του Άμστερνταμ να ανακατανείμει τα αποθέματα χρυσού του δεν αποτελεί μια απλή τεχνική προσαρμογή, αλλά μια προληπτική θωράκιση απέναντι στο νέο τοπίο παγκόσμιας αβεβαιότητας.

Η Ολλανδία μετέφερε την Τετάρτη (03/09) στο Ηνωμένο Βασίλειο αποθέματα χρυσού αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, που βρίσκονταν σε ΗΠΑ και Καναδά, εν μέσω παγκόσμιων γεωπολιτικών εντάσεων.

Η Κεντρική Τράπεζα της Ολλανδίας (De Nederlandsche Bank – DNB) δήλωσε ότι προχώρησε σε αυτή την πράξη για να διασφαλίσει ότι είναι “καλύτερα προετοιμασμένη για σοβαρές κρίσεις”.

Παρόλο που η DNB δεν διευκρίνισε για ποιες κρίσεις ενδέχεται να χρειαστεί να προετοιμαστεί, οι ΗΠΑ εμπλέκονται αυτήν τη στιγμή σε έναν σκληρό εμπορικό πόλεμο δασμών με τον Καναδά, ενώ η Ουάσινγκτον διεξάγει πόλεμο στο Ιράν και έχει ηγηθεί επιχειρήσεων στη Βενεζουέλα και γύρω από την Κούβα τους τελευταίους μήνες.

Επιπλέον, οι εντάσεις μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ έχουν αυξηθεί από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ στο Ιράν τον Φεβρουάριο του 2026, καθώς ο Τραμπ κατέστησε σαφή τη δυσαρέσκειά του για τη διστακτικότητα των Ευρωπαίων συμμάχων να εμπλακούν στον πόλεμο.

Σε δήλωσή του, ο Πρόεδρος της DNB, Όλαφ Σλάιπεν (Olaf Sleijpen), ανέφερε: “Με αυτήν τη μεταφορά, βελτιώσαμε την εμπορευσιμότητα των αποθεμάτων χρυσού μας. Αναμένουμε ότι δεν θα χρειαστεί να τα χρησιμοποιήσουμε ποτέ, αλλά πρέπει να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα και την ετοιμότητά μας“.

Πόσα αποθέματα χρυσού διαθέτει η Ολλανδία; Τι σημαίνει αυτό για τις ΗΠΑ; Ας δούμε αναλυτικά τι σημαίνει η κίνηση αυτή, σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του AlJazeera.

Πόσο χρυσό διαθέτει η Ολλανδία σε αποθέματα;

Η Ολλανδία διατηρεί 612,4 τόνους χρυσού, αξίας περίπου 72,2 δισεκατομμυρίων ευρώ (83,8 δισ. δολάρια), σε αποθέματα χρυσού.

Αυτά μπορούν να χρησιμεύσουν ως εγγύηση σε περιόδους πιθανών κρίσεων, όπου τα τακτικά χρηματοπιστωτικά συστήματα ενδέχεται να καταρρεύσουν.

Ως μέρος των τυπικών στρατηγικών διαφοροποίησης κινδύνου, οι χώρες τείνουν να διασπείρουν τα αποθέματα χρυσού τους σε διαφορετικές τοποθεσίες για να επιτύχουν τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια.

Έτσι, η DNB διασπείρει αυτά τα αποθέματα χρυσού σε διάφορες τοποθεσίες, συμπεριλαμβανομένου του δικού της Νομισματικού Κέντρου (Cash Centre) στο Ζάιστ (Zeist), καθώς και σε κεντρικές τράπεζες στο Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και τον Καναδά.

Μέχρι τώρα, το Ζάιστ κατείχε το 30,8% των αποθεμάτων χρυσού της Ολλανδίας, το Λονδίνο το 18,1%, η Νέα Υόρκη το 31,3% και η Οτάβα το 19,7%.

Μετά τη μεταφορά αποθεμάτων χρυσού από τη Βόρεια Αμερική στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κατανομή διαμορφώνεται πλέον ως εξής: Ζάιστ 30,8%, Λονδίνο 32,1%, Νέα Υόρκη 18,5% και Οτάβα 18,5%.

Πώς μεταφέρθηκε ο χρυσός;

Ο χρυσός που μεταφέρθηκε αποτιμήθηκε σε περίπου 10,11 δισεκατομμύρια ευρώ (11,73 δισ. δολάρια) στα τέλη του 2025 και την Τετάρτη (03/09) στην Ολλανδία ανατιμήθηκε στα 10,34 δισεκατομμύρια ευρώ.

