Τι συμβαίνει τα βράδια στον Αμβρακικό – Οι παράνομες τράτες που κατέγραψαν τα drones

Μπορεί ο Αμβρακικός Κόλπος να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και πιο ευάλωτους υγροτόπους, ωστόσο η παράνομη αλιεία εξακολουθεί να είναι μια πραγματική απειλή, παρά το αυστηρό καθεστώς προστασίας και τις απαγορεύσεις που ισχύουν εδώ και δεκαετίες.

Η νέα έκθεση της iSea για την παράνομη αλιεία στο Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού Κόλπου καταγράφει, με τη βοήθεια drones, επιτόπιων ερευνών και στοιχείων από την τοπική αλιευτική κοινότητα, περιστατικά παράνομης δραστηριότητας σε διαφορετικά σημεία του κόλπου.

Τα ευρήματα είναι χαρακτηριστικά: μόνο μέσα στο 2025 πραγματοποιήθηκαν 223 πτήσεις drones, κατά τις οποίες εντοπίστηκαν συνολικά 23 αλιευτικά σκάφη. Από αυτά, τα εννέα κατηγοριοποιήθηκαν ως μηχανότρατες, επτά ως σκάφη νόμιμης αλιευτικής δραστηριότητας και επτά παρέμειναν αταυτοποίητα ως προς το είδος της δραστηριότητάς τους.

Το στοιχείο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι η αλιεία με μηχανότρατα απαγορεύεται σε ολόκληρο τον Αμβρακικό Κόλπο από το 1966.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα περισσότερα περιστατικά παράνομης δραστηριότητας καταγράφηκαν τον Οκτώβριο. Τη νύχτα μεταξύ 13 και 14 Οκτωβρίου, στην περιοχή της Κορωνησίας, δύο επαγγελματικά και δύο ερασιτεχνικά αλιευτικά σκάφη αναγνωρίστηκαν ως μηχανότρατες, βάσει των χαρακτηριστικών του εξοπλισμού τους.

Μία εβδομάδα αργότερα, τη νύχτα μεταξύ 20 και 21 Οκτωβρίου, καταγράφηκαν ακόμη τρεις μηχανότρατες στην ίδια περιοχή, ενώ στις 30 προς 31 Οκτωβρίου εντοπίστηκαν δύο ακόμη επαγγελματικά σκάφη να χρησιμοποιούν αντίστοιχο εξοπλισμό.

Σύμφωνα με την έκθεση, η συγκέντρωση και των εννέα καταγεγραμμένων περιστατικών μέσα στον συγκεκριμένο μήνα υποδηλώνει αυξημένη συχνότητα παράνομης αλιευτικής δραστηριότητας τον Οκτώβριο. Μάλιστα, και κατά την πιλοτική παρακολούθηση του 2024 η μοναδική μηχανότρατα που είχε καταγραφεί εντοπίστηκε επίσης στην Κορωνησία τον Οκτώβριο.

«Οι υφιστάμενες περιπολίες δεν είναι αρκετές»

Για τον Ιωάννη Γιώβο, υπεύθυνο της έρευνας, τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν το πρόβλημα της επιτήρησης ενός μεγάλου και σύνθετου θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Όπως εξηγεί μιλώντας στο NEWS 24/7, από τις παραβάσεις που έχουν βεβαιωθεί και δημοσιοποιηθεί από το 2019 προκύπτει ότι οι περιπολίες και οι παρεμβάσεις του Λιμενικού έχουν αποφέρει «κάποια μικρά και σημειακά αποτελέσματα», με χρονιές στις οποίες έχουν καταγραφεί έως και 15 παραβάσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, η μεγάλη έκταση του κόλπου, η εμπλοκή δύο διαφορετικών λιμενικών αρχών και η υποστελέχωσή τους καθιστούν απαραίτητη μια περισσότερο συντονισμένη προσέγγιση.

«Αυτή τη στιγμή οι υφιστάμενες περιπολίες δεν είναι αρκετές για την αντιμετώπιση του ζητήματος», σημειώνει, προσθέτοντας ότι σε μικρές και κλειστές τοπικές κοινωνίες τέτοιου είδους πρακτικές συχνά δεν καταγγέλλονται, ώστε οι αρχές να μπορούν να παρέμβουν στοχευμένα.

Η iSea έχει ήδη καταθέσει στις αρμόδιες αρχές στοιχεία τόσο για τη διαδικασία των νυχτερινών ελέγχων όσο και για σημεία όπου θα μπορούσε να γίνει έλεγχος αλιευτικού εξοπλισμού, ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές ελλιμενισμού.

Περισσότερα από 20 σημεία στο μικροσκόπιο

Η εικόνα που αποτυπώνεται από τις πτήσεις των drones δεν είναι η μόνη ένδειξη. Μέσα από τη συνεργασία με ντόπιους ψαράδες, οι ερευνητές συγκέντρωσαν πληροφορίες για επιπλέον περιοχές όπου ενδέχεται να χρησιμοποιούνται παράνομα εργαλεία ή να δραστηριοποιούνται παράνομα αλιευτικά σκάφη.

Σύμφωνα με την έκθεση, στις αρμόδιες αρχές έχει κατατεθεί χάρτης και λίστα με περισσότερα από 20 συγκεκριμένα σημεία, μαζί με τις πιθανές παραβάσεις που θα μπορούσαν να διαπιστωθούν σε κάθε περιοχή.

Οι περιπτώσεις δεν αφορούν μόνο τράτες. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αλιεία χελιών χωρίς άδεια και χρήση απαγορευμένων μονόκλωνων διχτυών.

Η ίδια η έκθεση καταγράφει ότι, σε δημοσιεύματα και ειδήσεις της περιόδου 2019-2025, η συχνότερα αναφερόμενη παράβαση ήταν η χρήση μονόκλωνων διχτυών, ενώ ακολουθούσαν η αλιεία με «τρατάκια», οι παράνομες παγίδες και η ερασιτεχνική αλιεία με φωτεινή πηγή.

Καρχαρίες και σαλάχια που δεν επιστρέφουν στη θάλασσα

Μία ακόμη διάσταση της έρευνας αφορά την παρεμπίπτουσα αλιεία προστατευόμενων ειδών.

Στο πλαίσιο του προγράμματος By ElasmoCatch της iSea, εξετάστηκαν δεδομένα από 1.270 αλιευτικά ταξίδια 137 διαφορετικών σκαφών. Συνολικά καταγράφηκαν 2.528 καρχαρίες και σαλάχια σε αλληλεπίδραση με τις αλιευτικές δραστηριότητες.

Από αυτά, 402 άτομα ανήκαν σε προστατευόμενα είδη, ενώ 134 είτε εκφορτώθηκαν και κατέληξαν προς πώληση ή κατανάλωση είτε απορρίφθηκαν ήδη νεκρά.

Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι συγκεκριμένα προστατευόμενα είδη καρχαριών και σαλαχιών πρέπει να απελευθερώνονται ζωντανά και χωρίς τραυματισμούς και δεν επιτρέπεται να διατηρούνται πάνω στο σκάφος, να μεταφέρονται, να αποθηκεύονται ή να πωλούνται.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης, οι προβλεπόμενοι χειρισμοί δεν εφαρμόζονται πάντοτε. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα προστατευόμενα ζώα παραμένουν εκτός νερού για μεγάλο διάστημα και απορρίπτονται νεκρά, ενώ σε άλλες διατηρούνται για πώληση ή προσωπική κατανάλωση.

