Η Tea Kulaš φέρνει το “διαμάντι της Δαλματίας” στο κέντρο της Αθήνας

Την Τρίτη 2 Ιουνίου 2026, στις 20:30, ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός φιλοξενεί το “Images of Time… Sounds of Memory, μια πολυδιάστατη καλλιτεχνική εμπειρία που φέρνει στην Αθήνα τη σύγχρονη δημιουργία από την ιστορική πόλη του Ζάνταρ, γνωστή ως «διαμάντι της Δαλματίας».

Η εκδήλωση συνδέει μουσική, φωτογραφία και κινηματογράφο σε ένα πρόγραμμα όπου η σύγχρονη μουσική σύνθεση του διεθνώς αναγνωρισμένου Berislav Šipuš, εμπνευσμένη από το έργο του κορυφαίου Κροάτη φωτογράφου Zvonimir Brkan, παρουσιάζεται σε παγκόσμια πρεμιέρα.

Η εξαίρετη οργανίστα Tea Kulaš ερμηνεύει στο εκκλησιαστικό όργανο, ενώ δεκατρείς φωτογραφίες του Brkan προβάλλονται παράλληλα, δίνοντας ζωή σε μια μοναδική αλληλεπίδραση εικόνας και ήχου.
Παράλληλα, ο Παρνασσός φιλοξενεί έκθεση με επιπλέον έργα του Brkan, επιμελημένη από την Ελένη Βαροπούλου και τον Χρήστο Τόλη, σε συνεργασία με την Zrinka Brkan Klarin, απογόνο και διαχειρίστρια του αρχείου του φωτογράφου.

Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να εξερευνήσει την ιδιαίτερη φωτογραφική γλώσσα του Brkan μέσα από ασπρόμαυρες φωτογραφίες, πορτρέτα, τοπία και στιγμές καθημερινότητας, καθώς και μέσω του ημίωρου ντοκιμαντέρ Το συμβάν δρόμου των αδελφών Μπρκαν του Vlado Zrnić, που συνδυάζει φωτογραφία και κινηματογράφο.

Η Tea Kulaš, που ερμηνεύει το έργο του Šipuš, είναι σολίστ με διεθνείς εμφανίσεις και συνεργασίες στον χώρο της σύγχρονης μουσικής και της οργανικής ερμηνείας. Έχει βραβευθεί σε εθνικούς και περιφερειακούς διαγωνισμούς, ενώ το 2024 τιμήθηκε με το Βραβείο της Πόλης του Ζάνταρ για τη συμβολή της στις τέχνες και τον πολιτισμό. Είναι καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Οργάνου του Ζάνταρ και έχει συμβάλλει ουσιαστικά στην αναζωογόνηση του ενδιαφέροντος για το εκκλησιαστικό όργανο στην Κροατία, συνδέοντας την παράδοση με τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση. Εκτός από το έργο του Šipuš, η Kulaš θα ερμηνεύσει και άλλα δύο έργα Κροατών συνθετών, που υπήρξαν σύγχρονοι του Brkan: τα Fantasia και Φούγκα σε φα ελάσσονα του Albe Vidaković και το Passacaglia, op. 34c του Krsto Odak.

Tea Kulaš: Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ότι πρόκειται για ένα ολοκαίνουργιο έργο

Η Tea Kulaš αναφέρει στο NEWS 24/7 για την παράσταση πως “το κοινό θα ακούσει ένα πρόγραμμα που έχει διαμορφωθεί γύρω από τον Zvonimir Brkan, την εποχή του και τον καλλιτεχνικό κόσμο στον οποίο ανήκε. Το κεντρικό μέρος της βραδιάς θα είναι η παγκόσμια πρεμιέρα του “Images of Time… Sounds of Memory”, ενός νέου έργου για σόλο όργανο από τον Κροάτη συνθέτη Berislav Šipuš, γραμμένο ειδικά για αυτό το πρότζεκτ. Κατά τη διάρκεια του έργου, δεκατρείς επιλεγμένες φωτογραφίες του Zvonimir Brkan θα προβάλλονται, έτσι ώστε το κοινό να βιώσει τη μουσική και τις εικόνες μαζί.

Παράλληλα με την παγκόσμια πρεμιέρα, θα εκτελέσω δύο Κροατικά έργα για όργανο που αγαπώ ιδιαίτερα και επιστρέφω συχνά: τη “Fantasia και Fugue σε Φα ελάσσονα” του Albe Vidaković και την “Passacaglia, Op. 34c” του Krsto Odak. Και οι δύο συνθέτες έζησαν και δημιούργησαν την εποχή του Brkan, και έτσι η μουσική τους δημιουργεί ένα ευρύτερο πολιτισμικό πλαίσιο γύρω από τις φωτογραφίες, όχι ως άμεση ιστορική αναπαράσταση, αλλά ως τρόπος να τεθεί ο οπτικός κόσμος του Brkan σε διάλογο με τις μουσικές φωνές της Κροατίας της εποχής του.

