ΚΑΙ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΑ: Η ΔΙΠΛΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΑΓΑΖΙΩΝ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ

Όσοι έχουν μεγαλώσει σε νησί γνωρίζουν καλά την εικόνα του παλιού παντοπωλείου, φορτωμένου μέχρι το ταβάνι με τα απαραίτητα για την καθημερινότητα της γειτονιάς. Στα ράφια και στο πάτωμα του συνυπήρχαν τσουβάλια με όσπρια και άλευρα που ζυγίζονταν επί τόπου, βαρέλια με φέτα, ελιές και προϊόντα μικρών παραγωγών, αλλά και λάμπες πετρελαίου, εργαλεία και είδη κιγκαλερίας.

Ήταν συνηθισμένο να μπαίνει κάποιος για ένα μόνο πράγμα και να φεύγει με περισσότερα, αφού πρώτα είχε πιάσει κουβέντα με τον παντοπώλη ή με κάποιον γείτονα που συνάντησε εκεί.

Παρά την εξάπλωση των αλυσίδων του εμπορίου και των διαδικτυακών αγορών, αυτή η φιλοσοφία φαίνεται να επιβιώνει. Στην Αθήνα, που ποτέ δεν της έλειψαν τα μέρη για ψώνια, υπάρχουν μαγαζιά που φέρνουν κάτω από την ίδια στέγη αντικείμενα που δεν θα περίμενε κανείς να συναντήσει μαζί: Τι σχέση έχουν τα λουλούδια με τα sex toys, τα βιβλία με τα φάρμακα ή οι δίσκοι με τα κοσμήματα;

Κάποιοι τα ονομάζουν concept stores, έναν όρο που συχνά χρησιμοποιείται για μικρά ανεξάρτητα καταστήματα με προϊόντα που επιλέγουν προσεκτικά οι ιδιοκτήτες τους. Άλλοι πάλι δεν θεωρούν ότι τους εκφράζει και προτιμούν να μη βάζουν ταμπέλες.

Στο Φαρματσείο, στο Παγκράτι

Όταν το «Λεξικοπωλείο» στο Παγκράτι έκλεισε τις πόρτες του, οι βιβλιοφάγοι της περιοχής φοβήθηκαν ότι θα έχαναν μαζί του έναν χώρο που είχε γίνει κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Όμως, η Αντωνία Ζερβουδάκη και ο Αλέξανδρος Καρβουνιάρης, που άνοιξαν στη θέση του το «Φαρματσείο» τον περασμένο Σεπτέμβριο, δεν άφησαν αυτή την κληρονομιά να χαθεί.

Κράτησαν μέρος της συλλογής του Λεξικοπωλείου, με σπάνια λευκώματα, λογοτεχνικά βιβλία σε πολλές γλώσσες και λεξικά, ενώ στις παλιές βιβλιοθήκες βρήκαν θέση και φάρμακα και δερμοκαλλυντικά προϊόντα.

Η φαρμακευτική και η τέχνη συνυπήρχαν στη ζωή της Αντωνίας πολύ πριν ανοίξει το δικό της φαρμακείο. Από το δεύτερο έτος των σπουδών της εργαζόταν εθελοντικά σε φαρμακεία για να εξασκηθεί, ενώ αργότερα, ανέλαβε τον συντονισμό πολιτιστικών εκδηλώσεων. «Ήθελα πάρα πολύ να ασχοληθώ με το κομμάτι του πολιτισμού και να προσφέρω ταυτόχρονα κοινωνικό έργο», θυμάται.

Γι’ αυτό και αποφάσισε να δημιουργήσει ένα κοινοτικό φαρμακείο, όπου οι άνθρωποι δεν έρχονται μόνο για να προμηθευτούν τα φάρμακά τους. Κάποιος μπορεί να χρειάζεται βοήθεια για να επικοινωνήσει με τον γιατρό του, να μεταφέρει μια μέτρηση πίεσης ή σακχάρου, ή ακόμη και να εκτυπώσει ένα έγγραφο επειδή δυσκολεύεται με τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες.

Στον χώρο βρίσκονται, επίσης, μια ψυχολόγος κι ένας διατροφολόγος και έτσι όποιος χρειάζεται μια συμβουλή μπορεί να τη ζητήσει χωρίς χρέωση. «Θέλουμε να αισθάνονται ότι όλοι μπορούν εξίσου να επικοινωνήσουν το πρόβλημά τους, είτε είναι σωματικό είτε ψυχικό», λέει η ίδια.

«Μερικά ποιήματα είναι σαν συνταγογράφηση», συνεχίζει η Αντωνία, δείχνοντας τη φράση που υποδέχεται τους περαστικούς μπροστά από τη βιτρίνα. Διαβάζοντας ποιήματα από την τριλογία «The Poetry Pharmacy», ένιωσε κι η ίδια τις σκέψεις της να μπαίνουν σε μια τάξη.