Μεταφέρθηκε με δύο τρόπους. Πουλώντας χρυσό σε μία τοποθεσία και αγοράζοντάς τον σε μια άλλη, και μεταφέροντας φυσικά ράβδους χρυσού από ένα μέρος στο άλλο.

Σύμφωνα με την DNB, η μεταφορά των αποθεμάτων χρυσού ξεκίνησε με την τράπεζα να πουλά αρχικά περίπου 59 τόνους χρυσού (αξίας περίπου 8,3 δισ. δολαρίων) στη Νέα Υόρκη και στη συνέχεια να αγοράζει χρυσό στο Λονδίνο.

«Περισσότεροι από 27 τόνοι χρυσού (περίπου 3,84 δισ. δολάρια) μεταφέρθηκαν επίσης φυσικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά στο Ζάιστ, ενώ μια παρόμοια ποσότητα χρυσού που πληροί τα διεθνή πρότυπα της αγοράς μεταφέρθηκε από το Ζάιστ στο Λονδίνο, αποφεύγοντας έτσι την ανάγκη επαναχώνευσης των ράβδων χρυσού», ανέφερε η τράπεζα.

Συνολικά, χρυσός αξίας περίπου 10,7 δισ. δολαρίων μεταφέρθηκε από τη Νέα Υόρκη, ενώ λίγο περισσότερο από 1 δισ. δολάριο μετατοπίστηκε από την Οτάβα, με βάση τις αποτιμήσεις του Δεκεμβρίου 2025.

«Μετά την πρόσφατη ανακατανομή, η γεωγραφική διασπορά των ολλανδικών αποθεμάτων χρυσού είναι πλέον πιο ισορροπημένη, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά να κατέχουν από 18,5%», πρόσθεσε η DNB.

Γιατί η Ολλανδία μετέφερε τον χρυσό με αυτόν τον τρόπο;

Σύμφωνα με την DNB, η απόφαση για τη μεταφορά του χρυσού –και μάλιστα με δύο τρόπους– αποτελεί μέρος της στρατηγικής διαφοροποίησης κινδύνου της τράπεζας.

Η τράπεζα δήλωσε: «Ο συνδυασμός των διαδικασιών αγοραπωλησίας και φυσικής μεταφοράς επέτρεψε στην DNB να διασπείρει τους κινδύνους που σχετίζονται με μια τόσο σύνθετη επιχειρησιακή διαδικασία μεταφοράς φυσικού χρυσού, διασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα και τον έλεγχο του κόστους.

Επιπλέον, η εμπειρία και από τις δύο προσεγγίσεις θα φανεί χρήσιμη στην περίπτωση που απαιτηθεί άλλη μεταφορά κατά τη διάρκεια μιας πιθανής μελλοντικής κρίσης και μία από τις δύο προσεγγίσεις αποδειχθεί αδύνατη λόγω των τότε συνθηκών. Αυτό συνάδει επίσης με τις προσπάθειες της DNB να αυξήσει την ετοιμότητά της σε περιόδους κρίσης».

Γιατί η Ολλανδία μπορεί να απομακρύνει τον χρυσό από τις ΗΠΑ;

Σε δελτίο τύπου της, την Τρίτη (01/09), η DNB ανέφερε ότι επιδιώκει να διασφαλίσει πως ο χρυσός της είναι «εύκολα εμπορεύσιμος» και υπογράμμισε ότι θεωρεί το Λονδίνο ως ασφαλές μέρος για τη φύλαξή του.

«Η διατήρηση μεγαλύτερου μεριδίου των αποθεμάτων χρυσού στο Λονδίνο ενισχύει τη λειτουργία του χρυσού ως άγκυρας εμπιστοσύνης. Ο χρυσός θεωρείται ως το απόλυτο περιουσιακό στοιχείο αποθεματικού, επειδή είναι ιδανικά κατάλληλος για την αντιστάθμιση ακραίων συστημικών κινδύνων», ανέφερε η DNB.

«Τα αποθέματα χρυσού που διακρατούνται στη Νέα Υόρκη και την Οτάβα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο γρήγορα και άμεσα σε μια τέτοια κατάσταση», σημείωσε η τράπεζα.

Η DNB δεν έχει εξηγήσει ποιους «συστημικούς κινδύνους» ενδέχεται να προσπαθεί να αντισταθμίσει.

Ωστόσο, η Ολλανδία έχει απομακρύνει πολύ περισσότερο χρυσό από τις ΗΠΑ παρά από τον Καναδά, και οι αναλυτές εικάζουν ότι ενδέχεται να υπάρχουν διάφοροι λόγοι ανησυχίας για αστάθεια στις διατλαντικές σχέσεις.

