Σερβία: Η γενιά που νίκησε τον Βούτσιτς – “Αποδείξαμε ότι καμία εξουσία δεν είναι αναντικατάστατη”

Η Σερβία βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πολιτική πραγματικότητα. Ένα κίνημα που γεννήθηκε μέσα από μια εθνική τραγωδία, οργανώθηκε στα πανεπιστήμια και εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη χώρα κατάφερε να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε μια εκλογική νίκη απέναντι στον πολιτικό μηχανισμό του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Η “Φοιτητική Λίστα” «Studenti pobeđuju» («Οι φοιτητές νικούν») αναδείχθηκε νικήτρια στις εκλογές της 25ης Οκτωβρίου, συγκεντρώνοντας, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία της σερβικής εκλογικής επιτροπής, το 52,73% των ψήφων, έναντι 39,15% του συνασπισμού που υποστήριζε ο Βούτσιτς και κατακτώντας 141 από τις 250 έδρες του κοινοβουλίου, εξασφαλίζοντάς της αυτοδύναμη πλειοψηφία.

Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στην εκλογική νίκη

Η αφετηρία των κινητοποιήσεων βρίσκεται στην 1η Νοεμβρίου 2024, όταν η κατάρρευση στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ προκάλεσε τον θάνατο 16 ανθρώπων.

Το δυστύχημα πυροδότησε μαζικές διαδηλώσεις, με τους πολίτες να ζητούν την απόδοση ευθυνών και να καταγγέλλουν τη διαφθορά και την έλλειψη διαφάνειας στη λειτουργία του κράτους.

Οι φοιτητές βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων, οργανώνοντας καταλήψεις πανεπιστημιακών σχολών, πορείες και συγκεντρώσεις. Σταδιακά, το κίνημα απέκτησε ευρύτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά, με τη συμμετοχή εργαζομένων, καθηγητών, αγροτών και πολιτών διαφορετικών ηλικιών.

Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, η δυναμική αυτή αποτυπώθηκε στις κάλπες, οδηγώντας σε μια πολιτική ανατροπή που πριν από λίγους μήνες έμοιαζε δύσκολη.

Nikola Lazarevic: «Ο αγώνας μας θα μείνει στην παγκόσμια ιστορία»

Μιλώντας στο NEWS24/7, ο 21χρονος φοιτητής Nikola Lazarevic περιγράφει την εκλογική επικράτηση ως μια ιστορική δικαίωση για τη νέα γενιά της Σερβίας.

«Πιστεύω ότι ο αγώνας μας θα μείνει χαραγμένος στην παγκόσμια ιστορία ως παράδειγμα της μάχης της νεολαίας ενάντια στη διαφθορά, του αγώνα των φοιτητών απέναντι στη βία, τον εκφοβισμό και τις προσπάθειες φίμωσης.

Αποδείξαμε ότι τίποτα δεν διαρκεί για πάντα και ότι καμία εξουσία δεν είναι αναντικατάστατη, ανεξάρτητα από το πόσο καιρό βρίσκεται στην εξουσία ή πόσο ισχυρή μπορεί να φαίνεται».

Για τον ίδιο, ωστόσο, ο αγώνας έχει ακόμα μια διάσταση, που συνδέεται με την παραμονή και το μέλλον των νέων ανθρώπων στη χώρα.

«Δεν θέλω να αποδεχτώ ότι η μετανάστευση αποτελεί τη μοναδική επιλογή για έναν νέο και μορφωμένο άνθρωπο που επιθυμεί να χτίσει το μέλλον του.

Θέλω να αγωνιστώ για μια Σερβία στην οποία θα μπορώ να παραμείνω, να εργαστώ, να εξελιχθώ και, κάποια μέρα, να προσφέρω στα παιδιά μου τις προοπτικές που τους αξίζουν».

«Η αποστολή μας δεν ολοκληρώνεται με μια πολιτική νίκη»

Η επόμενη ημέρα αποτελεί πλέον τη μεγαλύτερη πρόκληση για τη “Φοιτητική Λίστα”, η οποία καλείται να μετατρέψει τις διεκδικήσεις της σε συγκεκριμένες πολιτικές.

Ο Lazarevic αναγνωρίζει ότι η εκλογική επικράτηση δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει ο τρόπος λειτουργίας του κράτους.

«Πιστεύω ότι αυτό είναι η αρχή πραγματικών αλλαγών στη Σερβία, αλλά γνωρίζω πολύ καλά ότι αυτές οι αλλαγές δεν πρόκειται να έρθουν από μόνες τους.

Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του φοιτητικού κινήματος είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι αποδείξαμε πως μπορούμε να είμαστε όλοι ίσοι, παρά τις μεταξύ μας διαφορές».

Όπως εξηγεί, η δύναμη του κινήματος βρίσκεται στην ικανότητά του να ενώνει ανθρώπους διαφορετικών πολιτικών και κοινωνικών αντιλήψεων, με κοινό στόχο τη δημιουργία ενός δικαιότερου κράτους.

Παράλληλα, προειδοποιεί για τον κίνδυνο επανάληψης των πρακτικών του παρελθόντος.

«Φυσικά, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να συνεχιστούν οι παλιές πρακτικές, εάν οι πολίτες σταματήσουν να απαιτούν λογοδοσία.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι η αποστολή μας δεν ολοκληρώνεται με μια πολιτική νίκη.

Πρέπει να διαφυλάξουμε την ενότητά μας, να αποδεχτούμε τις διαφορές μεταξύ μας και να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για μια Σερβία στην οποία κανείς δεν θα υφίσταται διακρίσεις εξαιτίας των πεποιθήσεών του και όπου οι πραγματικές αξίες θα αποτελούν τα θεμέλια της κοινωνίας».

Παρά την πίστη του στη δυναμική του φοιτητικού κινήματος, ο Lazarevic παραδέχεται ότι υπήρχε ανησυχία για πιθανές παρεμβάσεις στην εκλογική διαδικασία.

«Φυσικά και περίμενα τη νίκη, γιατί πίστευα στη δύναμη του λαού, στην επιμονή και την αποφασιστικότητα του φοιτητικού κινήματος, αλλά και στην επιθυμία των πολιτών για αλλαγή.

Ωστόσο, υπήρχε πάντοτε η ανησυχία για πιθανές εκλογικές μεθοδεύσεις και παρατυπίες».

Σύμφωνα με τον ίδιο, καθοριστική ήταν η κινητοποίηση των πολιτών για την προστασία της εκλογικής διαδικασίας.

«Αποδείξαμε ότι η ενεργή συμμετοχή και η υπευθυνότητα των πολιτών αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη διασφάλιση της λαϊκής βούλησης και ότι ο αγώνας για δίκαιες εκλογές είναι μια συλλογική υπόθεση».

«Μην επιτρέψετε ποτέ σε άλλους να αποφασίζουν για τη μοίρα σας»

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Nikola Lazarevic στην Ελλάδα, στέλνοντας ένα μήνυμα ενότητας και αλληλεγγύης.

«Στους Έλληνες αδελφούς και τις Ελληνίδες αδελφές μας θα ήθελα να στείλω ένα ξεκάθαρο μήνυμα: να παραμείνουν ενωμένοι και μονιασμένοι και να μην επιτρέψουν ποτέ σε άλλους να αποφασίζουν για τη μοίρα τους.

Ο ελληνικός λαός διαθέτει μια πλούσια ιστορία, σοφία και παράδοση, από τις οποίες μπορούμε ακόμη και σήμερα να διδαχθούμε πολλά».

Ο ίδιος επικαλείται την αρχαία ελληνική δημοκρατική παράδοση και τις αξίες της ισότητας και της αξιοκρατίας, υπογραμμίζοντας ότι η κοινωνική αλλαγή απαιτεί διαρκή προσπάθεια.

«Δεν είναι απαραίτητο να συμφωνούμε όλοι σε όλα. Είναι όμως απαραίτητο να μπορούμε να ενωνόμαστε γύρω από όσα μας συνδέουν: την επιθυμία για μια δικαιότερη κοινωνία, για θεσμούς που λειτουργούν με υπευθυνότητα και για ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά μας».

Μπορεί μια τραγωδία να γεννήσει πολιτική αλλαγή;

Η τραγωδία του Νόβι Σαντ αποτέλεσε την αφετηρία μιας ευρύτερης κοινωνικής κινητοποίησης, η οποία ξεπέρασε τα όρια της διαμαρτυρίας και εξελίχθηκε σε μια ισχυρή πολιτική δύναμη.

Μπορεί, όμως, κάθε κίνημα που γεννιέται μέσα από μια τραγωδία να ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία; Ο Lazarevic θεωρεί ότι κάτι τέτοιο είναι εφικτό, χωρίς ωστόσο να αποτελεί μονόδρομο.

«Ένα κίνημα πολιτών που γεννιέται μέσα από μια τραγωδία μπορεί να εξελιχθεί σε μια σημαντική πολιτική δύναμη, όταν καταφέρει να συνδέσει το αίτημα για δικαιοσύνη με ένα ευρύτερο πρόγραμμα θεσμικών και κοινωνικών αλλαγών.

Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη δεν είναι ούτε αυτόματη ούτε απαραίτητα η μοναδική διαδρομή που μπορεί να ακολουθήσει».

Παράλληλα, επισημαίνει ότι ένα κοινωνικό κίνημα μπορεί να επιφέρει ουσιαστικές αλλαγές ακόμη και χωρίς να συμμετάσχει άμεσα στην εκλογική διαδικασία, ασκώντας πίεση στους θεσμούς και διεκδικώντας μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία.

Σε κάθε περίπτωση, υπογραμμίζει ότι η μορφή που θα λάβει ένας τέτοιος αγώνας πρέπει να καθορίζεται από τους ίδιους τους πολίτες, με βασική προϋπόθεση τον σεβασμό στη μνήμη των θυμάτων και στις οικογένειές τους.

«Πάνω απ’ όλα, είναι καθοριστικής σημασίας να μη γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης ο πόνος των οικογενειών των θυμάτων, αλλά να γίνουν σεβαστά τα αιτήματά τους για αλήθεια και δικαιοσύνη».

«Η ιστορία γράφεται από τις αλλαγές που μένουν»

Η εκλογική επικράτηση της “Φοιτητικής Λίστας” ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για τη Σερβία. Η πρόκληση πλέον δεν είναι η αμφισβήτηση της εξουσίας, αλλά η δημιουργία ενός κράτους που θα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των πολιτών που στήριξαν το κίνημα.

Ο Nikola Lazarevic θέλησε να ολοκληρώσει τις δηλώσεις του με ένα θερμό μήνυμα προς τον ελληνικό λαό:

«Θα ήθελα να ευχαριστήσω από καρδιά  ς τους Έλληνες αδελφούς και τις Ελληνίδες αδελφές μας για το ενδιαφέρον τους για τη Σερβία και για την ειλικρινή επιθυμία τους να ακουστεί η αλήθεια για τον λαό μας.

Εύχομαι να καταφέρετε να πραγματοποιήσετε τα όνειρά σας για δικαιοσύνη, ελευθερία και ένα καλύτερο μέλλον.

Μακάρι η ειλικρινής φιλία μας, η αδελφική αγάπη και η αλληλεγγύη να ενώνουν για πάντα τον σερβικό και τον ελληνικό λαό, στις καλές και στις δύσκολες στιγμές, σήμερα και σε όλα τα χρόνια που έρχονται».