«Εδώ θεωρούμε ότι η τέχνη είναι πραγματικά θεραπευτική».

Τα βιβλία δεν διατίθενται προς πώληση, αλλά όποιος θέλει μπορεί να καθίσει και να διαβάσει. Στον χώρο έχει προστεθεί και ένα πιάνο, ενώ από τον Δεκέμβριο θα ξεκινήσει και η λέσχη ανάγνωσης.

Στο Polyamorous, στα Εξάρχεια

Το 2023, στην οδό Μαυρομιχάλη των Εξαρχείων, άνοιξε ένα ανθοπωλείο που δεν ξεχνιέται εύκολα. Στη μία πλευρά του, η μυρωδιά των λουλουδιών, τα φυτά και ένα ψυγείο γεμάτο στοιβαγμένα βάζα με ιδιαίτερα άνθη κερδίζουν αμέσως την προσοχή.

Από την άλλη, μια προσεγμένη κάβα και μια γωνιά με sex toys συμπληρώνουν τον χώρο του Polyamorous, όπου ο ασυνήθιστος αυτός συνδυασμός μοιάζει απόλυτα φυσικός.

Όλα ξεκίνησαν όταν ο Αλέξανδρος Γκικόπουλος και η Ελένη Νικολούλια παντρεύτηκαν και η Ελληνοαμερικανίδα μητέρα της ήρθε στην Ελλάδα για τον γάμο. Η Ελένη της ζήτησε να μείνει και αναζητούσαν μια δουλειά για εκείνη στην Αθήνα. Επειδή ήταν ιδιαίτερα καλή στην ανθοδετική, σκέφτηκαν να ανοίξουν ένα ανθοπωλείο.

Ο Αλέξανδρος εργαζόταν τότε ως bartender και η Ελένη ως δημοσιογράφος στον χώρο των μπαρ και του ποτού, οπότε στα λουλούδια προστέθηκε και αυτή η κοινή τους αγάπη – έτσι θα βρείτε εκεί κρασιά και μια επιλεγμένη κάβα.

Πλέον, ο Αλέξανδρος αφιερώνει το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του στα λουλούδια. «Πρόκειται για ένα ανθοπωλείο κατά βάση, απλά με κάποιες παράλληλες δραστηριότητες», περιγράφει ο ίδιος το Polyamorous. «Αν μπεις σε ένα απλό ανθοπωλείο έχει δέκα βάζα. Εμείς έχουμε 58. Αυτό νομίζω ότι τα λέει όλα». 

Παρόλο που ξυπνά στις τέσσερις το πρωί και πηγαίνει για προμήθειες στην Πάρνηθα και την Πανόρμου τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα, διατηρεί μια παιχνιδιάρικη διάθεση όταν φτιάχνει τα μπουκέτα του.

Τα ελληνικά εποχιακά άνθη, όπως οι αμάραντοι, τα ζερμπερίνια και τα χρυσάνθεμα, μαζί με τα λουλούδια εισαγωγής του δίνουν αρκετές επιλογές για να δοκιμάζει συνδυασμούς. Δένει μικρά χαμομήλια με έντονες μωβ ίριδες, κίτρινα γαρίφαλα και ψηλόλιγνα γαλάζια άνθη, χωρίς κανένα να χάνει την προσωπικότητα του. Αρκεί να ξέρει την αφορμή για την οποία προορίζονται και, αν πρόκειται για μια ιδιαίτερη περίσταση, θα ρωτήσει ακόμη και για το ντύσιμο, ώστε η ανθοδέσμη να ταιριάξει πλήρως με αυτό.

«Το θέμα δεν είναι τι κάνει σε εμένα εντύπωση ή τι έχει σημασία για μένα. Από τη στιγμή που θα κινηθεί η περιέργεια, έχει κάτι να πει όλο αυτό», λέει ο Αλέξανδρος. Δεν λείπουν και οι απρόσμενες παραγγελίες, όπως εκείνη ενός κυρίου που ζήτησε ένα μπουκέτο λουλούδια με ένα μαστίγιο μέσα.

Στη γωνιά με τα ερωτικά παιχνίδια και βοηθήματα, άλλωστε, ο ζεστός φωτισμός και η προσεγμένη παρουσίαση των αντικειμένων δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που απέχει αρκετά από την εικόνα που συνήθως έχουμε για ένα sex shop. Ακόμη και η κάρτα με την χιουμοριστική ατάκα «Αυτό πού το βάζω;» συμβάλλει σε αυτή την πιο ανάλαφρη προσέγγιση, κάνοντας ακόμη κι όποιον δεν είναι εξοικειωμένος με τα συγκεκριμένα αντικείμενα να αισθάνεται πιο άνετα να σταθεί και να ρωτήσει, χωρίς να νιώθει ότι πρέπει απαραίτητα να αγοράσει κάτι.

«Προτιμώ να μπει κάποιος που θα τον ξαναδώ», λέει ο Αλέξανδρος. «Να πούμε και κάτι για την καθημερινότητά μας. Να έχουμε μία πολύ ωραία σχέση». Για εκείνον, στα μπαρ, στα καφέ, στα ανθοπωλεία ή στα κουρεία, η επικοινωνία είναι βασικό κίνητρο επίσκεψης.

Από τον επόμενο μήνα, στο Polyamorous θα σερβίρεται και καφές.

Στο LoFi, στο Κουκάκι

Η αγάπη για το χειροποίητο συνδέει τον αναλογικό ήχο με το σύγχρονο design στο LoFi. Ο Δημήτρης Σιφάκης επιλέγει τη μουσική και ασχολείται με τη χάραξη βινυλίων, ενώ η Νατάσα Ζάνου φτιάχνει κοσμήματα, prints και ζωγραφικά έργα στο ArtLab του μαγαζιού.

«Η μουσική και το design ήταν πάντα κομμάτια της καθημερινότητάς μας και δύο πράγματα που μας άρεσε να ανακαλύπτουμε και να μοιραζόμαστε», λένε. Στον χώρο που άνοιξαν μαζί, μπορείτε να ανακαλύψετε μια ανεξάρτητη κυκλοφορία, αλλά και να παραγγείλειτε έναν δίσκο με τη δική του μουσική, ακόμη και σε ένα μόνο αντίτυπο.

Από το μαγαζί περνούν συχνά και τουρίστες που θέλουν να γνωρίσουν την ελληνική μουσική. «Υπάρχει ενδιαφέρον για τα “local stuff’”, αλλά κυρίως για τις ανεξάρτητες και limited κυκλοφορίες», εξηγεί ο Δημήτρης, διευκρινίζοντας ότι προσανατολίζονται περισσότερο στις σύγχρονες μουσικές προτάσεις.

Παράλληλα, η Νατάσα  βρήκε στο ArtLab τον χώρο να ασχοληθεί με όλα όσα της κινούσαν το ενδιαφέρον. Σχεδιάζει κοσμήματα που κατασκευάζει από ασήμι, ατσάλι και ορείχαλκο, αλλά δεν σταματά εκεί. Πειραματίζεται με διαφορετικά υλικά και φτιάχνει από μικρά γλαστράκια και φωτιστικά μέχρι πίνακες και prints με δικά της σχέδια.

Ανάμεσα στις δημιουργίες της βρίσκονται και τσάντες ή άλλα αντικείμενα σχεδιαστών που έχει ξεχωρίσει η ίδια.

«Είναι ωραίο όταν κάποιος επισκέπτης, είτε μένει στη γειτονιά είτε έρχεται από το εξωτερικό, ανακαλύπτει εδώ κάτι που δεν γνώριζε ή κάτι που είναι δυσεύρετο», καταλήγει ο Δημήτρης.

Στο Μπιούτι Μπαρ, στην Κυψέλη

«Την ευκολία της online αγοράς, η αλήθεια είναι πως δεν μπορείς να την ανταγωνιστείς, αλλά δεν χρειάζεται πάντα να βλέπουμε τη ζωή μέσα από το πρίσμα της ευκολίας», λέει η Άννα Χαλούβα, δημιουργός του Μπιούτι Μπαρ.

Απέναντι από τη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, το μαγαζί της συνδυάζει τις αγορές με το μανικιούρ και το πεντικιούρ. Στο μπροστινό μέρος, βάζα, κεριά και κεραμικά συνυπάρχουν με κοσμήματα, ρούχα, πολύχρωμες κάλτσες και πόστερ. Πιο μέσα βρίσκονται οι θέσεις περιποίησης και βαφής νυχιών.

Η ιδέα γεννήθηκε μέσα στην καραντίνα, όταν, έπειτα από πολλά χρόνια σε μια πολυεθνική, η Άννα άρχισε να ξανασκέφτεται πώς ήθελε να είναι η καθημερινότητά της. Οι δύο χρήσεις είχαν εξαρχής ισότιμη θέση στα σχέδια της. Ήθελε να συνδυάσει «τη χαρά της προσωπικής περιποίησης με τη χαρά να ανακαλύπτεις πράγματα φτιαγμένα με φροντίδα».

Από τότε, το μαγαζί δεν έχει σταματήσει να αλλάζει. «Φέρνουμε συχνά καινούρια πράγματα και αλλάζουμε τη διαρρύθμιση, ώστε να υπάρχει κάτι διαφορετικό να ανακαλύψεις σε κάθε επίσκεψη», εξηγεί.

Στις αλλαγές αυτές έχουν συμβάλει και οι πελάτες, μέσα από τις προτάσεις και τα αιτήματα τους. «Δεν προχωράει κάθε ιδέα, αλλά αυτή η ανταλλαγή ιδεών μας βοηθά να βλέπουμε όσα κάνουμε και μέσα από τα δικά τους μάτια».

Για την Άννα, αποδοχή σημαίνει «να νιώθει κάποιος ελεύθερος να επιλέξει αυτό που του αρέσει, ακόμη κι αν δεν ακολουθεί τις τάσεις».

Το Μπιούτι Μπαρ μετρά πλέον περίπου 50.000 ακολούθους στο Instagram και δέχεται επισκέπτες από κάθε γωνιά της Αθήνας. Η ανταπόκριση ξεπέρασε κατά πολύ τις προσδοκίες της Άννας, η οποία, ωστόσο, δεν θεωρεί δεδομένο ότι το ενδιαφέρον του κόσμου θα διατηρηθεί.

«Εκεί χρειάζεται καθημερινή δουλειά, συνέπεια τόσο στο όραμα όσο και σε όσα προσφέρεις και προσοχή στις λεπτομέρειες», αναφέρει.

Στο ΨΚΜ, στο Μετς

Στον χώρο όπου σήμερα βρίσκεται το «Ψυχαγωγικό Κέντρο Μετς» λειτουργούσε παλιότερα ένα ψιλικατζίδικο. Όταν η Μαρία Πολυξά αποφάσισε να το ξαναφτιάξει, αναρωτήθηκε πώς θα μπορούσε να το εκσυγχρονίσει.

Μιας και προέρχεται από τον χώρο του design και του μικρού εμπορίου, θέλησε να συνδυάσει τα είδη καθημερινής ανάγκης με αντικείμενα που ξεχωρίζουν για την αισθητική και τη χρησιμότητα τους, χωρίς να παραβλέψει τις ανάγκες της γειτονιάς όπου ζει και η ίδια.

«Δεν ξέρω αν θα επέλεγα να βάλω τσιγάρα αν είχα ανοίξει αυτό το μαγαζί στο κέντρο ή σε μια άλλη περιοχή», παραδέχεται. Στο ΨΚΜ του Μετς ωστόσο μπορεί κανείς να αγοράσει τσιγάρα, τσίχλες και σοκολάτες, αλλά και να χαζέψει ξένα περιοδικά τέχνης και μόδας, λογοτεχνικά και παιδικά βιβλία, μικρά παιχνίδια και κύβους του Ρούμπικ.

Υπάρχουν ακόμη κάρτες, κούπες, κάλτσες και άλλα αντικείμενα, ορισμένα με σχέδια που δημιουργούν οι ίδιοι. Οι τιμές και τα είδη ποικίλλουν, όπως και οι άνθρωποι που μπαίνουν στο μαγαζί.

«Μου αρέσει το γεγονός ότι μπορεί να μπει ο παππούς να πάρει τα τσιγάρα του», λέει η Μαρία, ενώ την ίδια στιγμή κάποιος άλλος μπορεί να διαλέγει μια ακριβή πένα από την προθήκη.

Η επιλογή των αντικειμένων γίνεται έπειτα από αρκετή έρευνα. Η Μαρία προσέχει ιδιαίτερα την εικονογράφηση, αγαπά το χιούμορ και αναζητά δημιουργίες που αξιοποιούν παραδοσιακά μοτίβα με σύγχρονο τρόπο.

Ακόμη και ύστερα από πέντε χρόνια, η Μαρία εξακολουθεί να χαίρεται κάθε φορά που φτάνει μια παραγγελία με καινούρια προϊόντα. Παρομοιάζει το άνοιγμα των κουτιών με το άνοιγμα δώρων, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κάτι που έχει επιλέξει για πρώτη φορά.

«Θεωρώ ότι το ΨΚΜ έχει μια πολυμορφία πολύ ενδιαφέρουσα, που έχει να κάνει ξεκάθαρα με την πόλη και τη ζωή στην πόλη», λέει. Η ίδια δεν θα μπορούσε να έχει ένα κατάστημα που να απευθύνεται αποκλειστικά σε μια συγκεκριμένη ομάδα, με κριτήριο το φύλο ή το «πορτοφόλι» τους.

Ανησυχεί, όμως, για το μέλλον των μικρών επιχειρήσεων και την έλλειψη στήριξης προς τους δημιουργικούς ανθρώπους. «Αν λείπει το διαφορετικό και η δημιουργικότητα, υπάρχει ένας κίνδυνος μιας τεράστιας μονοτονίας».