“ΖΟΥΜΕ ΟΛΟΙ ΣΕ ΕΝΑ ΤΡΕΛΑΔΙΚΟ” – ΠΩΣ ΓΙΝΑΜΕ “ΞΕΡΟΛΕΣ”, ΕΓΩΜΑΝΕΙΣ ΚΑΙ ΒΑΘΙΑ ΜΟΝΟΙ
Ο Robert Greene εξηγεί πώς φτάσαμε να έχουμε όλοι κοινές συμπεριφορές που μας διαλύουν και προτείνει τρόπους να ανακτήσουμε τον έλεγχο.
Κοιτάμε γύρω μας, κρίνουμε τους πάντες -συνήθως αρνητικά- και συνεχίζουμε τη ζωή μας, χωρίς να κοιτάμε τον εαυτό μας -και τα δικά μας χάλια.
Δεν έχουμε χρόνο, αφού τρέχουμε όλη μέρα, μετά κουραζόμαστε και δεν έχουμε διάθεση και κάπως έτσι γινόμαστε σαν και αυτά που κοροϊδεύουμε.
Τι μας συμβαίνει;
Ο παγκοσμίου φήμης συγγραφέας, Robert Greene λέει πως ζούμε όλοι στο ίδιο “τρελάδικο”. Είμαστε έγκλειστοι στο ίδιο σύστημα, από το οποίο μπορούμε μεν, να βγούμε, αλλά χρειάζεται λίγη δουλίτσα.
Για αρχή, «να ανακτήσουμε τον έλεγχο της προσοχής μας» και μετά «να αγκαλιάσουμε σε ένα βαθμό την αβεβαιότητα που υπάρχει παντού, αντί να τη φοβόμαστε».
Ποιο είναι πάντα, το πρώτο βήμα για να αλλάξουμε οτιδήποτε; Να αποδεχθούμε τι μας συμβαίνει και έπειτα να προσπαθήσουμε να το κατανοήσουμε.
Σε αυτό θα βοηθήσει σήμερα ο Greene, γνωστός για το έργο του γύρω από την στρατηγική, τη ψυχολογία της εξουσίας, την ανθρώπινη συμπεριφορά και την προσωπική εξέλιξη.
Ας δούμε τι λέει για τις βασικές συμπεριφορές που έχουμε αναπτύξει.
Έχουμε πιει όλοι “το νερό της τρέλας”
Ο Greene ανέφερε σε συνέντευξή του μια διδακτική ιστορία από την παράδοση των Σούφι, μυστικιστική και πνευματική διάστασης του Ισλάμ με έμφαση στην άμεση, προσωπική εμπειρία του Θεού και όχι τους εξωτερικούς κανόνες και τις τελετουργίες.
Ο τίτλος της είναι “Το νερό της τρέλας” και αναφέρει τα εξής:
«Κάποτε, ο μυστικός δάσκαλος Χιντρ προειδοποίησε τους ανθρώπους πως σύντομα όλο το νερό του κόσμου επρόκειτο να εξαφανιστεί και να αντικατασταθεί από νέο νερό, που θα τους έκανε όλους τρελούς.
Μόνο ένας άνδρας προετοιμάστηκε: μάζεψε καθαρό νερό, το έκρυψε σε ασφαλές μέρος και αποσύρθηκε σε μια σπηλιά.
Μια μέρα, οι πηγές, τα ποτάμια και τα πηγάδια στέρεψαν πριν εμφανιστεί το νέο νερό. Το ήπιαν όλοι και έγιναν τρελοί. Άρχισαν να σκέφτονται, να μιλούν και να συμπεριφέρονται με εντελώς διαφορετικό τρόπο, και κανείς δεν θυμόταν πώς ήταν πριν.
Ο άνθρωπος που είχε σώσει το παλιό, καθαρό νερό κατέβηκε από τη σπηλιά. Προσπάθησε να μιλήσει στους άλλους, αλλά τον κοίταζαν σαν να ήταν αυτός ο παράφρονας. Τον λυπούνταν ή τον φοβούνταν, απόλυτα βέβαιοι πως εκείνος ήταν ο παράξενος.
Με τον καιρό, δεν άντεχε πια τη μοναξιά. Είχε καταντήσει αφόρητο να είναι ο μόνος λογικός σε έναν κόσμο τρελών.
Γύρισε λοιπόν στο χωριό και ήπιε το νερό που έπιναν όλοι.
Έγινε κι αυτός ίδιος με τους υπόλοιπους, οι οποίοι τον αγκάλιασαν χαρούμενοι φωνάζοντας: “Επιτέλους συνήλθες! Είσαι πάλι φυσιολογικός!”».
Πώς βρεθήκαμε όλοι στο ίδιο “τρελοκομείο”
Ο Αμερικανός συγγραφέας ένιωσε μια μέρα που έκανε ποδήλατο στη γειτονιά του «πως ζω σε άσυλο τρελών. Όλοι γύρω μου είναι κάπως τρελοί και χάνουν το μυαλό τους… και ίσως χάνω κι εγώ το δικό μου. Είναι σαν να βρίσκομαι σε ένα τρελοκομείο, όπου οι έγκλειστοι δεν συνειδητοποιούν ότι είναι μέσα σε αυτό».
Όπως εξήγησε, οι ταχύτατες αλλαγές στην τεχνολογία, την πολιτική και την οικονομία δημιουργούν ένα χάος, στο οποίο τίποτα δεν μένει σταθερό.
«Αυτήν την περίοδο, είμαστε σαν επιβάτες σε ένα αυτοκίνητο που στριφογυρίζει ανεξέλεγκτα σε έναν δρόμο και δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα προς τα πού πάμε.
Μπορεί να πέσουμε στον γκρεμό με την ΑΙ, με την οικονομία, με την πολιτική, με όλα όσα είναι τόσο ταραγμένα και επηρεάζουν τα πάντα».
«Υπάρχει τόση αβεβαιότητα, που οι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν τι έρχεται μετά. Αυτό δημιουργεί τρέλα, δημιουργεί μια μορφή παραφροσύνης».
«Μας τρελαίνει επειδή είμαστε το μόνο πλάσμα που έχει επίγνωση της θνητότητάς του και αναζητά μια αίσθηση μονιμότητας και σταθερότητας στον κόσμο, ακόμα κι αν είναι ψευδαίσθηση.
Όλοι φοβόμαστε. Δεν ξέρουμε πού οδεύουμε, και αυτό το νιώθουν ιδιαίτερα οι νέοι, που αισθάνονται ότι δεν έχουν μέλλον».
Γιατί γίναμε εγωμανείς
Προφανώς και παλαιότερα άνθρωποι έζησαν ανάλογες ή και μεγαλύτερες κρίσεις, αλλά όπως λέει ο Greene είχαν κοινά αφηγήματα, όπως τη θρησκεία, την κοινότητα και τους εθνικούς μύθους.
Αυτά λειτουργούσαν ως άγκυρες που κρατούσαν ενωμένους τους ανθρώπους και έδιναν νόημα.
«Σήμερα έχουν καταρρεύσει και έχουμε μείνει μόνοι, χωρίς την αίσθηση του “ανήκειν” σε κάτι μεγαλύτερο από τον εαυτό μας. Αυτό δημιουργεί κενό και μορφή παραφροσύνης, που επιταχύνεται από την τεχνολογία».
Γιατί νιώθουμε βαθιά μόνοι
Διάφοροι παράγοντες (γεωπολιτικά, κλιματική κρίση, ΑΙ κ.α.) μας έχουν κάνει να σκεφτόμαστε υπερβολικά και δουλεύουμε νυχθημερόν, ώστε να μπορούμε να βγάλουμε τα προς το ζην «σε ένα ανταγωνιστικό και ανασφαλές περιβάλλον, δίχως χρόνο για χαλάρωση, αυτογνωσία ή απλές απολαύσεις» εξηγεί ο Greene.
«Όταν ζεις σε μια κουλτούρα που είναι τόσο ανισόρροπη, όπου δεν υπάρχουν διέξοδοι για να νιώθουμε αυθεντικά κοινωνικά συνδεδεμένοι, η ψυχική ισορροπία νομοτελειακά κλονίζεται».
Γιατί μας νοιάζουν μόνο τα δικά μας προβλήματα
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήλθαν και τα social media να μας αποτελειώσουν.
«Η προσοχή μας είναι διασκορπισμένη σε χίλιες κατευθύνσεις. Το 99% των ανθρώπων περπατούν σαν να είναι υπνωτισμένοι. Δεν προσέχουν τίποτα γύρω τους. Όλες τους οι σκέψεις είναι στραμμένες προς τα μέσα, στις δικές τους ανησυχίες και προβλήματα.
Τα social media λειτουργούν σαν ναρκωτικό: τροφοδοτούν εθισμό στην προσοχή, το φθόνο και το νευρωτισμό».
Γιατί έχουμε γίνει όλοι “ξερόλες”
Ο συγγραφέας έχει γράψει ότι είμαστε πια, πάρα πολλοί σε αυτόν τον πλανήτη, που νιώθουμε υπερβολικά σίγουροι ότι έχουμε τις απαντήσεις για τα πάντα, από την πολιτική μέχρι την ηθική.
«Αυτή η ανάγκη για απόλυτη βεβαιότητα, πηγάζει από το άγχος και το φόβο απέναντι στην αβεβαιότητα της ζωής».
«Όταν δεν ξέρεις τις απαντήσεις, φοβάσαι την ίδια τη ζωή. Είναι συναισθηματική ασθένεια που κλείνει το μυαλό και είναι η ασθένεια της εποχής».
Πώς μπορείς να επιβιώσεις σε αυτό το “τρελάδικο”
Φτάσαμε λοιπόν, στο σημείο να πίνουμε το “νερό της τρέλας” και οικειοθελώς, ώστε να μπορούμε να συνυπάρχουμε με τους άλλους ανθρώπους. Ο Greene προτείνει τρόπους που θα μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε κάπως καλύτερα την πραγματικότητά μας.
Για παράδειγμα, να σταματήσουμε να καταναλώνουμε παθητικά πληροφορία και να μάθουμε να παρατηρούμε ψύχραιμα τη συμπεριφορά των γύρω μας, αντί να αντιδρούμε σπασμωδικά.
Λέει πως θα βοηθήσει και να μάθουμε να ελέγχουμε τα συναισθήματά μας, καθώς η οργή και η ανάγκη για διαρκή επιβεβαίωση σε καθιστούν ευάλωτο σε χειραγώγηση.
«Όποιος καταφέρνει να σε εξοργίσει, ουσιαστικά σε ελέγχει».
Αντί να τα βάζουμε με την αβεβαιότητα, θα βοηθήσει να την αποδεχθούμε και άρα να δεχθούμε ότι δεν μπορούμε να έχουμε απάντηση για όλα. Ούτε είναι αδυναμία να λέμε “δεν γνωρίζω ακόμα”. Τουναντίον, είναι ένδειξη ψυχικής δύναμης.
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι συναισθηματικές καταστάσεις είναι μεταδοτικές. Οπότε καλό είναι να απομακρυνόμαστε από ανθρώπους που ζουν σε μόνιμη αυτοκαταστροφικότητα και τοξικό δράμα.
Η λογική του Greene δεν είναι να γίνουμε κυνικοί, αλλά να πάψουμε να είμαστε αφελείς.
Για να το πετύχουμε αυτό, χρειάζεται να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί η ανθρώπινη φύση, ώστε να σταματήσουμε να εκπλησσόμαστε και να φοβόμαστε και να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πιο καθαρά.
