Η Σίφνος κρύβει ένα μουσικό “διαμαντάκι”

Η Σίφνος έχει συνδέσει το όνομά της με τη γαστρονομία, την κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική και τα μονοπάτια της. Τα τελευταία έντεκα χρόνια, όμως, φιλοξενεί και ένα μουσικό “διαμαντάκι”. Αυτό είναι το MuSifanto, το φεστιβάλ κλασικής μουσικής που κάθε καλοκαίρι μεταμορφώνει αυλές μοναστηριών, πλατείες και υπαίθριους χώρους του νησιού σε τόπους συνάντησης μουσικών και κοινού.

Από τις 29 Ιουνίου έως τις 6 Ιουλίου, το MuSifanto επιστρέφει στη Σίφνο για 11η χρονιά με θέμα «Μουσική για όλους». Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει συναυλίες κλασικής μουσικής, τζαζ, χορωδιακές συμπράξεις, μουσικούς περιπάτους, παρουσιάσεις και παράλληλες δράσεις που απλώνονται σε ολόκληρο το νησί, ενώ οι πρωινές ώρες είναι αφιερωμένες σε εκπαιδευτικά σεμινάρια για μουσικούς κάθε ηλικίας και επιπέδου.

Η φετινή διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς συμπληρώνονται 30 χρόνια από την ίδρυση του Μουσικού Εργαστηρίου Σίφνου «Φραγκίσκη Ψαχαροπούλου Καρόρη», του εκπαιδευτικού πυρήνα από τον οποίο γεννήθηκε η ιδέα του φεστιβάλ στη Σίφνο. Από την πρώτη στιγμή, στόχος ήταν να φέρει τη μουσική πιο κοντά στα παιδιά του νησιού, αλλά και να αποδείξει ότι η κλασική μουσική μπορεί να είναι ανοιχτή και προσιτή σε όλους.

Με αφορμή τη φετινή διοργάνωση, μιλήσαμε με τους ανθρώπους του MuSifanto για τη διαδρομή του φεστιβάλ, τη φιλοσοφία που το καθοδηγεί, τη σχέση του με την τοπική κοινωνία και το πώς ένα μικρό κυκλαδίτικο νησί κατάφερε να αποκτήσει μία από τις πιο ξεχωριστές μουσικές διοργανώσεις του ελληνικού καλοκαιριού.

* Στις ερωτήσεις μας απαντούν η Μαρία Κωνσταντινίδη – Επίτιμη Πρόεδρος του Συνδέσμου και υπεύθυνη για πολλά χρόνια για τα Μουσικά Εργαστήρια του Συνδέσμου, καθώς και η Έφη Μηνακούλη τραγουδίστρια, ερμηνεύτρια του αναγεννησιακού λαούτου και της θεόρβης, καθηγήτρια του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Αμερικανικού Κολλεγίου της Ελλάδας και μέλος του Διοικητικού του Συνδέσμου οι Φίλοι του Ελληνικού Νησιού και της Θάλασσας και της καλλιτεχνικής ομάδας του MuSifanto.

Το MuSifanto συμπληρώνει φέτος έντεκα χρόνια στη Σίφνο, ενώ το Μουσικό Εργαστήρι Σίφνου τριάντα. Πώς έχει αλλάξει η σχέση του νησιού με τη μουσική μέσα σε αυτές τις τρεις δεκαετίες;

Μαρία Κωνσταντινίδη: Με πολλούς τρόπους: τα μαθήματα στο Μουσικό Εργαστήρι και η εξέλιξη πολλών παιδιών μέσα από τη γνωριμία τους με τη μουσική, τα όργανα που επέλεξαν να μάθουν, τα «ανοίγματα» που διαμόρφωσαν μέσα από την επαφή τους με εκλεκτούς και αφοσιωμένους δασκάλους, η συνεργασία ο σεβασμός του ενός προς τον άλλον, η πειθαρχία, η συνέπεια και τα όρια στις σχέσεις. Τρεις γενιές παιδιών ονειρεύτηκαν και σήμερα βλέπουν με άλλο μάτι προοπτικές που τους αφορούν. Και όλες αυτές οι αλλαγές, που τους άνοιξαν τους ορίζοντες, και η γνώση μεταφέρθηκαν υποδόρια στη τοπική κοινωνία με απτά αποτελέσματα. Σήμερα η κοινωνία συμμετέχει σ’ αυτό το δύσκολο εγχείρημα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση ανταποκρίνεται και στηρίζει και το νησί είναι σε θέση να φιλοξενήσει με χαρά το ετήσιο Φεστιβάλ κλασικής μουσικής στη Σίφνο – MuSifanto!

Μαρία Κωνσταντινίδη: Όλοι μαζί, μαθητές από τη Σίφνο αλλά και από άλλα μέρη της Ελλάδας, Έλληνες και ξένοι καλλιτέχνες, επισκέπτες από τον τόπο μας και αλλοδαποί, δημιουργούν κάθε πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου μια μοναδική μουσική κοινότητα, που προσφέρει σε ΟΛΟΥΣ πολύτιμες ευκαιρίες έμπνευσης, ενθουσιασμού και μάθησης. Μέσα από τη μουσική ενισχύεται η τοπική κοινωνία και καλείται να στηρίξει έναν κοινό σκοπό. Η μουσική προσφέρει στην πνευματική και ψυχική τους καλλιέργεια, δίνει προοπτική στα όνειρα και συμβάλλει στις διαγενεακές σχέσεις, στη συνεργασία και τον εθελοντισμό.

Υπάρχουν παιδιά που πέρασαν από το Μουσικό Εργαστήρι της Σίφνου και σήμερα παραμένουν ενεργά στη μουσική, είτε ως επαγγελματίες είτε ως άνθρωποι που συνεχίζουν να την έχουν σημαντικό κομμάτι της ζωής τους;

Μαρία Κωνσταντινίδη: Ναι! Κάποιοι παλιοί μαθητές σήμερα στέλνουν τα παιδιά τους στο Μουσικό Εργαστήρι. Κάποιοι παρακολουθούν απαραιτήτως κάθε χρόνο το Φεστιβάλ και άλλοι, οι οποίοι ζουν και εργάζονται στην Αθήνα, συνεχίζουν τις μουσικές σπουδές τους εκεί. Μία ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι αυτή της Δήμητρας Αντωνίου, μιας από τις πρώτες μαθήτριες του Μουσικού Εργαστηρίου, η οποία δημιούργησε στην Αστυπάλαια με δική της πρωτοβουλία ένα Μουσικό Εργαστήρι, όπως αυτό που είχε ζήσει με επιτυχία στη Σίφνο.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συναυλίες σε μοναστήρια, σε μονοπάτια και ακόμη και πάνω στο πλοίο της γραμμής. Τι προσφέρει στο κοινό αυτή έξοδος της μουσικής από τις συμβατικές αίθουσες συναυλιών;

Έφη Μηνακούλη: Είναι πολύ σημαντικό ότι όλες οι συναυλίες προσφέρονται δωρεάν στο κοινό, άρα η μουσική εμπειρία είναι προσβάσιμη σε όλους χωρίς κανένα περιορισμό. Εξίσου σημαντικό όμως είναι το γεγονός ότι έξω από τους συμβατικούς, καθιερωμένους χώρους. Έτσι η εμπειρία είναι πιο ουσιαστική, η προσέλευση αλλά και η συμμετοχή δεν καθορίζονται ούτε περιορίζονται από την «επισημότητα» του χώρου, που δημιουργεί αμηχανία ή λειτουργεί ακόμα και αποτρεπτικά σε κάποιες περιπτώσεις.

Στις υπαίθριες συναυλίες μας, σε αυτούς τους πανέμορφους χώρους, ο ακροατής, που θα έρθει για να ακούσει και να απολαύσει τη μουσική με τα ρούχα αλλά και τη διάθεση των διακοπών, θα βρεθεί ανάμεσα σε ένα απρόσμενο και πολυποίκιλο ακροατήριο, που το ενώνει η χαρά της συνύπαρξης μέσα από το θέαμα – ακρόαμα. Θα βιώσει την αισθητική εμπειρία της ζωντανής μουσικής πράξης η όποια μπορεί να είναι καθοριστική ακόμα και αφυπνιστική, από καλλιτέχνες υψηλότατου επιπέδου.

Μαρία Κωνσταντινίδη: Η μουσική ως κοινή απόλαυση πλησιάζει ελεύθερα όλο και περισσότερους ανθρώπους. Η ακρόαση «δένει» με τη φύση, την παράδοση, την αρχιτεκτονική του τόπου, τα στοιχεία του νησιού, όπως τα κτίσματα, τις ξερολιθιές, τις καλλιέργειες και τη θάλασσα.

Σε μια εποχή όπου η πολιτιστική ζωή συγκεντρώνεται κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες αλλά και οι μεγαλύτερες χαρές του να χτίζεις έναν μουσικό θεσμό σε ένα νησί;

Έφη Μηνακούλη: Ακριβώς επειδή στη χώρα η πολιτιστική ζωή, συγκεντρώνεται στα αστικά κέντρα η πρόκληση και η χαρά για εμάς είναι ακόμα μεγαλύτερη. Οι δυσκολίες είναι αρχικά οικονομικές, τα κονδύλια για την υποστήριξη του πολιτισμού είναι περιορισμένα. Παρόλα αυτά είμαστε ευγνώμονες στη δημοτική αρχή της Σίφνου, στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, στο Υπουργείο Πολιτισμού, στις ακτοπλοϊκές εταιρείες Magic Sea Ferries, Seajets και Fast Ferries, αλλά και σε γενναιόδωρους υποστηρικτές του φεστιβάλ, χάρη στους οποίους καταφέραμε να φτάσουμε ήδη στο 11o MuSifanto.

Άλλες πρακτικές δυσκολίες είναι η οργάνωση της μεταφοράς, της διαμονής, της διατροφής των συμμετεχόντων καλλιτεχνών και δασκάλων και η διασφάλιση των τεχνικών μέσων που χρειάζονται για κάθε συναυλία. Αυτή η πολύπλοκη διαδικασία γίνεται αφορμή να συνεργαστούμε με επαγγελματίες του τουρισμού, αλλά και με ιδιώτες στο νησί, το οποίο πραγματικά αγκαλιάζει το φεστιβάλ κάθε χρόνο. Η χαρά όμως κυριαρχεί και την νιώθουμε από την πρώτη οργανωτική συνάντηση στο τέλος του φθινοπώρου μέχρι τη στιγμή που συναντιόμαστε εξουθενωμένοι να κάνουμε τον απολογισμό. Χαρά για τον ενθουσιασμό με τον οποίο οι καλλιτέχνες ανταποκρίνονται στην πρόσκλησή μας, χαρά όταν ένα ένα λύνονται τα θέματα, χαρά για το ζεστό χειροκρότημα στην πρώτη συναυλία, την αθρόα προσέλευση των μαθητών στα εργαστήρια και στις μαθητικές συναυλίες… Η βιωσιμότητα και η διάρκεια βέβαια του φεστιβάλ μέσα στον χρόνο είναι η μεγαλύτερη μας χαρά!

Μαρία Κωνσταντινίδη: To MuSifanto δημιουργήθηκε για να εμπνεύσει τους μαθητές των μουσικών εργαστηρίων και να φέρει σημαντικούς καλλιτέχνες κοντά στα τα παιδιά των νησιών στα οποία η ζωή θέτει πολλούς περιορισμούς τον χειμώνα. Επομένως ο Σύνδεσμος «Οι Φίλοι του Ελληνικού Νησιού και της Θάλασσας» δεν χτίζει μόνο ένα φεστιβάλ αλλά ένα δίκτυο μουσικών εργαστηρίων και οι δυσκολίες είναι μεγάλες: τα απαιτούμενα οικονομικά μέσα, οι χειμερινές ιδίως μετακινήσεις, οι παρωχημένες νοοτροπίες, τα τοπικά κατεστημένα, η εξασφάλιση μιας στοιχειώδους υποδομής (χώρος για τα μαθήματα, φιλοξενία και μετακίνηση των δασκάλων) και προπαντός η εξεύρεση ικανών και κατάλληλων εκπαιδευτικών. Η μεγαλύτερη ικανοποίηση είναι όταν επιτέλους βρεθούν φωτισμένοι και πρόθυμοι άνθρωποι να μας δεχτούν και να θελήσουν να προχωρήσουμε μαζί για τη λειτουργία ενός νέου μουσικού εργαστηρίου. Η μεγαλύτερη όμως χαρά είναι αυτή που νιώθουμε όταν μας υποδέχονται οι πρώτοι μαθητές με ενθουσιασμό και προσμονή έτοιμοι να πετάξουν σε μια νέα για αυτούς πραγματικότητα μακριά από την απομόνωση.

Αν κάποιος βρεθεί για πρώτη φορά φέτος στο MuSifanto, ποια στιγμή του προγράμματος πιστεύετε ότι εκφράζει καλύτερα την ταυτότητα του φεστιβάλ και γιατί;

Έφη Μηνακούλη: Δύσκολο να επιλέξει κανείς, όλες οι στιγμές έχουν ιδιαίτερη δύναμη και σημασία. Αν έπρεπε να διαλέξω από το περσινό φεστιβάλ θα ήταν η στιγμή που η νεαρή ταλαντούχα σπουδάστρια πιάνου από το Μουσικό Εργαστήρι Λήμνου ανέβηκε στη σκηνή για να ανοίξει τη συναυλία της Μυρτώς Παπαθανασιου κάτω από το ενθαρρυντικό βλέμμα της διάσημης καλλιτέχνιδας και ανταμείφθηκε για τη σκληρή δουλειά της από το θερμό χειροκρότημα του κοινού.

Επίσης για εμένα συγκλονιστική ήταν η στιγμή που η χορωδία αποτελούμενη από έφηβους και …εφήβους στην καρδιά, ερασιτέχνες με πάθος και νέους επαγγελματίες με δίψα για δημιουργία τραγούδησαν μαζί ένα Ισπανικό θρησκευτικό ύμνο του 14ου αιώνα στη συναυλία, αλλά και μετά στα στενά του Αρτεμώνα και στο πλοίο της επιστροφής… Η συμβουλή μου στους φετινούς επισκέπτες είναι ελάτε σε όλες τις συναυλίες, καθίστε χαλαρά και απολαύστε τη φύση, τη μουσική, την παρέα και με αφορμή το MuSifanto βάλτε τη μουσική στη ζωή σας!

Το Πρόγραμμα

Tο πρόγραμμα του MuSifanto 2026 αρχίζει με την επετειακή συναυλία για τα 30 χρόνια από την ίδρυση του Μουσικού Εργαστηρίου Σίφνου «Φραγκίσκη Ψαχαροπούλου Καρόρη» με συμμετοχή παλιών και νέων μαθητών. Ακολουθεί η συναυλία για δύο τσέλα του C2 Cello Duo (Leslie Jones & Νόρα Καρακουσόγλου), το ρεσιτάλ κιθάρας του Duo Melis, (Αλέξης Μουζουράκης & Σουζάνα Πριέτο) και του D&A GuitarDuo (Δημήτρης Κουρζάκης & Άγγελος Μπότσης), η συναυλία για βιολί και πιάνο με τη Δανάη Παπαματθαίου-Μάτσκε και τον Ούβε Μάτσκε και η συναυλία του Harris Lambrakis Quartet.

Η χορωδία του Αμερικανικού Κολλεγίου της Ελλάδας ACG Community Choir, υπό τη διεύθυνση της Έφης Μηνακούλη, κατεβαίνει στο νησί και τραγουδάει μαζί με παιδιά από το δημοτικό σχολείο της Σίφνου. Τραγουδάει όμως και στο MuSifanto Εν Πλω, στο πλοίο της γραμμής, για όσους ταξιδέψουν από το Λαύριο προς τη Σίφνο. Τέλος, ο Μουσικός Περίπατος στο μαγευτικό μονοπάτι, που συνδέει την Απολλωνία με το Κάτω Πετάλι, αποτελεί μια από τις πιο αγαπημένες στιγμές του Φεστιβάλ.

Στις παράλληλες εκδηλώσεις εντάσσεται η παρουσίαση του βιβλίου «Το τραγούδι της εποχής μας» των Γιώργου Παπαπαύλου & Κλωντ Λωράν (Εκδόσεις Αλεξάνδρεια), καθώς και δύο εκθέσεις παιδικής ζωγραφικής: έργα των παιδιών που πήραν μέρος στον Διαγωνισμό Ζωγραφικής 2026, που είχε προκηρύξει ο Σύνδεσμος, με θέμα «Η θάλασσα που τραγουδάει», καθώς και έργα των μαθητών που συμμετείχαν στα εκπαιδευτικά-καλλιτεχνικά προγράμματα του Μουσικού Εργαστηρίου Σίφνου «Φραγκίσκη Ψαχαροπούλου Καρόρη».

Η μουσική εκπαίδευση βρίσκεται στον πυρήνα τόσο της ίδρυσης, όσο και της ύπαρξης του Συνδέσμου και του MuSifanto. Τα πρωινά στο νησί κινούνται στους ρυθμούς των σεμιναρίων των μουσικών οργάνων, της χορωδίας και της κιθαριστικής ορχήστρας, που απευθύνονται σε όλες τις ηλικίες και σε όλα τα επίπεδα. Διακεκριμένοι σολίστ και καθηγητές διδάσκουν στα σεμινάρια, που κορυφώνονται με δύο πανηγυρικές συναυλίες με τη συμμετοχή των σπουδαστών.

Διδάσκουν κιθάρα ο Αλέξης Μουζουράκης, η Σουζάνα Πριέτο, ο Δημήτρης Κουρζάκης και ο Άγγελος Μπότσης, πιάνο ο Ούβε Μάτσκε και η Μυρτώ Ακρίβου, τρομπέτα η Κική Ανωμεριανάκη, ομαδικό τραγούδι ο Ματθαίος Λεγάκης, παιδική χορωδία η Σοφία Κετετζιάν και παλιά μουσική και κιθάρα ο Αλέξανδρος Κάλκος. Συμμετέχουν οι δάσκαλοι του Μουσικού Εργαστηρίου Σίφνου «Φραγκίσκη Ψαχαροπούλου Καρόρη»: Αντώνης  Νταχλί (κιθάρα), Νικήτας Μιχαλόπουλος (κιθάρα) και Δάφνη Τόκκα (πιάνο). Φιλική συμμετοχή Αμαλία Κουντούρη.