Τι να τρώτε για να μειώσετε τον κίνδυνο Πάρκινσον

Νέες επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι οι διατροφικές επιλογές επηρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον, αναδεικνύοντας τον ρόλο της μεσογειακής διατροφής και των επεξεργασμένων τροφίμων.

Όλο και περισσότερες έρευνες που έρχονται στο φως της δημοσιότητας δείχνουν ότι η μεσογειακή διατροφή και ορισμένα άλλα διατροφικά πρότυπα μπορεί να μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον, ενώ δίαιτες πλούσιες σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα φαίνεται να τον αυξάνουν.

Ο ρόλος του εντέρου στη νόσου του Πάρκινσον

Όλο και περισσότερα στοιχεία υποστηρίζουν ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η νόσος του Πάρκινσον μπορεί να ξεκινά στο έντερο.

Εκεί φαίνεται να δημιουργείται μια παθολογική πρωτεΐνη, η άλφα-συνουκλεΐνη σε λανθασμένη μορφή, η οποία ταξιδεύει σταδιακά προς τον εγκέφαλο, μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει δεκαετίες.

Η πρωτεΐνη αυτή αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της νόσου, καθώς συσσωρεύεται σε τοξικά συσσωματώματα στον εγκέφαλο και συνδέεται με κινητικά συμπτώματα όπως τρόμος, δυσκαμψία και βραδυκινησία. Το τι προκαλεί τη μετάβασή της από φυσιολογική σε παθολογική μορφή παραμένει άγνωστο.

Μελέτες έχουν δείξει ότι ασθενείς με Πάρκινσον παρουσιάζουν εναποθέσεις της λανθασμένης άλφα-συνουκλεΐνης σχεδόν σε όλο το πεπτικό σύστημα.

Συμπτώματα όπως η χρόνια δυσκοιλιότητα μπορεί να εμφανιστούν πάνω από μία δεκαετία πριν από τη διάγνωση. Πειράματα σε ζώα έχουν επίσης δείξει ότι η παθολογική πρωτεΐνη μπορεί να μεταφερθεί από το έντερο στον εγκέφαλο, προκαλώντας διαταραχές κίνησης και γνωστική έκπτωση.

Η θεωρία «gut-first» για τη νόσο Πάρκινσον και το γεγονός ότι η γενετική εξηγεί μόλις το 10% έως 15% των περιστατικών έχουν οδηγήσει τους ερευνητές να εξετάσουν τη διατροφή ως πιθανό παράγοντα στην ανάπτυξη της νόσου.

Η σύνδεση διατροφής και Πάρκινσον

Παρότι οι τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες είναι περιορισμένες, αρκετές παρατηρητικές έρευνες έχουν συνδέσει διατροφικά πρότυπα και συγκεκριμένα τρόφιμα με τον κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον.

Ενδεικτικά:

• Η τακτική κατανάλωση καφέ και τσαγιού συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
• Ο ντεκαφεϊνέ καφές δεν φαίνεται να προσφέρει το ίδιο όφελος, γεγονός που υποδηλώνει ρόλο της καφεΐνης.
• Η συχνή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο, ιδιαίτερα στους άνδρες.
• Η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών συνδέεται με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου αργότερα στη ζωή.

Αν και οι μελέτες αυτές δεν αποδεικνύουν αιτιώδη σχέση, αποτελούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την κατανόηση του πώς οι διατροφικές επιλογές μπορεί να επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου.

«Δεν διαθέτουμε φάρμακα που να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου, αλλά αν συνδυάσει κανείς την τακτική άσκηση με μια υγιεινή διατροφή, δύσκολα θα κάνει λάθος», σημειώνει η Σίλκε Κρέσγουελ-Άπελ, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιατρικής και νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας.

Η άσκηση είναι γνωστό ότι μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης Πάρκινσον και βοηθά στη βελτίωση της λειτουργικότητας σε άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί.

Η δίαιτα MIND και η μεσογειακή διατροφή

Η δίαιτα MIND, μια παραλλαγή της μεσογειακής διατροφής που στοχεύει στη μείωση της γνωστικής έκπτωσης, δίνει έμφαση σε:

• πράσινα φυλλώδη λαχανικά
• μούρα
• πουλερικά

και περιορίζει:

• τηγανητά τρόφιμα
• γλυκά

Μελέτη του 2021 έδειξε ότι όσοι την ακολουθούσαν πιο πιστά εμφάνιζαν τη νόσο σε μεγαλύτερη ηλικία. Στις γυναίκες, η διαφορά ήταν ιδιαίτερα έντονη, με καθυστέρηση εμφάνισης κατά μέσο όρο 17,4 χρόνια.

Η μεσογειακή διατροφή, που χαρακτηρίζεται από υψηλή κατανάλωση λαχανικών, οσπρίων, φρούτων, δημητριακών ολικής άλεσης και ελαιολάδου, έχει επίσης συνδεθεί με περίπου 25 τοις εκατό χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου Πάρκινσον.

Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

Αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.

Σε αυτά περιλαμβάνονται:

• βιομηχανικά ψωμιά
• δημητριακά πρωινού
• αρωματισμένα γιαούρτια
• αλλαντικά
• έτοιμα γεύματα
• πατατάκια
• αναψυκτικά
• γλυκά

Μελέτη του 2025 που παρακολούθησε 42.853 άτομα για έως και 26 χρόνια έδειξε ότι όσοι κατανάλωναν τα περισσότερα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα είχαν περίπου 2,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν πρώιμα σημάδια της νόσου.

Στην ομάδα με τη μεγαλύτερη κατανάλωση, σχεδόν το 40% των θερμίδων προερχόταν από τέτοιες τροφές, γεγονός που πιθανόν εκτοπίζει βασικά θρεπτικά συστατικά από τη διατροφή.

Η μείωση της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αποτελεί, σύμφωνα με τους ειδικούς, μια ισχυρή σύσταση για τη μείωση του κινδύνου.