Η ώρα της αλήθειας για το καλώδιο και το παιχνίδι με τις λέξεις

Ο χρόνος φαίνεται ότι μετρά αντίστροφα για την έκδοση της NAVTEX προκειμένου να ξεκινήσουν οι έρευνες βυθού για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου (GSI).

Το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo, που θα πραγματοποιήσει τις έρευνες για λογαριασμό της γαλλικής εταιρείας Nexans, κατέπλευσε την Τρίτη 27 Οκτωβρίου στο Ηράκλειο Κρήτης. Υπενθυμίζεται ότι η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου, ενώ η επίσης γαλλική Meridiam μετέχει πλέον με πλειοψηφικό πακέτο στην ιδιοκτησία του GSI.

Καθώς λοιπόν το έργο έχει έντονη τη γαλλική σφραγίδα, την ημέρα που το Abeille Marengo έφτανε στο Ηράκλειο Κρήτης, ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. 

Η ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας δεν αναφέρει πάντως το καλώδιο μεταξύ των θεμάτων που συζήτησαν οι δύο ηγέτες. Ωστόσο τουρκικά ΜΜΕ έκαναν λόγο τις προηγούμενες ημέρες για επαφές μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας για το GSI.

Υπενθυμίζεται άλλωστε ότι αναζητείται μία φόρμουλα χειρισμού του αιτήματος της Άγκυρας για γραπτή ενημέρωση σχετικά με την έναρξη των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου. Η Αθήνα δηλώνει ότι άδεια μπορεί να ζητηθεί και έχει ζητηθεί μόνο από τη χώρα μας. Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, άφησε πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο αφού δοθεί αδειοδότηση εκ μέρους της Ελλάδας, να υπάρξει και ενημέρωση της Τουρκίας για την έρευνα και την πόντιση, με τη σαφή αναφορά ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία. 

Δεδομένου ότι είχε προηγηθεί η δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, πως η Τουρκία δεν έχει αντιρρήσεις για το έργο, αλλά περιμένει γραπτή ενημέρωση, δημιουργήθηκε η αίσθηση επικοινωνίας των δύο πλευρών για έναν συμβιβασμό ώστε να κλείσει το θέμα.

Η προειδοποίηση Καραμανλή

Φρένο όμως στη συζήτηση αυτή έβαλε ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, τονίζοντας ότι δεν πρέπει να υπάρξει ούτε ενημέρωση της Τουρκίας για το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου. “Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο, χωρίς την άδεια της Τουρκίας. Ακόμη και το παραμικρό έργο υποδομής μεταξύ των νησιών μας πια”, προειδοποίησε ο κ. Καραμανλής.

Το Μαξίμου πάντως επέμεινε ότι άλλο η αδειοδότηση, άλλο η ενημέρωση, υποστηρίζοντας ότι στη δεύτερη περίπτωση δεν υπάρχει νομική συνέπεια. Έδειξε μάλιστα να θεωρεί ότι την ενημέρωση θα μπορούσε να πραγματοποιήσει η γαλλική ανάδοχος εταιρεία.

Όπως επισήμανε άλλωστε μιλώντας στο NEWS 24/7 ο βουλευτής Α Αθήνας της Νέας Δημοκρατίας και καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, Άγγελος Συρίγος, εάν ενημερώσει την Άγκυρα η γαλλική εταιρεία και στη γνωστοποίηση αναφέρεται ρητώς ότι δεν πρόκειται για αίτηση αδειοδότησης, “τότε μπορούμε να ζήσουμε με αυτό”, καθώς όπως σχολίασε με νόημα: “Πάντοτε στη διπλωματία παίζεις με τις λέξεις.” 

Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει όντως ο κίνδυνος η λύση της ενημέρωσης της Τουρκίας να δημιουργήσει ένα τετελεσμένο, υπό την έννοια ότι η Άγκυρα θα την επικαλείται στο μέλλον εγείροντας αξιώσεις για κάθε αντίστοιχο εγχείρημα. Ενώ τίθεται το ερώτημα κατά πόσον η γνωστοποίηση θα αναγνωρίζει την Τουρκία ως παράκτιο κράτος σε μία περιοχή που αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Η δύσκολη φόρμουλα της ενημέρωσης

Σημειωτέον άλλωστε ότι ο κ.Φιντάν έκανε μεν ένα βήμα πίσω κάνοντας λόγο για γραπτή ενημέρωση και όχι άδεια της Τουρκίας, αλλά διαμήνυσε ότι η Άγκυρα δεν επιθυμεί να μεταβληθεί το υφιστάμενο καθεστώς. Η αναφορά στο status quo  δείχνει ότι η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τις αξιώσεις της στην περιοχή ανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, η οποία υποστηρίζει ότι ανήκει στη δική της υφαλοκρηπίδα. Και το 40% των βυθομετρήσεων που μένει να γίνει αφορά ακριβώς τη θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κάσου.

Προκειμένου να αποφευχθούν λοιπόν μελλοντικά προβλήματα, φαίνεται ότι προωθείται η εξής φόρμουλα: Πρώτον δεν θα αποστείλει γραπτή ενημέρωση η χώρα μας, αλλά η γαλλική εταιρεία. Δεύτερον, τη γραπτή ενημέρωση θα λάβουν εκτός από την Τουρκία και οι υπόλοιπες χώρες που βρίσκονται κοντά στην πορεία του καλωδίου, δηλαδή η Αίγυπτος, το Ισραήλ και ο Λίβανος. Και όπως έχει τονίσει επανειλημμένα η Αθήνα, στην ενημέρωση θα αναφέρεται ρητά ότι δεν αποτελεί αίτημα για αδειοδότηση.

Δεν αποκλείεται βέβαια, μόλις εκδοθεί η ελληνική NAVTEX, να εκδώσει δική της NAVTEX και η Τουρκία προβάλοντας τον ισχυρισμό ότι πρόκειται για έρευνες σε περιοχή εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας.