Γιατί οι αρθρώσεις πονούν περισσότερο τον χειμώνα – Τι συμβουλεύουν ειδικοί

Διαβάζεται σε 5'
Πόνος στις αρθρώσεις
Πόνος στις αρθρώσεις iStock

Οι χαμηλές θερμοκρασίες και οι μεταβολές του καιρού μπορούν να επιδεινώσουν τον πόνο στις αρθρώσεις. Πώς μπορούμε να ανακουφιστούμε;

O χειμώνας δεν φέρνει μόνο χαμηλότερες θερμοκρασίες, αλλά για πολλούς ανθρώπους και εντονότερους πόνους στις αρθρώσεις. Το πρόβλημα αφορά κυρίως όσους πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα, που προκαλείται από τη σταδιακή φθορά του αρθρικού χόνδρου, ή ρευματοειδή αρθρίτιδα, ένα αυτοάνοσο νόσημα κατά το οποίο το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στους ιστούς των αρθρώσεων.

Παρότι η σύνδεση του καιρού με τις αρθρώσεις αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας εδώ και χρόνια, τα συμπεράσματα παραμένουν αμφιλεγόμενα. Ορισμένες μελέτες καταγράφουν μικρή αύξηση του πόνου σε χαμηλές θερμοκρασίες, κυρίως σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, ενώ άλλες εντοπίζουν περιορισμένη συσχέτιση του ψύχους με την ευαισθησία των αρθρώσεων στη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Υπάρχουν, ωστόσο, και έρευνες που δεν διαπιστώνουν σαφή σχέση.

Η εξήγηση ενδέχεται να βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν ευθύνεται αποκλειστικά το κρύο, αλλά οι μεταβολές των καιρικών συνθηκών συνολικά. Η αυξημένη υγρασία έχει επίσης συνδεθεί με την επιδείνωση του πόνου, ακόμη και το καλοκαίρι, ενώ η πτώση της βαρομετρικής πίεσης, που συχνά προηγείται μιας καταιγίδας, μπορεί να ευνοεί το πρήξιμο των αρθρώσεων.

Σύμφωνα με τη ρευματολόγο Άλεξα Μίρα, από το Ιατρικό Κέντρο Wexner του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο, καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίζει η αστάθεια του καιρού και όχι απλώς η ζέστη ή το κρύο. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί αρκετοί άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερη ενόχληση στις αλλαγές των εποχών, καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες.

Άλλωστε, μαζί με τον καιρό αλλάζουν και οι καθημερινές μας συνήθειες: η έκθεση σε διαφορετικά αλλεργιογόνα, η χρήση θέρμανσης ή κλιματισμού και ο περιορισμός της σωματικής δραστηριότητας μπορούν επίσης να επηρεάσουν τις αρθρώσεις.

Γιατί το κρύο μπορεί να επιδεινώσει τον πόνο

Μία από τις πιθανές εξηγήσεις σχετίζεται με το αρθρικό υγρό, το οποίο λειτουργεί ως φυσικό λιπαντικό και διευκολύνει την κίνηση των αρθρώσεων. Όπως εξηγεί η Μιχάλσκα-Σμιθ, επίκουρη καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, στις χαμηλές θερμοκρασίες το υγρό αυτό ενδέχεται να γίνεται πιο παχύρρευστο, όπως συμβαίνει με το λάδι της μηχανής ενός αυτοκινήτου. Έτσι, οι αρθρικές επιφάνειες δεν ολισθαίνουν το ίδιο εύκολα, προκαλώντας δυσκαμψία.

Παράλληλα, το κρύο προκαλεί συστολή των αιμοφόρων αγγείων, γεγονός που μπορεί να περιορίσει την αιμάτωση των αρθρώσεων, την παροχή οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών, αλλά και την απομάκρυνση άχρηστων ουσιών. Η διαδικασία αυτή ενδέχεται να ενισχύει τον πόνο και τη φλεγμονή. Επιπλέον, οι υποδοχείς του πόνου μπορεί να γίνονται πιο ευαίσθητοι στις χαμηλές θερμοκρασίες, στέλνοντας ευκολότερα σήματα στον εγκέφαλο.

Δεν είναι όμως μόνο οι βιολογικοί μηχανισμοί. Τον χειμώνα περνάμε περισσότερο χρόνο μέσα στο σπίτι και κινούμαστε λιγότερο. Η ακινησία επιδεινώνει τη δυσκαμψία, καθώς η κίνηση συμβάλλει στη λίπανση των αρθρώσεων και στην καλύτερη κυκλοφορία του αίματος. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ο πόνος μάς αποτρέπει από την άσκηση, αλλά η έλλειψη κίνησης κάνει τις αρθρώσεις ακόμη πιο δύσκαμπτες.

Επιβαρυντικά μπορεί να λειτουργεί και η ψυχολογική διάθεση. Οι μικρότερες ημέρες, η περιορισμένη ηλιοφάνεια και η παραμονή στο σπίτι ενδέχεται να επηρεάσουν την ψυχική υγεία, αυξάνοντας παράλληλα την ευαισθησία στον πόνο.

Τέσσερις τρόποι για να ανακουφίσετε τις αρθρώσεις

Η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή αποτελεί την πρώτη επιλογή για όσους έχουν ήδη διαγνωστεί με αρθρίτιδα και διαθέτουν συγκεκριμένο θεραπευτικό πλάνο. Σε συνεννόηση με τον γιατρό τους μπορούν να χρησιμοποιούν φάρμακα όπως η ιβουπροφαίνη, η παρακεταμόλη ή η ναπροξένη, εφόσον δεν υπάρχουν αντενδείξεις. Για πρόσθετη ανακούφιση, τοπικά σκευάσματα με δικλοφενάκη μπορούν επίσης να βοηθήσουν, εφόσον είναι κατάλληλα για τον ασθενή.

Η ήπια, συστηματική άσκηση είναι εξίσου σημαντική. Η γιόγκα σε καρέκλα, το τάι τσι, οι διατάσεις και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης με μικρά βάρη μπορούν να γίνουν ακόμη και στο σπίτι, χωρίς ιδιαίτερο εξοπλισμό. Η πρωινή άσκηση θεωρείται ιδιαίτερα ωφέλιμη, καθώς βοηθά στην αντιμετώπιση της δυσκαμψίας που εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Η διατήρηση της θερμότητας του σώματος μπορεί επίσης να προσφέρει ανακούφιση. Μια θερμαινόμενη κουβέρτα στο σπίτι, τα ζεστά ρούχα και τα κατάλληλα γάντια ή οι κάλτσες διευκολύνουν την καθημερινότητα τις κρύες ημέρες. Παράλληλα, οι περίπατοι και η έκθεση στο φυσικό φως μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση και να ενθαρρύνουν την κίνηση.

Τέλος, σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η μεσογειακή διατροφή, χάρη στην πιθανή αντιφλεγμονώδη δράση της. Φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και άπαχες πρωτεΐνες συνθέτουν ένα διατροφικό πρότυπο που έχει μελετηθεί εκτενώς σε σχέση με την υγεία των αρθρώσεων. Μάλιστα, το Αμερικανικό Κολέγιο Ρευματολογίας το συνιστά ως συμπληρωματική παρέμβαση στη διαχείριση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, παρότι τα ερευνητικά δεδομένα δεν είναι ακόμη οριστικά.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό

Εάν ο πόνος στις αρθρώσεις εμφανίζεται για πρώτη φορά και επιμένει για περισσότερες από δύο ημέρες, παρά τα μέτρα ανακούφισης, δυσκολεύει τις καθημερινές δραστηριότητες ή συνοδεύεται από εμφανές πρήξιμο ή ερυθρότητα, είναι απαραίτητη η ιατρική αξιολόγηση.

Η διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η θεραπεία διαφέρει ανάλογα με την πάθηση. Στην οστεοαρθρίτιδα δίνεται έμφαση στη μείωση της καταπόνησης των αρθρώσεων και στην ενδυνάμωση των μυών, ενώ στη ρευματοειδή αρθρίτιδα στόχος είναι ο έλεγχος της υπερδραστηριότητας του ανοσοποιητικού συστήματος και της φλεγμονής.

Για όσους έχουν ήδη διαγνωστεί με αρθρίτιδα, πόνος που επιμένει περισσότερο από 24 ώρες παρά την προβλεπόμενη θεραπεία αποτελεί λόγο επικοινωνίας με τον θεράποντα ρευματολόγο, καθώς ενδέχεται να χρειάζεται αναπροσαρμογή της αγωγής.

Όπως επισημαίνει η Μίρα, οι αλλαγές του καιρού είναι αναπόφευκτες. Το ζητούμενο είναι κάθε ασθενής να διαθέτει ένα αποτελεσματικό σχέδιο αντιμετώπισης των συμπτωμάτων, ώστε να μπορεί να συνεχίζει τις δραστηριότητές του χωρίς ο πόνος να καθορίζει την καθημερινότητά του.

Ροή Ειδήσεων

Περισσότερα