Στέγαση και μεταφορές παίρνουν “φωτιά” λόγω πολέμου

Δυόμισι μήνες μετά την έναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, οι πρώτες σοβαρές επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία είναι πλέον ορατές, με τις αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας να μεταφέρονται ταχύτατα στο κόστος ζωής νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Η εμπλοκή κρατών όπως το Ιράν, που διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, αλλά και οι αναταράξεις στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, έχουν προκαλέσει νέο κύμα ανατιμήσεων σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, τροφοδοτώντας πληθωριστικές πιέσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Σύμφωνα με ανάλυση του Economic Research της Alpha Bank, η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε περίοδο αυξημένου γεωπολιτικού κινδύνου, με τις ενεργειακές τιμές να επηρεάζουν πλέον άμεσα τον πληθωρισμό. Το Brent έκλεισε την εβδομάδα στα 109,26 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο σχεδόν 8% σε εβδομαδιαία βάση και περίπου 10% σε μηνιαία, ενώ το αμερικανικό αργό WTI διαμορφώθηκε στα 105,42 δολάρια, με εβδομαδιαία αύξηση άνω του 10%. Την ίδια στιγμή, το φυσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά έφθασε τα 50,17 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, καταγράφοντας άνοδο 18,26% μέσα σε έναν μήνα.

Εν τω μεταξύ στην εκκίνηση της νέας εβδομάδας και στο άνοιγμα των αγορών της Ασίας η τάση είναι ανοδική με το μπρεντ να ξεπερνά τα 110 δολάρια ανά βαρέλι.

Πληθωρισμός κόστους

Προφανώς, όπως αναφέρει η ανάλυση, η εκτίναξη των ενεργειακών τιμών μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφοράς για τις επιχειρήσεις, δημιουργώντας συνθήκες «πληθωρισμού κόστους». Οι ανατιμήσεις στην ενέργεια περνούν σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα αγαθών και υπηρεσιών, εντείνοντας τις πιέσεις στα νοικοκυριά.

Η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η ενεργειακή επιβάρυνση συμπίπτει με την έναρξη της τουριστικής περιόδου και την αυξημένη ζήτηση για μεταφορές, καταλύματα και υπηρεσίες εστίασης. Ο κίνδυνος δευτερογενών ανατιμήσεων θεωρείται πλέον ορατός, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών.

Άλμα του πληθωρισμού

Ήδη, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα, δηλαδή το κοινό καλάθι που χρησιμοποιείται για σύγκριση με την ΕΕ, επιταχύνθηκε αισθητά μετά την έναρξη της κρίσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή διαμορφώθηκε στο 3,4% τον Μάρτιο και στο 4,6% τον Απρίλιο, από 2,9% και 3,1% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο αντίστοιχα. Την ίδια στιγμή, στην Ευρωζώνη ο πληθωρισμός ανήλθε στο 3% τον Απρίλιο.

Η επιτάχυνση, δε, αυτή, αποδίδεται κυρίως στην ενέργεια. Ενώ κατά το 2025 και τους πρώτους μήνες του 2026 η ενεργειακή συνιστώσα είχε αρνητική επίδραση στον πληθωρισμό, από τον Μάρτιο και μετά η εικόνα αντιστράφηκε πλήρως. Οι τιμές των ενεργειακών αγαθών αυξήθηκαν κατά 7,7% τον Μάρτιο και κατά 21,9% τον Απρίλιο, προσθέτοντας έως και 1,7 ποσοστιαίες μονάδες στον συνολικό πληθωρισμό.

Στέγαση: η μεγαλύτερη επιβάρυνση

Η κατηγορία της στέγασης κατέγραψε τις μεγαλύτερες αυξήσεις, επιβεβαιώνοντας ότι το ενεργειακό κόστος πιέζει πλέον άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Οι τιμές στη στέγαση αυξήθηκαν κατά 6,3% τον Μάρτιο και κατά 13,4% τον Απρίλιο σε ετήσια βάση.

Καθοριστικό ρόλο είχαν οι ενεργειακές δαπάνες. Η υποκατηγορία «ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικό αέριο και άλλα καύσιμα» αυξήθηκε κατά 23,3%, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης εκτινάχθηκε πάνω από 50%. Το φυσικό αέριο και το υγραέριο αυξήθηκαν κατά 16,5%, ενώ ο ηλεκτρισμός κατά 14%.

Παράλληλα, ανοδικά κινήθηκαν και τα ενοίκια κατοικιών, οι δαπάνες συντήρησης κατοικίας και οι λογαριασμοί κοινής ωφέλειας, με αυξήσεις που κυμάνθηκαν μεταξύ 6% και 8%.

