Γιατί βρίσκεται σε καθεστώς πίεσης ο αλιευτικός τομέας στην Ευρώπη;

Σε καθεστώς αυξημένης πίεσης βρίσκεται ο ευρωπαϊκός αλιευτικός τομέας, καθώς το υψηλό κόστος των ορυκτών καυσίμων συνεχίζει να επιβαρύνει καθοριστικά τη λειτουργία του. Ο Επίτροπος Αλιείας και Ωκεανών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κώστας Καδής, ανέφερε στο Delphi Economic Forum ότι το ενεργειακό κόστος αποτελεί το βασικό λειτουργικό έξοδο για τους αλιείς, με σοβαρές επιπτώσεις ήδη ορατές σε αρκετά κράτη-μέλη.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον κλάδο, καθώς η κερδοφορία πολλών επιχειρήσεων έχει μειωθεί σημαντικά, οδηγώντας ακόμη και σε διακοπή δραστηριοτήτων. Η εξέλιξη αυτή δεν επηρεάζει μόνο τους ίδιους τους αλιείς, αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων και τις παράκτιες κοινότητες που εξαρτώνται από την αλιεία.

Οι μηχανισμοί

Ως απάντηση στην κρίση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη ενεργοποιήσει μηχανισμούς που επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν διαθέσιμους πόρους από ευρωπαϊκά ταμεία για τη στήριξη του τομέα. Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο των συζητήσεων στο πρόσφατο Συμβούλιο ηγετών που πραγματοποιείται στην Cyprus, όπου εξετάζονται επιπρόσθετα μέτρα, με στόχο να είναι στοχευμένα και χρονικά περιορισμένα στη διάρκεια της κρίσης.

Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι το σημερινό μοντέλο αλιείας είναι ιδιαίτερα ευάλωτο σε ενεργειακά σοκ. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, επεξεργάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ενεργειακής μετάβασης και ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί έως το τέλος του έτους. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα που θα συμβάλλουν στη σταδιακή απεξάρτηση του κλάδου από τα ορυκτά καύσιμα, περιορίζοντας την έκθεσή του σε μελλοντικές ενεργειακές κρίσεις.

Το Σύμφωνο για τους Ωκεανούς

Κεντρικό εργαλείο πολιτικής αποτελεί και το νέο Σύμφωνο για τους Ωκεανούς, το οποίο δομείται σε έξι βασικούς πυλώνες και περιλαμβάνει περισσότερες από 90 δράσεις. Οι παρεμβάσεις αυτές καλύπτουν την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, τη στήριξη της γαλάζιας οικονομίας, την ενίσχυση των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων, την αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης, καθώς και ζητήματα ασφάλειας κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών και διεθνούς συνεργασίας.

Ήδη, κατά τους πρώτους μήνες εφαρμογής της πολιτικής, έχουν ξεκινήσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, με έμφαση στην επέκταση και αποτελεσματική διαχείριση των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών. Θετικά παραδείγματα από κράτη-μέλη αναδεικνύονται ως βέλτιστες πρακτικές, με στόχο την ευρύτερη υιοθέτησή τους.

Οι πρωτοβουλίες

Ενδεικτικό είναι ότι δημιουργήθηκαν νέες προστατευόμενες περιοχές με τη συμμετοχή των ίδιων των αλιέων και της τοπικής κοινωνίας, οι οποίοι θα έχουν ενεργό ρόλο και στη διαχείρισή τους. Ένα τέτοιο παράδειγμα παρουσιάστηκε πρόσφατα στην Αμοργό. Η Ελλάδα, σύμφωνα με τον Επίτροπο, συμβάλλει ενεργά τόσο στη διαμόρφωση όσο και στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών στρατηγικών, προσφέροντας παραδείγματα καλών πρακτικών.

Την ίδια ώρα, η Κοινή Αλιευτική Πολιτική της Ευρωπαϊκή Πολιτική βρίσκεται υπό αξιολόγηση. Τα πρώτα συμπεράσματα δείχνουν ότι, σε σύγκριση με την κατάσταση πριν από 15 χρόνια, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, με περισσότερα αλιευτικά αποθέματα να βρίσκονται πλέον σε βιώσιμα επίπεδα.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σύμφωνα με τον κ. Καδή, στην ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην Ευρώπη, η οποία αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας και τη βιώσιμη ανάπτυξη του κλάδου.