Σαγράδα Φαμίλια: Αινίγματα και θησαυροί που “κρύβονται” στο έργο του Γκαουδί

Περισσότερα από 144 χρόνια μετά την έναρξη των εργασιών, η Σαγράδα Φαμίλια βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την ολοκλήρωσή της. Tο διάσημο έργο του Αντόνι Γκαουδί έφτασε στο τελικό του ύψος, 172,5 μέτρα, με την τοποθέτηση του τελευταίου μεγάλου δομικού στοιχείου: του σταυρού στην κορυφή του κεντρικού Πύργου του Ιησού Χριστού και την Τετάρτη, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ θα τελέσει πανηγυρική λειτουργία και την επίσημη ευλογία του νέου πύργου.

Ενόψει της πολυαναμενόμενης Θείας Λειτουργίας του Πάπα Λέοντα ΙΔ’, ο Josep Turull, Καταλανός ιερέας της Σαγράδα Φαμίλια και υπεύθυνος για τις ενοριακές δραστηριότητες, παραχώρησε πρόσφατα στο Associated Press μια ιδιωτική ξενάγηση για να παρουσιάσει τα αγαπημένα του στοιχεία.

Η Σαγράδα Φαμίλια διαθέτει πυργίσκους που μοιάζουν με κάστρα στην άμμο, πέτρες σκαλισμένες ώστε να μοιάζουν με πλούσια χλωρίδα, ένα καλειδοσκοπικό εσωτερικό και έναν θησαυρό αντικειμένων, μερικά από τα οποία κρύβονται σε κοινή θέα. Ακόμη και οι τακτικοί πιστοί στο παγκοσμίου φήμης μνημείο της Βαρκελώνης μένουν άφωνοι από θαυμασμό.

«Λέμε ότι ένα από τα στοιχεία της Βασιλικής της Sagrada Familia είναι ότι ποτέ δεν μπορείς να την δει όλη», είπε ο Turull. «Τα τελευταία οκτώ χρόνια είμαι ιερέας της και κάθε μέρα ανακαλύπτω κάτι νέο».

1. Αινίγματα σκαλισμένα στις όψεις

Κάθε πρωί, ο Turull προσεγγίζει τις περίτεχνα διακοσμημένες όψεις της βασιλικής. Είναι γεμάτες με πλήθος θρησκευτικών σκηνών και συμβόλων, κάποια εύκολα στην ερμηνεία για όποιον έχει βασικές γνώσεις Χριστιανισμού, ενώ άλλα είναι μυστηριώδη και σοκαριστικά για να τα δει κανείς σε μια εκκλησία.

Η Όψη του Πάθους, που κοιτάει προς τα δυτικά, είναι αυστηρή, με φιγούρες βασανισμένες και σώματα σε γωνιώδεις στάσεις. Έτσι ήθελε ο αρχιτέκτονας Αντόνι Γκαουδί να δείξει τον πόνο και τα βασανιστήρια των τελευταίων ημερών του Χριστού.

Δεκαετίες μετά τον θάνατο του Γκαουδί, ο γλύπτης Josep Subirachs απάλυνε τη θλίψη της όψης προσθέτοντας κάποια παιχνιδιάρικα στοιχεία. Πάνω από την κεντρική πόρτα βρίσκεται μια μορφή του ίδιου του Gaudí, να παρατηρεί τον Ιησού να κουβαλά τον σταυρό προς τον Γολγοθά. Δίπλα στη σκηνή όπου ο Ιούδας φιλά τον Ιησού πριν την προδοσία, υπάρχει ένα τετράγωνο με αριθμούς, γνωστό ως «μαγικό τετράγωνο», που συμβολίζει την αναπόφευκτη μοίρα του Χριστού: το άθροισμα των αριθμών σε κάθε γραμμή, στήλη ή διάγωνο δίνει πάντα 33, την ηλικία του Ιησού κατά τη Σταύρωση.

Ένα ακόμα γρίφο μπορεί να παρατηρήσει κανείς στη σκηνή όπου ο Πέτρος αρνείται τον Χριστό: πρόκειται για ένα μικρό, τετράγωνο λαβύρινθο, που, όπως εξηγεί ο Turull, συμβολίζει την ανάγκη να κρατάμε την πίστη μας στον Θεό ακόμη και όταν νιώθουμε χαμένοι

2. Οι κορυφές των πύργων φιλοξενούν αληθινά αρπακτικά πουλιά

Μετά τη Θεία Λειτουργία, ο Πάπας Λέων θα βγει έξω για να ευλογήσει τον Πύργο του Ιησού Χριστού, που έκανε τη Σαγράδα Φαμίλια τη ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο όταν ανεγέρθηκε τον Οκτώβριο.