Ενδεικτικό της πίεσης που ασκείται στα ελληνικά νοικοκυριά είναι ότι το κόστος στέγασης αντιστοιχεί πλέον στο 34,6% του διαθέσιμου εισοδήματος, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μεταφορές: Ακριβότερα καύσιμα και εισιτήρια

Σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν και στις μεταφορές, οι οποίες αποτέλεσαν τη δεύτερη μεγαλύτερη πηγή ανατιμήσεων. Η κατηγορία αυξήθηκε κατά 6% τον Μάρτιο και 6,4% τον Απρίλιο, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ η συνολική άνοδος τον Απρίλιο έφθασε το 10%.

Τα καύσιμα και λιπαντικά σημείωσαν εκρηκτική αύξηση: το πετρέλαιο κίνησης ενισχύθηκε έως και 32,4%, η βενζίνη κατά 17,1%, ενώ τα υπόλοιπα καύσιμα, συμπεριλαμβανομένου του υγραερίου κίνησης, ξεπέρασαν το 42%.

Ανατιμήσεις σημειώθηκαν και στις αεροπορικές μεταφορές, τόσο στις πτήσεις εσωτερικού όσο και εξωτερικού, με τα αεροπορικά εισιτήρια να αυξάνονται κατά 18,6% σε ετήσια βάση και κατά 15,9% σε σχέση με τον Μάρτιο.

Οι ανατιμήσεις περνούν στα τρόφιμα

Πάντως, με βάση και τα στοιχεία πληθωρισμού Απριλίου της ΕΛΣΤΑΤ, η ενεργειακή κρίση επηρεάζει πλέον άμεσα και τα τρόφιμα. Σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν στο μοσχάρι (+19,2%), στο αρνί και κατσίκι (+13,3%), στα φρούτα (+7,5%), στα λαχανικά (+7,1%), στον καφέ (+7,9%) και στα προϊόντα σοκολάτας (+7%).

Η ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» αυξήθηκε συνολικά κατά 4,4%, αντανακλώντας το αυξημένο κόστος παραγωγής, μεταφοράς και αποθήκευσης.

Αυξάνονται οι πληθωριστικές προσδοκίες

Οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν πλέον και την ψυχολογία των καταναλωτών. Οι προσδοκίες για περαιτέρω άνοδο των τιμών το επόμενο δωδεκάμηνο αυξήθηκαν αισθητά τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωζώνη, σε επίπεδα που θυμίζουν την περίοδο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι όσο διατηρείται η γεωπολιτική ένταση και οι ενεργειακές αγορές παραμένουν ασταθείς, οι πληθωριστικές πιέσεις θα συνεχίσουν να επηρεάζουν βασικές δαπάνες των νοικοκυριών, με τη στέγαση και τις μεταφορές να βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας ακρίβειας.

Υπενθυμίζεται ότι με βάση τη Έρευνα Οικονομικής Συγκυρίας  του ΙΟΒΕ για τον Απρίλιο,  δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε ελαφρά τον Απρίλιο και διαμορφώθηκε στις -54,7 μονάδες, έναντι -52,5 μονάδες τον Μάρτιο1. Και αυτόν τον μήνα οι Έλληνες καταναλωτές εμφανίζονται ως οι περισσότερο απαισιόδοξοι στην ΕΕ, με διαφορά από τους επόμενους, με τους καταναλωτές στην Ρουμανία με επίπεδο δείκτη –35,1 και την Σλοβενία (-30,8) να ακολουθούν.

Οι επιμέρους δείκτες για τα οικονομικά των νοικοκυριών εξασθενούν ήπια, ενώ η γενικότερη οικονομική κατάσταση στην χώρα εμφανίζει μικρή επιδείνωση. Παράλληλα, η πρόθεση για μείζονες αγορές εξασθενεί ήπια, με την αποταμίευση να υποχωρεί έντονα. Στις χαμηλότερες θέσεις αυτής της κατάταξης, όπως και μέσα στο 2025, βρίσκεται η Μάλτα (+2,0) με την θετική τιμή του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης να συνεπάγεται ουσιαστικά αισιοδοξία από τους καταναλωτές της χώρας. Οι μέσοι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις -19,4 μονάδες στην ΕΕ και στις -20,6 μονάδες στην Ευρωζώνη.

Επίσης, ο θετικός δείκτης για τις προβλέψεις μεταβολών στις τιμές τους προσεχείς 12 μήνες κλιμακώθηκε ήπια τον Απρίλιο και διαμορφώθηκε στις +54,5 μονάδες, έναντι +53,2 μονάδων τον Μάρτιο. Το 75% των νοικοκυριών προέβλεψε άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό και το 5% (από 8%) αναμένει σταθερότητα. Οι σχετικοί δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις +47,3 και 49,1 μονάδες αντίστοιχα.

Τέλος στο ερώτημα το οποίο αξιολογεί το βαθμό αβεβαιότητας των νοικοκυριών ως προς τις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις, το 65,6% έκρινε τον Απρίλιο ότι η οικονομική κατάστασή του μπορεί να προβλεφθεί δύσκολα ή σχετικά δύσκολα, οριακά υψηλότερα από το 61% τον προηγούμενο μήνα.