“ΣΤΑΜΑΤΑ ΝΑ ΦΟΒΑΣΑΙ ΤΟ ΛΑΘΟΣ”: Η ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΧΩΡΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΓΚΡΕΜΙΖΕΙ Ο,ΤΙ ΞΕΡΑΜΕ

Η καλλιτεχνική έκφραση στην Αθήνα φαίνεται να διανύει μια περίοδο αναγέννησης μέσα από χώρους που δίνουν έμφαση στη συμμετοχή, τον πειραματισμό και τη συλλογική εμπειρία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Pirro Caridha και ο Φώτης Κολοκυθάς, ιδρυτές του Air Castle Expression Space, μιλούν στο NEWS 24/7 για μια νέα, πιο ανοιχτή προσέγγιση της τέχνης, που ξεφεύγει από την έννοια του «σωστού» και του «λάθους».

Όπως εξηγούν, αυτό που παρατηρούν τα τελευταία χρόνια είναι μια αυξανόμενη ανάγκη των ανθρώπων να επιστρέψουν στη δημιουργία -όχι απαραίτητα για να παράγουν «έργο», αλλά για να βιώσουν τη διαδικασία. «Η τέχνη είναι μια διαδρομή, όχι ένα αποτέλεσμα», σημειώνουν, τονίζοντας πως η δημιουργία παύει να είναι κάτι απόμακρο και γίνεται ξανά εμπειρία.

Στο Air Castle Expression Space, αυτή η φιλοσοφία μεταφράζεται σε ένα περιβάλλον όπου η δημιουργική έκφραση είναι ανοιχτή και προσβάσιμη σε όλους, ανεξαρτήτως εμπειρίας. Από αρχάριους μέχρι πιο έμπειρους, οι συμμετέχοντες λειτουργούν ως συνοδοιπόροι, εξερευνώντας μαζί υλικά, τεχνικές και ιδέες. «Δεν χρειάζεται να είσαι “καλός” για να δημιουργήσεις. Και κυρίως, δεν χρειάζεται ο φόβος να μας στερεί την εμπειρία της δημιουργίας και την απελευθέρωση που τη συνοδεύει», λένε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι μέσα από αυτήν τη στάση οι άνθρωποι απελευθερώνονται, δοκιμάζουν, κάνουν λάθη και τελικά επαναπροσδιορίζουν τη σχέση τους με τη δημιουργία.

Ιδιαίτερη σημασία δίνουν στην έννοια του “messy play” και στην αποδοχή του λάθους ως δημιουργικού εργαλείου -μια προσέγγιση που, όπως παρατηρούν, φέρνει σημαντικές αλλαγές κυρίως στους ενήλικες, οι οποίοι έχουν μάθει να λειτουργούν πιο περιοριστικά. «Χρειάζεται πρώτα να ξεμάθουν για να αφεθούν», επισημαίνουν.

Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η ζωγραφική στην Αθήνα δεν είναι απλώς μια καλλιτεχνική πρακτική που ανθίζει, αλλά μια αφορμή για σύνδεση, εξερεύνηση και προσωπική έκφραση.

Pirro και Φώτη, πώς θα περιγράφατε το Air Castle Expression Space σε κάποιον που δεν έχει πρότερη επαφή με την τέχνη; Τι θα θέλατε να νιώσει μπαίνοντας για πρώτη φορά στον χώρο;

Το Air Castle είναι, κυριολεκτικά, ένας χώρος έκφρασης. Ένας ανοιχτός τόπος όπου οι εικαστικές τέχνες συναντούν άλλες μορφές δημιουργίας και συνυπάρχουν χωρίς αυστηρά όρια. Δεν απευθύνεται μόνο σε ανθρώπους με εμπειρία στην τέχνη, αλλά σε οποιονδήποτε θέλει να δοκιμάσει, να πειραματιστεί και να εκφραστεί με τον δικό του τρόπο.

Θα θέλαμε κάποιος που μπαίνει για πρώτη φορά να νιώσει ότι βρίσκεται σε έναν φιλόξενο και ζωντανό χώρο — να ακούει μουσική, να βλέπει ανθρώπους να δημιουργούν, να κινείται ελεύθερα. Έναν χώρο όπου δεν υπάρχει «λάθος», αλλά η ελευθερία της αναζήτησης.

Για εμάς, το Air Castle είναι και σημείο συνάντησης: ένα περιβάλλον κοινωνικοποίησης, ανταλλαγής ιδεών και δημιουργίας μιας κοινότητας ανθρώπων που μοιράζονται την ανάγκη για έκφραση και σύνδεση.

Πώς ορίζετε τη “δημιουργική έκφραση” μέσα στο Air Castle; Υπάρχουν όρια ή είναι κάτι εντελώς ανοιχτό

Η δημιουργική έκφραση στο Air Castle είναι ο τρόπος με τον οποίο ο καθένας ανακαλύπτει τι του ταιριάζει. Δεν θέτουμε όρια ούτε προσδοκίες για το αποτέλεσμα — η έμφαση δίνεται στη διαδικασία.

Ταυτόχρονα, υπάρχει ένα υποστηρικτικό πλαίσιο με τεχνικές και εργαλεία από τον εικαστικό χώρο. Αυτή η δομή λειτουργεί ως αφετηρία, όχι ως περιορισμός. Ο καθένας χρησιμοποιεί τη γνώση με τον δικό του τρόπο.

Ο ρόλος μας είναι να συνοδεύουμε αυτή τη διαδικασία — να ενθαρρύνουμε, να υποστηρίζουμε και, όπου χρειάζεται, να καθοδηγούμε.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στο να διατηρείς έναν χώρο ανοιχτό, πειραματικό και μη αυστηρά δομημένο;

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ότι πολλοί ενήλικες έχουν μάθει να λειτουργούν μέσα από το «σωστό» και το «λάθος». Όταν βρίσκονται σε ένα ανοιχτό περιβάλλον, αντί για ελευθερία, συχνά νιώθουν αμηχανία.

Η απουσία οδηγιών τους φέρνει αντιμέτωπους με μια εσωτερική ανασφάλεια και χρειάζεται χρόνος για να την ξεπεράσουν. Σε αντίθεση με τα παιδιά, οι ενήλικες πρέπει πρώτα να «ξεμάθουν» πριν αφεθούν.

Παρόλα αυτά, αυτό το σημείο είναι και το πιο ουσιαστικό κομμάτι της διαδικασίας.

Το messy play και γενικά η αποδοχή του λάθους φαίνεται να είναι βασική αξία του χώρου. Τι έχετε δει να αλλάζει στους ανθρώπους όταν τους δίνεται αυτή η ελευθερία;

Η αποδοχή του λάθους και το messy play είναι κεντρικά στοιχεία της φιλοσοφίας μας. Δουλεύουμε με υλικά που «λερώνουν», γιατί αυτό από μόνο του σπάει την ανάγκη για έλεγχο και τελειότητα.

Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι πολλοί συμμετέχοντες, όταν ξεκινούν, κάνουν μια γραμμή και αμέσως ζητούν γόμα. Αυτό συχνά επαναλαμβάνεται, μέχρι να επέμβουμε και να τους προτείνουμε να μη διαγράψουν, αλλά να συνεχίσουν πάνω σε αυτό.

Εκεί αρχίζει μια ουσιαστική μετατόπιση: αντιλαμβάνονται ότι η τέχνη δεν είναι διαδικασία διαγραφής, αλλά μια δυναμική διαδικασία συνεχών προσθέσεων και αναζητήσεων.

Παράλληλα, μέσα από ομαδικά έργα, οι συμμετέχοντες αφήνουν τον έλεγχο και αρχίζουν να βλέπουν τη δημιουργία ως κάτι ζωντανό και συλλογικό.

Πώς βιώνουν τα παιδιά τον χώρο σε σχέση με τους ενήλικες; Τι κάνουν πιο αυθόρμητα ή πιο ελεύθερα που ίσως εμείς οι μεγάλοι έχουμε ξεχάσει;

Τα παιδιά μπαίνουν στη δημιουργία άμεσα και αυθόρμητα. Δεν σκέφτονται αν κάτι είναι «σωστό», απλώς δοκιμάζουν.