Ένα οικοσύστημα ήδη στα όριά του

Οι επιπτώσεις της παράνομης αλιείας δεν περιορίζονται στα αλιεύματα. Ο Αμβρακικός Κόλπος φιλοξενεί περίπου 150 ρινοδέλφινα, πληθυσμό με ιδιαίτερα υψηλή πυκνότητα για τη Μεσόγειο, ενώ αποτελεί σημαντική περιοχή τροφοληψίας για την Caretta caretta. Στον κόλπο απαντώνται επίσης εννέα είδη σαλαχιών, ένα είδος καρχαρία και σημαντικός εναπομείνας πληθυσμός της κρισίμως κινδυνεύουσας Πίννας.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι ροδολιθικοί κοραλλιογενείς σχηματισμοί, οι οποίοι λειτουργούν ως περιοχές αναπαραγωγής, τροφοληψίας και καταφυγίου για πλήθος θαλάσσιων οργανισμών.

Ο Ιωάννης Γιώβος επισημαίνει ότι ο Αμβρακικός δέχεται ήδη ισχυρές και μακροχρόνιες πιέσεις. Όπως σημειώνει, μεγάλα τμήματα του κόλπου είναι ανοξικά, ενώ επικαλούμενος πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα του OCEANUS LAB του Τμήματος Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών αναφέρει ότι ανοξικά στρώματα έχουν πλέον εντοπιστεί και στο δυτικό τμήμα του κόλπου, σε αντίθεση με την κατάσταση πριν από περίπου 50 χρόνια.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όπως εξηγεί, κάθε επιπλέον πίεση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη.

«Συρόμενα εργαλεία, όπως οι τράτες, απειλούν τους μοναδικούς ροδολιθικούς κοραλλιογενείς σχηματισμούς του Αμβρακικού», σημειώνει, προσθέτοντας ότι παράνομες δραστηριότητες μπορούν να αφαιρέσουν σημαντικά στοιχεία του οικοσυστήματος, από οικοτόπους μέχρι εμπορικά είδη όπως η γαρίδα.

Το κόστος για τους νόμιμους ψαράδες

Η παράνομη αλιεία έχει και οικονομική διάσταση. Η έκθεση επισημαίνει ότι η εξάντληση των εμπορικών ειδών και η χρήση παράνομων πρακτικών μπορούν να μειώσουν τα αλιεύματα της παραδοσιακής παράκτιας αλιείας και να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στις τιμές.

Ο κ. Γιώβος υπογραμμίζει ακόμη ότι οι παράνομες οικονομικές δραστηριότητες αναπτύσσονται «σε βάρος των νόμιμων αλιέων», οι οποίοι, όπως σημειώνει, βρίσκονται ήδη «στο όριο της επιβίωσής τους».

Έτσι, η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν αφορά μόνο την προστασία της βιοποικιλότητας αλλά και το μέλλον των τοπικών κοινωνιών που εξαρτώνται από τον κόλπο.

Νυχτερινές περιπολίες και στοχευμένοι έλεγχοι

Στα συμπεράσματά της, η iSea ζητά ενίσχυση της επιτήρησης, μεγαλύτερη συχνότητα και γεωγραφική κάλυψη των περιπολιών και αυστηρότερες κυρώσεις.

Η έμφαση, σύμφωνα με τους ερευνητές, πρέπει να δοθεί κυρίως στις νυχτερινές ώρες, όταν φαίνεται ότι πραγματοποιείται το μεγαλύτερο μέρος της παράνομης αλιείας με μηχανότρατα.

Ως περιοχές προτεραιότητας αναφέρονται η Κόπραινα, η Βόνιτσα, η Κορωνησία και η Πρέβεζα.

Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι η παράνομη αλιεία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο ή περιστασιακό φαινόμενο. Σύμφωνα με την iSea, παραμένει μία από τις σημαντικότερες απειλές για το Εθνικό Πάρκο του Αμβρακικού, με την παράνομη αλιεία με τράτα να συνεχίζεται παρά το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Και πλέον, πέρα από τις μαρτυρίες και τις καταγγελίες, υπάρχουν και οι εικόνες από ψηλά που επιβεβαιώνουν το την απειλή για το μέλλον του Αμβρακικού.

Αναλυτικά η έρευνα της iSea: