Νόμος Κατσέλη: Ο λογαριασμός των 700 εκατ. ευρώ για τράπεζες και servicers

Η ψήφιση της νομοθετικής ρύθμισης για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη δεν φέρνει μόνο σημαντικές ελαφρύνσεις για περίπου 100.000 δανειολήπτες. Δημιουργεί παράλληλα έναν νέο οικονομικό λογαριασμό ύψους περίπου 700 εκατ. ευρώ, ο οποίος θα πρέπει να μοιραστεί μεταξύ τραπεζών, servicers, επενδυτών και του ίδιου του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής».

Η παρέμβαση της κυβέρνησης εφαρμόζει καθολικά την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου και προβλέπει ότι οι τόκοι στα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον νόμο 3869/2010 θα υπολογίζονται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που όρισε το δικαστήριο και όχι πάνω στο συνολικό ανεξόφλητο κεφάλαιο του δανείου.

Πρόκειται για μια αλλαγή που οδηγεί σε θεαματική μείωση των συνολικών τόκων, περιορίζει τη διάρκεια αποπληρωμής και αναγνωρίζει αναδρομικά υπέρ των δανειοληπτών ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον τα προηγούμενα χρόνια.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό

Το μεγαλύτερο μέρος της επιβάρυνσης αφορά τα δάνεια που έχουν τιτλοποιηθεί μέσω του προγράμματος «Ηρακλής» και σήμερα διαχειρίζονται οι servicers για λογαριασμό επενδυτικών σχημάτων.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, περίπου 500 εκατ. ευρώ αφορούν τη μείωση των μελλοντικών εισπράξεων από τα δάνεια αυτά σε ορίζοντα έως και 20 ετών. Επιπλέον, περίπου 200 εκατ. ευρώ συνδέονται με την αναδρομική εφαρμογή της νέας μεθοδολογίας υπολογισμού των τόκων.

Αυτό σημαίνει ότι τα business plans πάνω στα οποία βασίστηκαν οι τιτλοποιήσεις θα πρέπει να αναθεωρηθούν, καθώς οι ανακτήσεις που είχαν προβλεφθεί κατά τη δημιουργία των χαρτοφυλακίων θα είναι πλέον χαμηλότερες.

Οι senior ομολογίες των τιτλοποιήσεων φέρουν κρατική εγγύηση και βρίσκονται κυρίως στα χέρια των τραπεζών, ενώ τα mezzanine και junior ομόλογα ανήκουν στους επενδυτές. Για τον λόγο αυτό το κόστος δεν επιβαρύνει μόνο μία πλευρά αλλά κατανέμεται σε ολόκληρη την αλυσίδα του «Ηρακλή».

Τι αλλάζει για τις τράπεζες

Οι τράπεζες αναμένεται να σχηματίσουν πρόσθετες προβλέψεις στα οικονομικά αποτελέσματα του τρίτου τριμήνου του 2026, ώστε να καλύψουν το κόστος που προκύπτει από τη νέα ρύθμιση.

Ωστόσο, τραπεζικές πηγές χαρακτηρίζουν την επιβάρυνση διαχειρίσιμη. Ο λόγος είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος των δανείων του Νόμου Κατσέλη μεταφέρθηκε σε τιτλοποιήσεις κατά την περίοδο 2019-2020 και σήμερα παραμένει στους ισολογισμούς των τραπεζών μόνο ένα σχετικά μικρό ποσοστό.

Οι τράπεζες αναλαμβάνουν κυρίως το κόστος που αντιστοιχεί στις περιόδους κατά τις οποίες τα συγκεκριμένα δάνεια βρίσκονταν ακόμη υπό τη δική τους διαχείριση. Παράλληλα, χάνουν μελλοντικά έσοδα από τόκους, καθώς ο νέος τρόπος υπολογισμού είναι σημαντικά ευνοϊκότερος για τους οφειλέτες.

Τι σημαίνει για τους servicers

Για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, η νομοθετική παρέμβαση έχει διπλή ανάγνωση. Από τη μία πλευρά, οι servicers θα δουν χαμηλότερες εισπράξεις από τα δάνεια που διαχειρίζονται, καθώς οι οφειλές επανυπολογίζονται με πολύ μικρότερους τόκους. Αυτό σημαίνει ότι μειώνονται οι αναμενόμενες ανακτήσεις και επηρεάζονται οι στόχοι που είχαν τεθεί στα επιχειρησιακά σχέδια των τιτλοποιήσεων.

Από την άλλη πλευρά, οι ίδιες οι εταιρείες θεωρούν ότι η κυβερνητική ρύθμιση ξεκαθαρίζει οριστικά το τοπίο. Μέχρι σήμερα υπήρχε αβεβαιότητα σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της απόφασης του Αρείου Πάγου, γεγονός που δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση των χαρτοφυλακίων.

Πλέον, υπάρχει σαφές θεσμικό πλαίσιο και κοινός τρόπος υπολογισμού για όλα τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στις σχετικές δικαστικές ρυθμίσεις.

Δεν επιστρέφονται χρήματα στους δανειολήπτες

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης είναι ότι τα ποσά που προκύπτουν από τον επανυπολογισμό των τόκων δεν θα επιστραφούν στους δανειολήπτες ως μετρητά. Αντίθετα, θα θεωρηθούν ποσά που έχουν ήδη εξοφλήσει μέρος του δανείου. Με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί είτε το υπόλοιπο κεφάλαιο είτε η διάρκεια αποπληρωμής της οφειλής. Στην πράξη, πολλοί οφειλέτες θα διαπιστώσουν ότι το δάνειό τους αποπληρώνεται νωρίτερα από ό,τι προέβλεπε η αρχική δικαστική απόφαση.

Οι επόμενες κινήσεις

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει μια σύνθετη διαδικασία αναθεώρησης των σχεδίων πληρωμών και των προβλέψεων που έχουν καταρτιστεί για τις τιτλοποιήσεις του «Ηρακλή».

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι δεν αποκλείεται να τεθεί στο τραπέζι ακόμη και η παράταση του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων, ώστε να δοθεί περισσότερος χρόνος για την επίτευξη των στόχων ανάκτησης.

Σε κάθε περίπτωση, η κυβέρνηση θεωρεί ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση κλείνει οριστικά ένα πολυετές μέτωπο δικαστικών διενέξεων και διασφαλίζει ενιαία αντιμετώπιση για όλους τους δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη, μεταφέροντας όμως ένα σημαντικό μέρος του κόστους στις τράπεζες, στους servicers και στα επενδυτικά σχήματα που συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Ηρακλής».