Αυτό που βρίσκω ιδιαίτερα συναρπαστικό είναι ο τρόπος με τον οποίο το έργο αντλεί από διαφορετικά ιστορικά ιδιώματα και συνθετικά πρότυπα: δεξιοτεχνία τύπου τοκάτας, χορωδιακή ηρεμία, πυκνή αρμονική γραφή, ρετσιτατίβο, δομές οστινάτο και ηχητικά ίχνη της μουσικής του 19ου και 20ού αιώνα. Αυτά τα στοιχεία εμφανίζονται όχι ως άμεσες αναφορές, αλλά ως ίχνη μουσικής μνήμης, μεταμορφωμένα μέσα από τη σύγχρονη φαντασία του Šipuš”.

Και συνεχίζει: “Για μένα, το πιο ενδιαφέρον είναι ότι το όργανο γίνεται τρόπος εισόδου στις φωτογραφίες από μια άλλη προοπτική. Το κοινό δεν θα δει μόνο τις εικόνες του Brkan, αλλά θα ακούσει και μια πιθανή μουσική ανταπόκριση σε αυτές, μέσα από τον νέο ηχητικό κόσμο του Berislav Šipuš, μέσα από τις ιστορικές αντηχήσεις του Vidaković και του Odak και μέσα από την προσωπική μου ερμηνεία.

Η βραδιά θα περιλαμβάνει επίσης μια έκθεση με επιπλέον έργα του Zvonimir Brkan, επιμελημένη από την Ελένη Βαροπούλου και τον Χρήστο Τόλη με τη στήριξη και συνεργασία της Zrinka Brkan Klarin (Ιστορικού Τέχνης και Αρχαιολόγου, απογόνου και διαχειρίστριας του αρχείου του φωτογράφου). Με αυτόν τον τρόπο, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να γνωρίσει το έργο του Brkan όχι μόνο μέσω των δεκατριών φωτογραφιών που προβάλλονται κατά τη διάρκεια της παράστασης, αλλά και μέσα από μια ευρύτερη επιλογή εικόνων που αποκαλύπτει περαιτέρω τη γλώσσα του”.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση στην εκτέλεση αυτού του κοντσέρτου;

Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ότι πρόκειται για ένα ολοκαίνουργιο έργο, οπότε δεν υπάρχει προηγούμενη ερμηνευτική παράδοση. Συνεπώς, δεν μπορώ να ακούσω άλλες ερμηνείες ή να βασιστώ σε κάτι ήδη καθιερωμένο. Πρέπει να χτίσω τη δική μου σχέση με το έργο από την αρχή, μαζί με τις φωτογραφίες που το ενέπνευσαν.

Τεχνικά και μουσικά, το έργο είναι πολύ απαιτητικό, αλλά αυτό που με γοητεύει είναι η ελευθερία που προσφέρει. Με έναν τρόπο, η διαδικασία μοιάζει ταυτόχρονα με έρευνα και με παιδότοπο – αναζήτηση πιθανών εμπνεύσεων, συνδέσεων, νοημάτων και χρωμάτων. Ο συνθέτης αφήνει πολλές αποφάσεις ανοιχτές σε μένα, ειδικά όσον αφορά την καταγραφή και το ηχητικό χρώμα, οπότε πρέπει να κάνω προσωπικές επιλογές για το πώς θα «αναπνεύει» κάθε μέρος και πώς κάθε φωτογραφία θα βρει τον ηχητικό της χώρο.

Αυτό καθιστά το πρότζεκτ πολύ προσωπικό για μένα. Δεν εκτελώ μόνο ένα νέο έργο, το ανακαλύπτω, το διαμορφώνω και βρίσκω τον δικό μου δρόμο μέσα σε αυτό. Ταυτόχρονα, αισθάνομαι ιδιαίτερη ευθύνη και χαρά, γιατί μέσα από αυτό το πρότζεκτ παρουσιάζω στην Αθήνα την πατρίδα μου, το Zadar – την πόλη, την ατμόσφαιρά της, την καλλιτεχνική κληρονομιά της και τον οπτικό κόσμο του Zvonimir Brkan, που αποτελεί κύρια πηγή έμπνευσης για όλη τη βραδιά.

Πώς επηρέασαν οι φωτογραφίες του Zvonimir Brkan την ερμηνεία σας;

Η σχέση μου με τις φωτογραφίες του Zvonimir Brkan είναι πολύ προσωπική. Μεγάλωσα περιτριγυρισμένος από αυτές, εν μέρει γιατί η ξαδέρφη μου είναι η εγγονή του. Η ξαδέρφη μου συμμετέχει επίσης στο πρότζεκτ ως ιστορικός τέχνης και ως φύλακας του αρχείου του. Οι φωτογραφίες του Brkan δεν ήταν ποτέ κάτι μακρινό ή αφηρημένο για μένα – αποτελούσαν μέρος της οπτικής μνήμης της πόλης από όπου προέρχομαι.

Η ιδέα για το πρότζεκτ γεννήθηκε γύρω από τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη γέννησή του. Σκεφτήκαμε πώς να παρουσιάσουμε το έργο του με έναν διαφορετικό τρόπο, όχι μόνο ως φωτογραφία, αλλά μέσα από ένα άλλο καλλιτεχνικό μέσο. Τώρα, αρκετά χρόνια αργότερα, εμφανίζεται η ευκαιρία να παρουσιαστεί ένα νέο έργο για όργανο εμπνευσμένο ακριβώς από τις φωτογραφίες του – φωτογραφίες που αποτελούν, με πολλούς τρόπους, σήμα κατατεθέν του Zadar και βοήθησαν να παρουσιαστεί η πόλη στον κόσμο.

Αυτό συνδέεται φυσικά και με τα δικά μου καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα. Πάντα με γοήτευε η διεπιστημονική προσέγγιση και η διερεύνηση του πώς μια τέχνη μπορεί να επηρεάσει μια άλλη. Αυτό είναι και ένας από τους βασικούς στόχους του Zadar Organ Festival, που φέτος γιορτάζει την όγδοη έκδοσή του: να εξερευνήσει το όργανο έξω από τα παραδοσιακά πλαίσια και να το θέσει σε διάλογο με άλλες τέχνες, χώρους και ιδέες.

Κατά την προετοιμασία του έργου του Šipuš, οι φωτογραφίες επηρέασαν την ερμηνεία μου όχι μόνο σε επίπεδο χρώματος, αντίθεσης και ατμόσφαιρας, αλλά και στον τρόπο που σκέφτομαι τον χρόνο, τη σιωπή και την προοπτική. Για μένα, οι φωτογραφίες δεν είναι απλώς οπτικό φόντο για τη μουσική – αποτελούν μέρος της ερμηνευτικής διαδικασίας.

Ποια στοιχεία της Κροατικής μουσικής παράδοσης πιστεύετε ότι πρέπει να ανακαλύψει το ελληνικό κοινό;

Το πρόγραμμα παρουσιάζει την Κροατική μουσική παράδοση μέσα από τρεις πολύ διαφορετικούς συνθέτες και τρεις διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης του οργάνου.

Με τη Fantasia και Fugue σε Φα ελάσσονα του Albe Vidaković, το κοινό εισέρχεται στον κόσμο της Κροατικής ιερατικής μουσικής. Ο Vidaković ήταν ιερέας, συνθέτης και μουσικολόγος, εκπαιδευμένος στη Ζάγκρεμπ και τη Ρώμη, όπου μελέτησε σύνθεση και γρηγοριανό μέλος. Η μουσική του συνδέεται βαθιά με τη λειτουργική παράδοση, το πολυφωνικό τραγούδι και την πειθαρχία της αντίστιξης. Στο έργο αυτό, η πειθαρχία της μορφής και η αρχιτεκτονική χρήση του οργάνου γίνονται εμφανείς.

Η Passacaglia, Op. 34c του Krsto Odak φέρνει μια πιο μοντερνιστική διάσταση. Η μουσική του Odak κινείται ανάμεσα στον ύστερο Ρομαντισμό, στον μοντερνισμό, την επεκταμένη τονικότητα, τη ραδική πολυφωνία, εθνικά στοιχεία και ακόμη και πειράματα με δωδεκαφονία. Στην Passacaglia, το πιο ενδιαφέρον είναι το αρχιτεκτονικό της σχέδιο: μια επαναλαμβανόμενη βάση που μεταμορφώνεται, εντείνεται και επεκτείνεται σταδιακά.

Με το Images of Time… Sounds of Memory του Berislav Šipuš, ακούγουμε έναν σύγχρονο Κροάτη συνθέτη να προσεγγίζει το όργανο από μια εντελώς νέα γωνία. Ο Šipuš σπούδασε σύνθεση στο Ζάγκρεμπ και αργότερα στο Παρίσι με τον François-Bernard Mâche και τον Ιάννη Ξενάκη. Το καλλιτεχνικό του υπόβαθρο περιλαμβάνει επίσης ιστορία τέχνης, διεύθυνση ορχήστρας, μπαλέτο, όπερα, σύγχρονη μουσική και δραματουργική εμπειρία. Αυτό είναι εμφανές στο νέο έργο: το όργανο δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως ιερό ή ιστορικό όργανο, αλλά ως χώρος χρώματος, χειρονομιών, αντιθέσεων και θεατρικής φαντασίας.

Με αυτό το πρόγραμμα, το ελληνικό κοινό θα ανακαλύψει την Κροατική μουσική ως κάτι πολύ πιο ευρύ από ένα εθνικό ύφος: παράδοση, πειθαρχία, μοντερνιστική σκέψη και σύγχρονη δημιουργία, συνδεδεμένα μέσω του οργάνου, αλλά κάθε φορά με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο.