UNTOLD: CHESS MATES – ΣΚΑΚΙ, ΨΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΩΚΤΙΚΕΣ ΧΑΝΤΡΕΣ

«Όπου και να πάνω, όποια συζήτηση και να ανοίξω σχετικά με το σκάκι, πάντα καταλήγει στις πρωκτικές χάντρες», λέει με ένα στωικό ύφος αποδοχής, κοιτάζοντας κατάματα την κάμερα, ο Χάνς Νίμαν. Σχεδόν 23 ετών σήμερα, υπήρξε το παιδί-θαύμα που γεννήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο, έζησε κι έμαθε σκάκι στην παιδική του ηλικία στη Δανία, επέστρεψε στις ΗΠΑ κι έφηβος ακόμα μετακόμισε στη Νέα Υόρκη πιστεύοντας -με εντελώς τελείως Marty Supreme νοοτροπία- ότι το να γίνει γκραν μετρ ήταν πεπρωμένο και νομοτέλεια μαζί. 

Στην πορεία τα κατάφερε. Όχι ακριβώς χωρίς να βάλει φωτιά στην παγκόσμια σκακιστική κοινότητα με την αλματώδη ανέλιξή του και τα αμφιλεγόμενα μέσα που χρησιμοποίησε, τα οποία, μάλλον μοιραία, τον έφεραν σε αβυσσαλέα αντιπαράθεση με την ελίτ του αθλήματος. Μια αντιπαράθεση που προσωποποιήθηκε στην κόντρα του Νίμαν με τον, κατά 13 χρόνια μεγαλύτερο του, αξιοσέβαστο νορβηγό σταρ Μάγκνους Κάρλσεν. 

Η σειρά αθλητικών ντοκιμαντέρ Untold έκανε πρεμιέρα στο Netflix το καλοκαίρι του 2021 και φέτος την άνοιξη έγιναν διαθέσιμα στην πλατφόρμα τα επεισόδια της έκτης σεζόν (την περασμένη εβδομάδα διαβάσατε για το, πωρωτικό μα κι ατελές, doc για τους Jail Blazers). Εμπνέεται προφανώς από τη νέα γλώσσα για τα sports docs που καθιέρωσε η θρυλική σειρά 30 for 30, έχει μερικές πολύ δυνατές (κι αυστηρά πολύ αμερικάνικες) ιστορίες που στο τέλος της ημέρας γίνοντας «Netflix περιεχόμενο», απευθύνονται δηλαδή σε όσο πιο ευρύ κοινό γίνεται και συμβαδίζουν με τους κανόνες της μοντέρνας πολιτικής ορθότητας. 

To στόρι του Chess Mates είναι ατόφιο χρυσάφι. Αν δεν το παρακολουθήσατε όταν έγινε παγκόσμιο viral τον Σεπτέμβριο του 2022, μη χάσετε το ντοκιμαντέρ. Εκτυλίσσεται στο πλαίσιο μιας πολύ ιδιαίτερης κοινότητας όπως είναι η σκακιστική, έχει παντού ίχνη της σύγχρονης online κουλτούρας (tech bros, influencers, incels, scammers κτλ.) και, φυσικά, δυο εκ διαμέτρου αντίθετους κεντρικούς πρωταγωνιστές. 

Ο Μάγκνους Κάρλσεν είναι ένας ψηλός, καλοφτιαγμένος βορειοευρωπαίος, διαθέτει royalty αύρα τύπου Ρότζερ Φέντερερ κι αποπνέει μια προτεσταντική ηθική που μπορεί πολύ εύκολα να γυρίσει τον διακόπτη από το «σεμνός και μετρημένος» στο «σκληρός και τιμωρητικός».

Ο Χανς Νίμαν είναι «ταραχοποιό στοιχείο», ο στρουμπουλός nerd που δεχόταν μπούλινγκ μικρός, επανεφηύρε τον εαυτό του on line, προπονήθηκε στον δρόμο (πιο συγκεκριμένα στις θρυλικές σκακιέρες του πάρκου της Washington Square στη Νέα Υόρκη), έκοψε δρόμο για την κορυφή (αφού καθ΄ομολογίαν του έκλεβε στα διαδικτυακά παιχνίδια) και σκηνοθέτησε τον εαυτό του ως κάποιου είδους κληρονόμο της αλλοπρόσαλλης συμπεριφοράς του Μπόμπι Φίσερ (προκλητικές δηλώσεις, πρωτοφανή διαδικτυακά ξεσπάσματα στο όριο του meltdown, μηδενικός σεβασμός για τους αντιπάλους). 

Κάποια στιγμή θα έπαιζαν μεταξύ τους.

Όχι μόνο σε κάποια blitz ή διαδικτυακή παρτίδα. Αλλά, over-the-board, πάνω από μια σκακιέρα, ο ένας απέναντι στον άλλον. Κι αυτό έγινε τον Σεπτεμβριο του 2022, στο Sinquefield Cup του Σεντ Λούις. Κι εδώ μπαίνουν στην ιστορία μας οι πρωκτικές χάντρες, για τις οποίες φτάσατε ως εδώ την ανάγνωση (…εντάξει, όχι όλοι).

Για όλους τους λόγους που προαναφέρθηκαν, ήταν μια αναμέτρηση που όλοι περίμεναν. Κι έγινε η έκπληξη. Ο Νίμαν νίκησε, βίωσε την απόλυτη σκακιστική ηδονή, καθώς είδε τον αντίπαλό του να σπάει σε απόσταση αναπνοής. Το αποτέλεσμα ήταν είδηση. Ο Κάρλσεν δεν μπορούσε να το χωνέψει. Κι όσο ο Νίμαν, στις πανηγυρικές δηλώσεις του, δεν μπορούσε να εξηγήσει με σαφήνεια την στρατηγική του, τόσο στο μυαλό του Νορβηγού ξεκαθάριζε ότι ο Νίμαν είχε κλέψει. 

Πώς; Στο ίντερνετ άρχιζαν να διατυπώνονται εκατοντάδες θεωρίες: κρυφά ακουστικά, κρυμμένα τσιπάκια, ότι τέλος πάντων υπήρχε κάποιος-οι που ανέλυαν, μακριά από την σκακιέρα, το παιχνίδι, προέβλεπαν με μαθηματικά μοντέλα τις επόμενες κινήσεις και, με κάποιον τρόπο, ειδοποιούσαν τον Νίμαν για το πώς να παίξει. 

Μέχρι που σε κάποια γωνιά του ίντερνετ, κάποιος -μάλλον στο διάλειμμα από Porn Hub binge watching – μίλησε για anal beads. Για τις πρωκτικές χάντρες που όμως εδώ δε χρησιμοποιήθηκαν ως σεξουαλικό βοήθημα, αλλά ως το μέσο για να επικοινωνούν με έναν ιδιότυπο κώδικα Μορς αυτοί που βοηθούσαν τον Νίμαν κι εκείνος αναλογως να κινεί τα πιόνια του.

Τραβηγμένο; Απολύτως. Γίνεται; Άγνωστο. Θα μπορούσε να το κάνει ο Νίμαν; Ασφαλώς, σε κάθε βήμα της πορείας του ως τώρα, έχει αποδείξει ότι είναι ικανός για όλα. Το έκανε; Κανείς δεν ξέρει, η ομάδα του chess.com πάντως, που ισχύρίζεται ότι έχει τον καλύτερο διαθέσιμο μηχανισμό εντοπισμού σκακιστικής απάτης, έτρεξε έρευνα και δεν βρήκε ικανά στοιχεία να υποστηρίξει την ενοχή του Νίμαν. Όμως, το σενάριο ήταν πολύ ελκυστικό για να μη γίνει viral κι έμεινε. Ο Νίμαν ρωτήθηκε αν το έκανε μέχρι κι από τον Πιρς Μόργκαν στο τηλεοπτικό στούντιο. Αντιμέτωπος με έναν διογκούμενο διασυρμό, κατέθεσε μήνυση εναντίον του Κάρλσεν, άλλων γκραν μετρ, των ιδιοκητών του chess.com (που ήταν πρώην μέντορές του) κι άλλων επιφανών μελών αυτού που εκείνος ονομάζει “chess mafia”. 

Στο ντοκιμαντέρ του Netflix όλοι οι παραπάνω μιλάνε on camera. Με γρήγορο μοντάζ, η αφήγηση καταλήγει στο «ο λόγος του ενός εναντίον των υπόλοιπων». Αν είχατε ασχοληθεί με την υπόθεση, δε θα μάθετε πολλά καινούρια πράγματα. Όμως, νομίζω, ότι έχει πολύ ενδιαφέρον η ψηφιακή διάσταση της ιστορίας. Σε συνδυασμό με άλλες κουβέντες που κάνουμε τελευταία. Το chess.com γιγαντώθηκε τον καιρό της πανδημίας (αυξάνοντας την επισκεψιμότητά του από 1 σε 5-6 εκατομμύρια επισκέπτες ημερησίως). Λειτούργησε ως κέντρο μιας νέας αναδυόμενης σκακιστικής κουλτούρας όπου ακόμα και οι σκακιστές γίνονται influencers και δημιουργοί περιεχομένου, καταλήγοντας προφανώς τοξικοί και ίσως ένα ιντελεκτσουέλ παρακλάδι της ανδρόσφαιρας (είναι εντυπωσιακή η απουσία ακόμα και υποψίας γυναίκας στην ιστορία). 

Στο τέλος της ημέρας, και του ντοκιμαντέρ, οι δυο τους ανανεώνουν (περίπου σαν να προλογίζουν κάποιο σίκουελ) το ραντεβού τους. Χωρίς να δώσουν την απάντηση στο «τι τίμημα πληρώνεις αν είσαι ιδιοφυία;» όπως αναρωτιέται φλεξάροντας κάποια στιγμή ο Νίμαν, ούτε στο αν (όντως χρησιμοποίησε τις χάντρες) αυτός είναι «ένας τρόπος για να κερδίζεις ακόμα κι αν χάνεις», όπως ήταν η επική ατάκα που επεφύλασσε ο κωμικός Τρέβορ Νόα για την υπόθεση…