Τα ύψη της βασιλικής είναι γεμάτα με φυσικά στοιχεία: από τον κόκορα που λαλούσε όταν ο Πέτρος αρνήθηκε τον Χριστό, μέχρι ερπετά που κάνουν ως γκαργκόιλ, και σωρούς φρούτων που κοσμούν τους πυργίσκους.

Υπάρχουν επίσης ζωντανά θηράματα: μια οικογένεια γερακιών φωλιάζει στον πύργο αφιερωμένο στον Άγιο Ιάκωβο, κρατώντας μακριά τα περιστέρια και κυρίως τα περιττώματά τους.

3. Η “πνευματική καρδιά” της Σαγράδα Φαμίλια

Για τα εκατομμύρια των επισκεπτών που θαυμάζουν το πολύχρωμο φως που διαχέεται μέσα από τα βιτρό της βασιλικής, σπρώχνονται για να τραβήξουν selfies και ακολουθούν τους ξεναγούς, είναι εύκολο να προσπεράσουν αυτό που ο Turull ονομάζει “πνευματική καρδιά” της Σαγράδα Φαμίλια. Για να την ανακαλύψει κανείς, χρειάζεται να περάσει από μια ταπεινή πλαϊνή είσοδο και να κατέβει λίγα σκαλιά.

Υπόγεια υπάρχει ένα πολύ μικρότερο, πιο οικείο παρεκκλήσι, όπου δεκάδες πιστοί παρακολουθούν σιωπηλά τη Θεία Λειτουργία, και η πίστη καταφέρνει να κρατήσει την περιήγηση σε δεύτερο πλάνο.

Εκεί αναπαύεται ο ίδιος ο Γκαουδί, σε ένα διακριτικό μνήμα. Πέθανε ακριβώς 100 χρόνια πριν, όταν τον χτύπησε ένα τραμ.

Το Βατικανό βρίσκεται σε πολυετή διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει στην αγιοποίηση του Γκαουδί. Αφού ο Πάπας Φραγκίσκος τον ανακήρυξε «ευσεβή» το 2025, το Βατικανό πρέπει τώρα να επιβεβαιώσει ένα θαύμα που αποδίδεται στη μεσιτεία του για να αγιοποιηθεί, και ένα δεύτερο για την κανονική του αγιοποίηση.

Η βασιλική έχει προτείνει ο Πάπας να προσευχηθεί στο μνήμα του Γκαουδί κατά την επίσκεψή του, αλλά δεν είναι βέβαιο αν θα το κάνει.

4. Ένα κοχύλι για το αγιασμένο νερό

Πριν ανέβει, ο Turull σταματά σε ένα τεράστιο κοχύλι — αληθινό, όχι από πέτρα — που χρησιμεύει ως λεκάνη για το αγιασμένο νερό. Είπε ότι ο Γκαουδί έφερε το κοχύλι από τις Φιλιππίνες, το τοποθέτησε σε σφυρήλατο σίδερο και το στερέωσε στην κολώνα.

«Ο Γκαουδί πάντα παίρνει τη φύση ως παράδειγμα», είπε ο Turull, αναφερόμενος στον τρόπο που ο φυσικός κόσμος ενέπνευσε τα σχέδια και τις διακοσμήσεις του.

5. Ένα δωμάτιο κατάλληλο για τον Πάπα

Μέσα σε μια στριφογυριστή σκάλα, υπάρχει ένα ιδιωτικό δωμάτιο λουσμένο στο φως του ήλιου, με δύο ελεύθερα ντουλάπια δρυός με περίτεχνα σφυρήλατα σιδερένια σχέδια. Σχεδιασμένα από τον Γκαουδί, φιλοξενούν τα πιο πολύτιμα κειμήλια και τα σημαντικότερα ιερατικά ενδύματα της βασιλικής.

Μεταξύ τους βρίσκεται το ιερατικό ένδυμα του Πάπα Βενέδικτου XVI, από όταν τελούσε Θεία Λειτουργία για τα εγκαίνια της Sagrada Familia το 2010.

Εκεί θα αλλάξει και ο Πάπας Λέων για να φορέσει ένα ιερατικό ένδυμα ειδικά για την περίσταση.

Ο Turull είπε ότι το ένδυμα θα περιλαμβάνει λεπτομέρειες που συμβολίζουν τη σημασία της ημέρας και σχέδιο σχετικό με τον πρόσφατα ανεγερμένο Σταυρό του Ιησού Χριστού της βασιλικής. Δεν αποκάλυψε περισσότερα, καθώς κάποια πράγματα πρέπει να παραμείνουν μυστικά.