Το χωριό που οι γυναίκες “ξεχνούν” να γεράσουν

Το μυστικό για μια μακρά ζωή φαίνεται πως είναι να έχεις γεννηθεί γυναίκα και μάλιστα σε μια συγκεκριμένη, ορεινή γωνιά της Σαρδηνίας.

Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει μια μελέτη για τους εκατοντάχρονούς της, φέρνοντας στο φως ένα ορεινό χωριό του ιταλικού νησιού που επαναγράφει τους κανόνες της μακροζωίας.

Η Σαρδηνία καθιερώθηκε στον παγκόσμιο χάρτη ως καταφύγιο μακροζωίας -ιδιαίτερα για τους μακρόβιους άνδρες της- το 1999, όταν μια συστάδα απομονωμένων χωριών στις πλαγιές των κεντρικών και ανατολικών επαρχιών της κατατάχθηκε ανάμεσα στις πέντε “μπλε ζώνες” του πλανήτη. Δηλαδή στις γεωγραφικές περιοχές με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση αιωνόβιων.

Τώρα, το Μπολότανα, ένα χωριό φωλιασμένο στην περιοχή Μάρτζινε της κεντρικής Σαρδηνίας, περίπου 110 χιλιόμετρα μακριά από την αρχική “μπλε” ζώνη του νησιού, αναδύεται ως ο νέος υποψήφιος.

Δεύτερο στον κόσμο μετά το Χονγκ Κονγκ

Η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε από καθηγητές του Πανεπιστημίου του Σάσσαρι στη Σαρδηνία και του Πανεπιστημίου της Αλαμπάμα στο Μπέρμιγχαμ των ΗΠΑ, δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging.

Τα ευρήματά της δείχνουν ότι το 13,8% των γυναικών του χωριού που φτάνουν τα 70 έτη θα καταφέρουν να φτάσουν τα 100. Η επίδοση αυτή κατατάσσει το Μπολότανα στη δεύτερη θέση παγκοσμίως όσον αφορά τη γυναικεία μακροζωία, αμέσως μετά το Χονγκ Κονγκ.

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, στην υπόλοιπη Ιταλία -όπου ο αριθμός των αιωνόβιων έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2009- μόλις το 3,5% των γυναικών που αγγίζουν τα 70 θα καταφέρουν να φτάσουν τον έναν αιώνα ζωής.

Αναλύοντας τα αρχεία των κατοίκων που γεννήθηκαν στο Μπολότανα μεταξύ 1900 και 1925, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι 38 άνθρωποι ξεπέρασαν τα 100 έτη, διαμορφώνοντας ένα ποσοστό μακροζωίας κατά 57% υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο της Ιταλίας.

Η έρευνα ξεκίνησε το 2024 και μέχρι πέρυσι, ανάμεσα στους 2.266 κατοίκους του χωριού καταγράφονταν 12 εκατοντάχρονοι, αριθμός σχεδόν 12πλάσιος από τον μέσο όρο της Σαρδηνίας. Από τότε, έξι έφυγαν από τη ζωή.

Οι έξι που απομένουν είναι όλες γυναίκες, με τις δύο γηραιότερες να διανύουν το 102ο έτος της ηλικίας τους, ενώ περισσότεροι κάτοικοι αναμένεται να αγγίξουν το ορόσημο των 100 ετών έως τα τέλη του τρέχοντος έτους και κατά τη διάρκεια του 2027.

Τα ευρήματα αποδεικνύουν επίσης πως, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες τέσσερις “μπλε ζώνες” του πλανήτη -την Οκινάουα στην Ιαπωνία, τη χερσόνησο Νικόγια στην Κόστα Ρίκα, την Ικαρία στην Ελλάδα και τη Λόμα Λίντα στην Καλιφόρνια- η ζώνη της Σαρδηνίας φαίνεται να διευρύνεται.

«Το σημαντικό είναι ότι, για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από 25 χρόνια, ανακαλύψαμε μια εστία μακροζωίας έξω από τη συμβατική μπλε ζώνη της Σαρδηνίας», δήλωσε στον Guardian ο Τζοβάνι Μάριο Πες, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας και συνεμπνευστής της έννοιας των “μπλε ζωνών”.

«Αν και το Μπολότανα μοιράζεται τα ίδια χαρακτηριστικά, είναι ακόμη πιο εξαιρετικό. Ενώ η αρχική ζώνη παρουσίαζε μια ασυνήθιστη ισορροπία ανάμεσα στα δύο φύλα, εδώ η γυναικεία μακροζωία κυριαρχεί».

“Τρεις φορές υψηλότερη μακροζωία από τις γυναίκες της Δύσης”

Ο Πες σημείωσε πως, αν και είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι οι γυναίκες ζουν περισσότερο για βιολογικούς λόγους, «το εκπληκτικό είναι ότι η μακροζωία των γυναικών στο Μπολότανα είναι τρεις φορές υψηλότερη από εκείνη της πλειονότητας των γυναικών στον δυτικό κόσμο».

Ο ίδιος, βέρος Σάρδος -με προπάππου που έζησε μέχρι τα 110 και μητέρα που διανύει το 101ο έτος της- απέφυγε να προβεί σε υποθέσεις για τα μυστικά του χωριού, τονίζοντας ότι η μελέτη «περιορίστηκε στην καταγραφή του φαινομένου».

Ωστόσο, έχοντας περάσει χρόνο με τις ακμαίες αιωνόβιες του χωριού, εξομολογήθηκε πως εκείνο που τον εντυπωσίασε περισσότερο ήταν οι «πολύ έντονες και πολύ αληθινές κοινωνικές σχέσεις» που διατηρούν σε όλη τους τη ζωή.

Έφερε ως παράδειγμα τη Τζοβάνα Μάρας, 101 ετών, που συγκατοικεί με την αδελφή της: «Ζουν μαζί, μαγειρεύουν μαζί, κουβεντιάζουν άνετα μεταξύ τους. Δεν υπήρχε το παραμικρό ίχνος γνωστικής έκπτωσης».

Από την πλευρά του, ο δήμαρχος του Μπολότανα, Φραντσέσκο Μανκόνι, διατύπωσε τις δικές του εκτιμήσεις.

«Δεν είμαι επιστήμονας, αλλά πιθανότατα πρόκειται για έναν συνδυασμό πραγμάτων», ανέφερε στην Corriere della Sera, εστιάζοντας στην καθαρή, φρέσκια διατροφή των κατοίκων – χωρίς αυτό να σημαίνει πως κάποιος απαρνείται το seada, το παραδοσιακό τοπικό γλυκό με γέμιση τυριού, ή τα mustazzolus, τα μπαχαρικά μπισκότα που συνοδεύουν συχνά το πρωινό.

Η “ανέγγιχτη φύση” που περιβάλλει το χωριό διαδραματίζει επίσης καταλυτικό ρόλο, πρόσθεσε ο Μανκόνι, όπως και η φυσική δραστηριότητα, παρότι το Μπολότανα δεν διαθέτει γυμναστήριο. «Οι ηλικιωμένοι εδώ περπατούσαν πάντα πολύ… ακόμη και 20 χιλιόμετρα την ημέρα. Και θα έλεγα πως στην πλειονότητά τους ήταν γυναίκες».

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία έως τον Νοέμβριο του 2025, στην Ιταλία ζούσαν 23.548 κάτοικοι ηλικίας 100 ετών και άνω – αυξημένοι κατά 2.000 σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Από όσους ξεπέρασαν τον έναν αιώνα ζωής την περασμένη χρονιά, το 82,6% ήταν γυναίκες.

Οι γυναίκες διατηρούν τα ηνία και ανάμεσα στους 724 Ιταλούς ηλικίας 105 ετών και άνω, αλλά και ανάμεσα στους 19 “υπεραιωνόβιους” της χώρας που έχουν σπάσει το φράγμα των 110 ετών.