Ο Φρέντερικ Σνάιντερ (Frederic Schneider), μη μόνιμος ανώτερος ερευνητής στο Middle East Council on Global Affairs, δήλωσε ότι η Ολλανδία μετέφερε τον χρυσό για «τον ίδιο λόγο που άλλες χώρες επαναπατρίζουν ή συζητούν τον επαναπατρισμό του χρυσού τους για πάνω από 10 χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας, δηλαδή για να αποκτήσουν τον φυσικό έλεγχο των αποθεμάτων χρυσού τους».

Αυτή η επιθυμία «απέκτησε δυναμική» μετά τη δεύτερη ορκωμοσία του Τραμπ ως προέδρου των ΗΠΑ, ωστόσο «και η όλο και πιο πολεμοχαρής και απρόβλεπτη συμπεριφορά του Αμερικανού προέδρου ακόμη και απέναντι στους συμμάχους του, καθώς και η αυξανόμενη εργαλειοποίηση του δολαρίου, των διεθνών εμπορικών σχέσεων και των διεθνών συστημάτων πληρωμών, έχουν κάνει πολλές χώρες πολύ νευρικές», πρόσθεσε ο Σνάιντερ.

Παράγοντες που τροφοδοτούν την ανησυχία

Εμπορικοί πόλεμοι

Πρώτον, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ εμπλέκονται σε έναν εμπορικό πόλεμο από το 2025. Η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε πέρυσι δασμούς στην Οτάβα στους βασικούς της τομείς του χάλυβα, του αλουμινίου και των αυτοκινήτων. Στη συνέχεια, τον Αύγουστο αυτού του έτους, η Ουάσινγκτον επέβαλε πρόσθετο δασμό 50% σε καναδικά προϊόντα αξίας 20 δισ. δολαρίων, αφού οι εμπορικές συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία.

Σε απάντηση, η Οτάβα αποκάλυψε μέτρα αντιποίνων, επιβάλλοντας δασμούς σε περισσότερα από 700 προϊόντα των ΗΠΑ, επίσης αξίας 20 δισ. δολαρίων. Αυτοί οι δασμοί είναι κλιμακωτοί στο 15%, 25% και 50%, και προγραμματίζεται να τεθούν σε ισχύ στις 8 Σεπτεμβρίου.

Στρατιωτικοί πόλεμοι

Δεύτερον, εκτός από τους διάφορους εμπορικούς πολέμους στους οποίους έχει εμπλακεί η κυβέρνηση Τραμπ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν βρίσκεται σε εξέλιξη, χωρίς να διαφαίνεται διπλωματικό ή στρατιωτικό τέλος, ενώ η Ουάσινγκτον έχει επίσης εντείνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις γύρω από την Κούβα.

Τον Ιανουάριο, οι αμερικανικές δυνάμεις απήγαγαν τον τότε Πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο σε μια αστραπιαία στρατιωτική επιχείρηση και τον μετέφεραν στις ΗΠΑ για να δικαστεί με κατηγορίες για ναρκωτικά και όπλα. Έκτοτε, οι ΗΠΑ έχουν συνάψει συμφωνίες για να αναλάβουν τον έλεγχο μεγάλου μέρους της πετρελαϊκής βιομηχανίας της Βενεζουέλας.

Επιδείνωση των σχέσεων

Τρίτον, οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών και της κυβέρνησης Τραμπ έχουν οξυνθεί, τόσο λόγω των εμπορικών πολέμων των ΗΠΑ όσο και εξαιτίας της έντονης δυσαρέσκειας του Αμερικανού προέδρου για τη στάση των Ευρωπαίων να μην τον ακολουθήσουν στον πόλεμο με το Ιράν.

Πέρυσι, η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης κλιμακώθηκε όταν ο Τραμπ επανέφερε στο προσκήνιο την επιθυμία του για την απόκτηση της Γροιλανδίας, απειλώντας με πρόσθετους δασμούς τις ευρωπαϊκές χώρες που θα στεκόντουσαν εμπόδιο.

