ΟΙ 6 + 1 ΤΟΠ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Η τέχνη ταξιδεύει το καλοκαίρι στα νησιά και πολλά «διαμάντια» κρύβονται στα σοκάκια που περπατάμε χαλαρά και ράθυμα. Ευκαιρία να δούμε κάτι ενδιαφέρον με άλλο μάτι. Εδώ οι καλύτεροι σταθμοί του φετινού καλοκαιριού.

Ανδρος | Germaine Richier

Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή παρουσιάζει στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο ένα αφιέρωμα στην Germaine Richier (1902-1959), μια από τις σημαντικότερες μορφές της ευρωπαϊκής γλυπτικής του 20ου αιώνα, με τίτλο «Germaine Richier (1902-1959) – Συνομιλίες». Η έκθεση ανασυνθέτει το σύνολο της καλλιτεχνικής πορείας της Richier η οποία, παρά τον πρόωρο θάνατό της σε ηλικία 57 ετών, άφησε ένα έργο αξιοθαύμαστης συνοχής, αφιερωμένο εξ ολοκλήρου στη διερεύνηση των ζώντων μορφών.

Η Richier τιμήθηκε με το βραβείο Blumenthal σε ηλικία 34 ετών και υπήρξε η μοναδική γλύπτρια που συμμετείχε στην ιστορική έκθεση The New Decade που διοργάνωσε το MoMA στη Νέα Υόρκη το 1955. Το 1956, το Musée national d’Art moderne στο Παρίσι (Εθνικό Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης) της αφιέρωσε μεγάλη αναδρομική έκθεση – τιμή που μέχρι τότε είχε αποδοθεί εν ζωή μόνο στον Henri Matisse. Η Germaine Richier αναφερόταν συχνά στα γλυπτά της ως δικά της παιδιά και οι «συνομιλίες» που άνοιγε με τα έργα της είναι διττές: πέρα από τους διαλόγους που έκανε η ίδια με τις δημιουργίες της, υπάρχουν παράλληλα και οι φανταστικές σχέσεις που τα έργα υφαίνουν μεταξύ τους.

Εμβαθύνοντας σταδιακά την έρευνά της για τη σχέση ανθρώπου και φύσης, δημιουργεί υβριδικές μορφές που αντλούν εξίσου από το ζωικό βασίλειο και τη συλλογική φαντασία, μυθολογική ή λαϊκή και επανεξετάζουν τις παραδοσιακές αναπαραστάσεις. Η ανθρώπινη μορφή κυριαρχεί σε όλη την καλλιτεχνική της πορεία: από την απαιτητική πρακτική της προτομής έως τις μικρού και μεσαίου μεγέθους σιλουέτες της δεκαετίας του 1950, όπου είναι έντονη η αφαίρεση, είναι εμφανές ότι η Richier αντλεί από την κληρονομιά των Rodin και Bourdelle, ενώ ταυτόχρονα εκφράζει έντονα τις πιο ενδόμυχες επιθυμίες της.

Χανιά | Αλέξανδρος Ψυχούλης

Μια νέα ανάγνωση της 40χρονης πορείας του πολυπράγμονα Αλέξανδρου Ψυχούλη στη σύγχρονη ελληνική και διεθνή εικαστική πραγματικότητα αποτελεί η νέα έκθεση «Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις» σε επιμέλεια του ιστορικού τέχνης Χριστόφορου Μαρίνου. Περισσότερα από 150 ζωγραφικά έργα, εγκαταστάσεις, animation, comics, γλυπτά, σημειώσεις και προσχέδια «καταλαμβάνουν» τα τρία εκθεσιακά επίπεδα της Δημοτικής Πινακοθήκης Χανίων, χωρίς να ακολουθούν τη γραμμική αφήγηση μιας κλασικής αναδρομικής έκθεσης.

Φωτίζουν την ανανεωτική ματιά που εισήγαγε ο εικαστικός στη σύγχρονη ελληνική τέχνη, επηρεασμένη από τα μίντια, την ιδιωτική τηλεόραση, τις νέες τεχνολογίες, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, την ποπ κουλτούρα, τη μουσική, τα κόμικς, τη γραφιστική, τη μόδα, το ντιζάιν και την αρχιτεκτονική. Αναμειγνύονται, συνδιαλέγονται, αναμετρώνται, αναδεικνύοντας τα «κλειδιά» της δουλειάς του Αλέξανδρου Ψυχούλη: τη γλώσσα που διατρέχει και καθορίζει το σύνολο του έργου του, το χειροποίητο που συνυπάρχει με την τεχνολογική διαμεσολάβηση και τη συμπλοκή του αστικού με το ψηφιακό τοπίο μέσα σε μια διαρκή συνθήκη μεταμόρφωσης.

«Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις» είναι η διαπίστωση που κάνει ο Αλέξανδρος Ψυχούλης, καθώς διηγείται με ειλικρίνεια, χιούμορ και με διάθεση αναστοχασμού την προσωπική του διαδρομή και τους πολλούς πειραματισμούς του στον χώρο των εικαστικών, της μουσικής και του θεάτρου στο εκτενές –αντί βιογραφικού– κείμενό του, το οποίο περιλαμβάνεται στον πλήρως εικονογραφημένο δίγλωσσο (ελληνικά–αγγλικά) κατάλογο της έκθεσης.

Τήνος | Κώστας Τσόκλης

Σταθερή αξία! Στον Κάμπο της Τήνου, το Μουσείο Κώστα Τσόκλη αποτελεί έναν σταθερό σταθμό του εικαστικού καλοκαιριού. Το έργο του δημιουργού, βαθιά συνδεδεμένο με το φως, τη φθορά, τον χρόνο και την ψευδαίσθηση, αποκτά διαφορετική ένταση μέσα στο τραχύ κυκλαδίτικο τοπίο. Η επίσκεψη δεν λειτουργεί μόνο ως γνωριμία με μία από τις σημαντικότερες μορφές της μεταπολεμικής ελληνικής τέχνης, αλλά και ως εμπειρία διαλόγου ανάμεσα στο έργο, στον χώρο και στη φύση.

Πάρος | Robert A. McCabe

Με ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκαν τον προηγούμενο Μάρτιο στη Νάουσα της Πάρου τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας «Αναμνήσεις από το Αιγαίο» του διεθνούς φήμης φωτογράφου Robert A. McCabe, που διοργανώνει το Περιβαλλοντικό και Πολιτιστικό Πάρκο Πάρου στον χώρο τέχνης Porto Aoussa. Με ανθρωποκεντρική προσέγγιση και ιδιαίτερη αισθητική ευαισθησία, ο McCabe καταγράφει πρόσωπα, τοπία και στιγμές που αναδεικνύονται σε φορείς μνήμης και πολιτισμού, αποκαλύπτοντας έναν κόσμο όπου άνθρωπος και τόπος συνυπάρχουν αρμονικά. Οι φωτογραφίες, χωρίς επιτήδευση και σκηνοθεσία, αναδεικνύουν την αξιοπρέπεια των ανθρώπων, την αυθεντικότητα της καθημερινότητας και τη βαθιά σχέση με τη θάλασσα και το τοπίο, μετατρέποντας το Αιγαίο σε εμπειρία μνήμης και ζωντανής πολιτισμικής κληρονομιάς.

Ιδιαίτερη στιγμή της βραδιάς αποτέλεσε η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Robert McCabe με τίτλο Η Μνήμη του Αιγαίου (Aegean Memories), το οποίο συνομιλεί με τη θεματική της έκθεσης και συγκεντρώνει εικόνες από το Αιγαίο, προσφέροντας ένα συμπληρωματικό οπτικό αφήγημα της φωτογραφικής του πορείας. Ο δημιουργός μίλησε για τη μακρόχρονη σχέση του με την Ελλάδα και το Αιγαίο, καθώς και για τη σημασία της φωτογραφίας ως μέσου διατήρησης της συλλογικής μνήμης.

Υδρα | Nari Ward

Το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ παρουσιάζει στον εκθεσιακό χώρο των Σφαγείων στην Ύδρα, την έκθεση Until That Day του καλλιτέχνη Nari Ward. Ο Ward ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη και φημίζεται για τις γλυπτικές του εγκαταστάσεις που αποτελούνται από απορριφθέντα υλικά που βρίσκει και συλλέγει στη γειτονιά του. Μέσα από την επανατοποθέτηση αυτών των ευρεθέντων αντικειμένων σε νέο πλαίσιο, ο Ward δημιουργεί στοχαστικούς συνδυασμούς που θίγουν κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα γύρω από τη φυλή, τη φτώχεια και την καταναλωτική κουλτούρα.

Ο Nari Ward λέει ότι το έργο Until That Day στην Ύδρα ασχολείται με την κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα των Αφρικανών που ζουν στην Ελλάδα, μιας κοινότητας που υπάρχει στη χώρα καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού και 21ου αιώνα.

Σύρος | Sophie Esslinger

Η Sophie Esslinger διερευνά στη ζωγραφική της τη συνάντηση του εσωτερικού βιώματος με τον εξωτερικό κόσμο. Οι εικόνες της παραμένουν ρευστές και ανοιχτές σε μεταμορφώσεις, καθώς τοπία, αντικείμενα, φως και σκοτάδι συνυπάρχουν σε διαρκή ένταση. Αφετηρία για τα έργα της μπορεί να αποτελέσει μια φράση, μια λογοτεχνική εικόνα ή μια ανάμνηση, που στη συνέχεια εξελίσσεται ελεύθερα πάνω στον καμβά. Έτσι δημιουργεί έναν εικαστικό κόσμο όπου όνειρα, αισθήσεις και βιωμένοι ή φανταστικοί τόποι συνθέτουν κάτι ταυτόχρονα οικείο και ανοίκειο.

Γεννημένη το 1996, η Esslinger σπούδασε συγκριτική λογοτεχνία και τέχνη στη Βιέννη και συνέχισε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στο Ντίσελντορφ, στην τάξη του Thomas Scheibitz. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της σε εκθέσεις στο Βερολίνο, τη Βιέννη και το Ντίσελντορφ.

Θεσσαλονίκη | Ομαδική έκθεση

Μπορεί να βρίσκεται μακριά από το νησιωτικό τοπίο, αποτελεί όμως μία από τις σημαντικότερες εικαστικές στάσεις του Αυγούστου. Η έκθεση «Πέρα από τον καμβά» στο MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει επιλογές έργων από τη μόνιμη συλλογή, εστιάζοντας στη σύγχρονη ελληνική δημιουργία από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα. Ζωγραφική, εγκαταστάσεις και πειραματικές πρακτικές δείχνουν πώς οι καλλιτέχνες υπερέβησαν τα παραδοσιακά όρια της εικόνας.
Τα έργα των 20 σημαντικών ελλήνων καλλιτεχνών που παρουσιάζονται αποτελούν μέρος της μεγάλης δωρεάς του συλλέκτη Λεωνίδα Μπέλτσιου και εντάσσονται πλέον στη μόνιμη συλλογή του Μουσείου, εμπλουτίζοντας ουσιαστικά τη δυνατότητά του φορέα να αφηγείται τις διαδρομές και τους μετασχηματισμούς της ελληνικής τέχνης των τελευταίων δεκαετιών.

Κυριολεκτικά και μεταφορικά… πέρα από τον καμβά, με στοιχεία και καλλιτεχνικούς αντίλαλους από το Παρίσι, τη Ρώμη, το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, η έκθεση παρακολουθεί τη σταδιακή διεύρυνση της έννοιας του έργου τέχνης: τα παραδοσιακά όρια της ζωγραφικής διευρύνονται, η ύλη του αντικειμένου διερευνάται εκ νέου, η καλλιτεχνική δημιουργία μετατοπίζεται προς τη δράση, τη συμμετοχή, την κοινωνική σχέση και τις νέες μορφές υλικότητας του σύγχρονου κόσμου.

Η έκθεση αναδεικνύει επίσης τις διαφορετικές εκφάνσεις μιας τέχνης που διαρκώς επαναπροσδιορίζει τα μέσα, τις λειτουργίες και τις σχέσεις της με τον θεατή. Οι καλλιτέχνες μετατρέπουν την ύλη, τον χώρο, τη μνήμη, την καθημερινότητα και την ίδια την εμπειρία σε πεδία καλλιτεχνικής διερεύνησης.

Η δωρεά του Λεωνίδα Μπέλτσιου αποτελεί μια σημαντική συμβολή στη μόνιμη συλλογή του MOMUS-Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, ενισχύοντας τον ρόλο του ως φορέα διαφύλαξης, μελέτης και ανάδειξης της σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Η έκθεση δεν αποτελεί μόνο μια πρώτη, μερική παρουσίαση νέων αποκτημάτων, αλλά μια νέα δυνατότητα ανάγνωσης της ιστορίας της τέχνης μέσα από ένα συνεκτικό σώμα έργων που πλέον ανήκει στο δημόσιο πολιτιστικό απόθεμα.