ΤΕΛΟΣ Η “ΜΑΝΙΑ” ΜΕ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ: TΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΟΥ ΒΓΑΖΕΙ ΝΟΚ ΑΟΥΤ ΤΗΝ ΑΙ

Ο τρόπος που γίνονταν έως τώρα -παραδοσιακά- τα πράγματα σε ό,τι αφορά την σχολική εκπαίδευση, με στόχο την εισαγωγή σε πανεπιστημιακά ιδρύματα δεν φαίνεται να αποδίδει πια, με τους νέους να υποφέρουν.

Πόσους επιστήμονες να χωρέσει αυτός ο πλανήτης;

Φαντάζομαι ότι είμαστε όλοι ενήμεροι για τις προβλέψεις επί των θέσεων εργασίας που θα “εξαφανίσει” την προσεχή πενταετία η ΑΙ, αλλά και για τα πολύ μεγάλα ποσοστά ανεργίας των νέων σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην Αγγλία προέκυψαν κάποια δεδομένα που προκάλεσαν ανησυχία, με χαρακτηριστικότερο ότι περισσότεροι από 1.000.000 νέοι της χώρας (άτομα ηλικίας από 16 έως 24 ετών) δεν ανήκουν στην εκπαίδευση, την εργασία ή την κατάρτιση. Το νούμερο είναι το μεγαλύτερο σε περισσότερα από 12 χρόνια.

Έτσι, την Τρίτη 28/7 ο -τελευταίος- πρωθυπουργός της χώρας, Andy Burnham παρουσίασε μια σειρά μεταρρυθμίσεων που θα γίνουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και θα ισχύσουν από το 2028.

Όπως είπε, η Αγγλία έχει επικεντρωθεί υπερβολικά στα πανεπιστήμια, ως μοναδικό δρόμο της επιτυχίας και αυτό πρέπει να αλλάξει.

Η πρόταση του είναι να αξιοποιηθεί η τεχνική εκπαίδευση ώστε να γίνει ισότιμη με τα πτυχία των πανεπιστημίων.

Το νέο πλάνο της Αγγλίας για τους νέους

Ο στόχος της νέας προσέγγισης του ηγέτη της Αγγλίας προς την σχολική εκπαίδευση είναι να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην τεχνική και την επαγγελματική κατάρτιση, δεδομένων και των τεχνολογικών εξελίξεων και ειδικά, της απροσδόκητα γρήγορης εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης.

Ανακοινώθηκε λοιπόν, πως από τη Year 10, που στην Ελλάδα είναι η πρώτη λυκείου (τα παιδιά μπαίνουν στη διαδικασία εξειδικευμένων επιλογών), οι μαθητές θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τεχνικά μαθήματα, όπως είναι οι κατασκευές, αλλά και η ΑΙ.

Θα μπορούν να διαλέγουν και τομείς, όπως είναι για παράδειγμα την υγειονομική περίθαλψη, τη ψηφιακή τεχνολογία ή τις δημιουργικές βιομηχανίες.

Προφανώς και τα νέα μαθήματα θα συνδυάζονται με τα βασικά (αγγλικά, μαθηματικά, επιστήμες). Επίσης, θα σχεδιάζονται σε συνεργασία με τοπικούς εργοδότες, δημάρχους και κολέγια “προκειμένου να ευθυγραμμίζονται με τις ανάγκες της τοπικής αγοράς εργασίας”.

Όπου “συνεργασία”, θα υπάρχει πρακτική άσκηση των μαθημάτων επιλογής και εμπειρία, ώστε “να δημιουργηθούν σαφέστερα μονοπάτια προς την απασχόληση”.

Δεν νιώθεις μια ζήλια;

Η Αγγλία “δανείστηκε” το μοντέλο της Ολλανδίας

Ο Burnham ομολόγησε πως το νέο μοντέλο που θέλει να πραγματοποιήσει, “πάτησε” σε αυτό που ακολουθεί η Ολλανδία, χώρα με πολύ χαμηλότερο ποσοστό νεανικής ανεργίας (10%, με το μέσο όρο της ΕΕ να είναι στο 16%).

Παρεμπιπτόντως, το Νοέμβριο του 2024 η Ελλάδα είχε την τρίτη υψηλότερη νεανική ανεργία στην ΕΕ, με το ποσοστό να είναι στο 23,1%.

Τι κάνουν οι Ολλανδοί;

Το εκπαιδευτικό τους σύστημα αντιμετωπίζει ισότιμα την ακαδημαϊκή και την επαγγελματική εκπαίδευση (των 700 προγραμμάτων) άρδην διαφορετικά από ό,τι η Ελλάδα τα ΕΠΑΛ, έχοντας τα εξής ως κύριους πυλώνες –σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του κράτους:

• Οι μαθητές αρχίζουν την επαγγελματική τους κατάρτιση σε ηλικία 12 ετών -έως 14 ετών.
• Έχουν δυο επιλογές για την πρακτική άσκηση: η μια έχει ποσοστό από 20 έως 60% και η δεύτερη ποσοστό άνω του 60%, στο πλαίσιο του οποίου οι νέοι εργάζονται επί πληρωμή 3 με 4 φορές την εβδομάδα σε επιχειρήσεις και παρακολουθούν μαθήματα στο σχολείο 1 με 2 ημέρες.
• Με την αποφοίτηση έχουν εξασφαλισμένη θέση εργασίας.
• Υπάρχει στο πρόγραμμα μετα-δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση, με τέσσερα επίπεδα. Οι νέοι μπορούν να επιλέξουν μεταξύ α) της κατάρτισης, διάρκειας από 6 μήνες έως 1 έτος, β) της βασικής επαγγελματικής κατάρτισης, που “κρατάει” από 2 έως 3 έτη, γ) της επαγγελματικής κατάρτισης που αφορά αυτόνομη εκτέλεση εργασιών από 2 έως 3 έτη και δ) της μέσης διοίκησης, που περιλαμβάνει ευθύνες σε ευρύ φάσμα εργασιών και διαρκεί από 3 έως 4 έτη.
• Τα τεχνικά προγράμματα σχεδιάζονται σε συνεργασία των σχολείων με τις επιχειρήσεις που πληρώνουν τους μαθητευόμενους, οι οποίοι υπογράφουν συμβόλαιο εργασίας.
• Επιπρόσθετα, υπάρχουν και περιφερειακά κέντρα κατάρτισης που συντονίζουν τα σχολεία και τους εργοδότες, τρόπος με τον οποίον συνδέεται το πρόγραμμα με την τοπική αγορά.

Πρόσφατα στοιχεία (του 2025) αναφέρουν ότι το 30% των μαθητών επιλέγουν τεχνολογία και κατασκευές, το 25% υγεία και πρόνοια, το 25% οικονομία και διοίκηση και το 20% γεωργία και τρόφιμα.

Οι τεχνικοί και οι μηχανικοί αμείβονται με ποσά από 48.000 έως 65.000 ευρώ το χρόνο και όσοι τελειώνουν τα προγράμματα μπορούν, αν θέλουν, να συνεχίσουν την εκπαίδευση τους σε ανώτατα επαγγελματικά προγράμματα ή πανεπιστήμια.

Θα ολοκληρώσω με τις διαφορές μεταξύ του ολλανδικού μοντέλου και των ΕΠΑΛ της Ελλάδας, παρουσιάζοντας τον κάτωθι πίνακα. Λείπουν λεπτομέρειες, αλλά νομίζω γίνεται ξεκάθαρη η πραγματικότητα.