Τον Απρίλιο αυτού του έτους, ο Τραμπ επιτέθηκε φραστικά στις ευρωπαϊκές χώρες, λέγοντάς τους να «πάνε να βρουν δικό τους πετρέλαιο» από τον Περσικό Κόλπο, όπου ο πόλεμος προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, προκαλώντας ελλείψεις πετρελαίου και φυσικού αερίου και χάος στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

“Όλες αυτές οι χώρες που δεν μπορούν να βρουν καύσιμα για αεροσκάφη λόγω των Στενών του Ορμούζ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο αρνήθηκε να εμπλακεί στην εξουδετέρωση της ηγεσίας του Ιράν, θα πρέπει να αγοράσουν αμερικανικό πετρέλαιο“, έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τα σχόλιά του ακολούθησαν την είδηση ότι η Γαλλία είχε απαγορεύσει σε ισραηλινά αεροπλάνα να μεταφέρουν όπλα μέσω του εναέριου χώρου της και η Ιταλία είχε αρνηθεί την άδεια για προσγείωση αμερικανικών βομβαρδιστικών στη Σικελία. Η Ισπανία αρνήθηκε την άδεια στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις και τον εναέριο χώρο της για τον πόλεμο στο Ιράν και, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο επέτρεψε στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις του, ο τότε Πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε στο κοινοβούλιο ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα εμπλακεί στον πόλεμο.

Ο Τραμπ απάντησε ότι η σχέση Ηνωμένου Βασιλείου-ΗΠΑ «προφανώς δεν είναι αυτή που ήταν».

Το επικίνδυνο προηγούμενο της δέσμευσης κεφαλαίων

Τέταρτον, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση πάγωσε για πρώτη φορά περίπου 300 δισ. δολάρια από τα κρατικά περιουσιακά στοιχεία της ρωσικής κεντρικής τράπεζας τον Φεβρουάριο του 2022 μόλις λίγες ημέρες μετά την εισβολή πλήρους κλίμακας της Ρωσίας στην Ουκρανία, πολλοί έκαναν λόγο για τη δημιουργία ενός νέου και επικίνδυνου προηγούμενου.

Παρόλο που οι κεντρικές τράπεζες είχαν ανέκαθεν τη δυνατότητα να δεσμεύουν τα περιουσιακά στοιχεία άλλων εθνών που διακρατούν, σπάνια το είχαν πράξει – και σίγουρα όχι σε αυτήν την κλίμακα. Τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία αντιπροσώπευαν περίπου το ήμισυ του συνολικού πλούτου των 640 δισ. δολαρίων της Ρωσίας. Στοχεύοντας μια υπερ-οικονομία των G20, η ΕΕ έσπασε μια μακροχρόνια παράδοση σύμφωνα με την οποία τα αποθέματα μιας μεγάλης πυρηνικής και οικονομικής δύναμης θεωρούνταν ανέγγιχτα, βάσει των τυπικών διεθνών χρηματοπιστωτικών κανόνων.

Η ΕΕ πήγε ένα βήμα παραπέρα το 2024, όταν η ίδια και οι χώρες της ομάδας G7 συμφώνησαν σε έναν μηχανισμό αξιοποίησης των κερδών που παράγονται από αυτά τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία, για ένα πακέτο δανείου ύψους 50 δισ. δολαρίων προς την Ουκρανία.

Στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο του 2025, ο συνασπισμός συμφώνησε να καταστήσει το πάγωμα των ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων επ’ αόριστον, καταργώντας έτσι την ανάγκη ψηφοφορίας κάθε έξι μήνες για την παράταση της δέσμευσης.

Ως αποτέλεσμα, οι χώρες ενδέχεται να αρχίσουν να υπολογίζουν ότι είναι υψηλού κινδύνου να διατηρούν αποθέματα στις κεντρικές τράπεζες άλλων χωρών, όπου η κυβέρνηση ή οι ηγέτες θεωρούνται απρόβλεπτοι.

Έχουν μεταφέρει άλλες χώρες χρυσό από τις ΗΠΑ;

Η Ολλανδία δεν είναι η πρώτη χώρα που μεταφέρει τα αποθέματα χρυσού της από τις ΗΠΑ φέτος.

Τον Ιανουάριο, η Τράπεζα της Γαλλίας (Banque de France) μετέφερε 129 τόνους χρυσού, αξίας περίπου 17 δισ. δολαρίων, οι οποίοι φυλάσσονταν στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης από τον Ιούλιο του 2025, πίσω στη Γαλλία, επικαλούμενη ως λόγους μια τεχνική αναβάθμιση και την αναζήτηση καλύτερης απόδοσης. Για να το πετύχει αυτό, η τράπεζα πούλησε χρυσό στη Νέα Υόρκη και αγόρασε ράβδους χρυσού στο Παρίσι.

Μεταξύ 2013 και 2017, η Γερμανία μετέφερε περισσότερους από 600 τόνους χρυσού (αξίας περίπου 77,5 δισ. δολαρίων) από τη Νέα Υόρκη στη Φρανκφούρτη για να διασφαλίσει τα εθνικά της αποθέματα, όπως δήλωσε.