Έχουν ευελιξία — αλλάζουν κατεύθυνση χωρίς φόβο και δεν αγχώνονται για το αποτέλεσμα. Νιώθουν ικανοποίηση από τη διαδικασία.

Οι ενήλικες, αντίθετα, χρειάζονται χρόνο. Αναζητούν ασφάλεια και «εγγυήσεις». Μέσα από τη διαδικασία, όμως, επανασυνδέονται σταδιακά με μια πιο ελεύθερη στάση που ήδη είχαν ως παιδιά.

Πώς επηρεάζει ο ίδιος ο χώρος (τα επίπεδα, η διάταξη, η αίσθηση) τον τρόπο που δημιουργούν οι άνθρωποι μέσα σε αυτόν;

Ο χώρος επηρεάζει άμεσα τον τρόπο που δημιουργούν οι άνθρωποι. Η παρουσία μουσικής βοηθά στη χαλάρωση και στη μετάβαση σε μια πιο ελεύθερη κατάσταση.

Η διαρρύθμιση είναι ευέλικτη: από ομαδικούς πάγκους σε καβαλέτα ή σε ανοιχτό χώρο για πιο βιωματικές δράσεις. Αυτό επιτρέπει διαφορετικούς τρόπους έκφρασης και κρατά τη διαδικασία ζωντανή.

Σημαντικό για εμάς είναι οι συμμετέχοντες να νιώθουν ότι ο χώρος τους ανήκει — να κινούνται ελεύθερα και να βρίσκουν τον δικό τους ρυθμό.

Τι θα λέγατε σε κάποιον που θέλει να δημιουργήσει αλλά συνεχώς το αναβάλλει επειδή φοβάται ότι δεν θα είναι καλός;

Θα του λέγαμε απλώς να ξεκινήσει — να δοκιμάσει ένα μάθημα και να δει πώς νιώθει.

Δεν χρειάζεται να είσαι «καλός» για να δημιουργήσεις. Και κυρίως, δεν χρειάζεται ο φόβος να μας στερεί την εμπειρία της δημιουργίας και την απελευθέρωση που τη συνοδεύει.

Η τέχνη είναι μια διαδρομή, όχι ένα αποτέλεσμα. Με τον χρόνο, η ανάγκη για τελειότητα υποχωρεί και τη θέση της παίρνει η χαρά της αναζήτησης.

Ποια είναι η δική σας σχέση με το λάθος σήμερα, σε σχέση με όταν ξεκινούσατε ως καλλιτέχνες;

Σήμερα απολαμβάνουμε το λάθος περισσότερο από ποτέ. Το βλέπουμε ως μέρος της διαδικασίας και όχι ως εμπόδιο.

Εκεί που παλαιότερα μπορούσε να μας μπλοκάρει, τώρα λειτουργεί ως αφετηρία για νέες ιδέες. Συχνά, είναι αυτό που οδηγεί ένα έργο σε απρόβλεπτες και πιο ενδιαφέρουσες κατευθύνσεις.

Πώς φαντάζεστε το Air Castle σε 5 χρόνια;

Σε πέντε χρόνια θα θέλαμε το Air Castle να αποτελεί ένα σημείο αναφοράς που συνδέει την εκπαίδευση με την τέχνη μέσα από δράσεις, συνεργασίες και νέα projects.

Μας ενδιαφέρει να αναπτύξουμε συνεργασίες με άλλους χώρους και ομάδες, αλλά και να δημιουργήσουμε νέες μορφές εμπειρίας — είτε μέσα στον χώρο είτε πέρα από αυτόν.

Περισσότερο από έναν συγκεκριμένο στόχο, θέλουμε να παραμείνει ένας οργανισμός που εξελίσσεται φυσικά, επηρεάζεται από τους ανθρώπους του και συνεχώς γεννά νέες ιδέες.

*Air Castle Expression Space, Σπινθάρου 47, Αθήνα

Instagram: Air Castle Expression Space

Facebook: Air Castle Expression Space