Καρκίνος εντέρου: Οι 5 τρόποι για να μειώσετε τον κίνδυνο

Ο καρκίνος μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιονδήποτε και συχνά η αιτία είναι άγνωστη. Είναι το αποτέλεσμα πολλών παραγόντων, πολλοί από τους οποίους είναι εκτός του ελέγχου μας, συνέβησαν νωρίς στη ζωή ή δεν τους κατανοούμε ακόμη πλήρως.

Παρότι δεν έχουμε όλες τις απαντήσεις, κάθε χρόνο προκύπτουν νέες σημαντικές ενδείξεις που αναδιαμορφώνουν την κατανόησή μας για τους παράγοντες που μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο, όπως αναφέρει η γαστρεντερολόγος Trisha Pasricha, σε άρθρο της στην Washington Post.

Οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα μπορεί να συμβάλλουν στην αύξηση βάρους ή ότι ο χρόνος μπροστά σε οθόνες συνδέεται με την κατάθλιψη και τον κακό ύπνο. Αλλά ο καρκίνος;

Oι πέντε συνήθειες που αναφέρονται παρακάτω σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου σε νεότερους ανθρώπους, ηλικίας 20, 30 και 40 ετών.

Πρόκειται επίσης για συνήθειες τόσο διαδεδομένες στην καθημερινή ζωή, ώστε είναι εύκολο να χάνουμε από τα μάτια μας πώς μπορεί να μας επηρεάσουν μακροπρόθεσμα, ιδιαίτερα αν τις επαναλαμβάνουμε καθημερινά για χρόνια.

Για πολλούς, η μείωση ορισμένων από αυτές τις συνήθειες —έστω και λίγο— και η αντικατάστασή τους με πιο υγιεινές μπορεί να αξίζει τον κόπο.

Υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα

Η κατανάλωση συσκευασμένων σνακ, γευμάτων που ζεσταίνονται στον φούρνο μικροκυμάτων και πολλών τροφίμων με μεγάλη διάρκεια ζωής, που θεωρούνται υπερ-επεξεργασμένα, δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο για τον διαβήτη τύπου 2 ή την καρδιαγγειακή υγεία.

Μεγάλες μελέτες έχουν δείξει ότι δίαιτες πλούσιες σε υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα συνδέονται με εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου σε μικρότερη ηλικία.

Από την άλλη πλευρά, ποιο θρεπτικό συστατικό της διατροφής μας προστατεύει από τον καρκίνο του παχέος εντέρου και λείπει συνήθως από τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα; Οι φυτικές ίνες.

Για κάθε 10 γραμμάρια φυτικών ινών που καταναλώνετε την ημέρα —περίπου όσο περιέχει ένα φλιτζάνι φασόλια— ο κίνδυνος καρκίνου του παχέος εντέρου μειώνεται κατά 10%.

Αναψυκτικά και χυμοί με ζάχαρη

Σε μία μελέτη, γυναίκες που κατανάλωναν δύο ή περισσότερα αναψυκτικά ή χυμούς την ημέρα στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή είχαν διπλάσιο κίνδυνο να διαγνωστούν με καρκίνο του παχέος εντέρου πριν από τα 50, σε σύγκριση με όσες έπιναν λιγότερο από ένα την εβδομάδα.

Δοκιμάστε να αντικαταστήσετε με αφέψημα βοτάνων ή νερό με φρούτα, μερικές ημέρες την εβδομάδα.

Κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας

Ενώ τα επεξεργασμένα κρέατα, όπως τα λουκάνικα ή το καπνιστό μπέικον, συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου, πολλές μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η συσχέτιση αυτή υπάρχει και για κρέατα όπως οι μπριζόλες ή τα χάμπουργκερ.

Με βάση τα δεδομένα, συνιστώ τον περιορισμό του κόκκινου κρέατος σε έως τρεις μερίδες την εβδομάδα, καθώς αυτό είναι το εύρος στο οποίο οι περισσότερες μελέτες δείχνουν μικρότερη συσχέτιση με τον καρκίνο.

Όμως υπάρχει και μια καλή είδηση: το μαρινάρισμα του κρέατος και το αργό μαγείρεμα σε χαμηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να βοηθήσουν στη μείωση των καρκινογόνων ουσιών του κόκκινου κρέατος.

Χρόνος μπροστά σε οθόνες

Αυτό ήταν πραγματικό αντικείμενο μελέτης: άτομα που περνούσαν 1–2 ώρες την ημέρα καθισμένα βλέποντας τηλεόραση ή οθόνες είχαν 12% αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου σε νεαρή ηλικία — ακόμη και αφού λήφθηκαν υπόψη η διατροφή, η παχυσαρκία και άλλες μορφές σωματικής δραστηριότητας.

Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία συνιστά 150–300 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης την εβδομάδα. Περισσότερα βήματα καθημερινά φαίνεται να βοηθούν, αλλά κάθε επίπεδο φυσικής δραστηριότητας είναι ευπρόσδεκτο.

Μια εξαιρετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση JAMA Oncology το 2023 έδειξε ότι άτομα που κινούνταν γρήγορα για 3 λεπτά την ημέρα —για παράδειγμα ανεβαίνοντας βιαστικά σκάλες ή τρέχοντας να προλάβουν το λεωφορείο— είχαν περίπου 30% μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν από διάφορους τύπους καρκίνου σε σύγκριση με όσους δεν έκαναν έντονη δραστηριότητα.

Αλκοόλ

Ακόμη και ένα ποτό την εβδομάδα συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου σε νεαρή ηλικία. Πριν από δεκαετίες, μελέτες που πολλοί ειδικοί θεωρούν πλέον εσφαλμένες υποστήριζαν ότι ένα ή δύο ποτήρια κρασί την ημέρα ήταν ωφέλιμα για την καρδιά.

Το πρόβλημα είναι ότι το αλκοόλ είναι καρκινογόνο — μεταβολίζεται σε μια ουσία που ονομάζεται ακεταλδεΰδη και μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA. Δεκαετίες δεδομένων δείχνουν ότι το κρασί δεν βοηθά τους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο· αντίθετα, όσοι καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να πεθάνουν από καρκίνο, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του παχέος εντέρου και του μαστού.

Να θυμάστε ότι, όπως και με όλους αυτούς τους παράγοντες κινδύνου, δεν είναι ανάγκη να είναι όλα ή τίποτα: αν η πλήρης αποχή είναι δύσκολη, ακόμη και η μείωση έχει οφέλη.

Τα ευρήματα αυτά προέρχονται από μελέτες που παρακολούθησαν δεκάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε βάθος χρόνου, καταγράφοντας τις συνήθειες και τις ιατρικές τους καταστάσεις καθώς εξελίσσονται.

Αυτού του τύπου οι μελέτες δεν μπορούν να αποδείξουν ότι μια συνήθεια προκαλεί καρκίνο.

Ωστόσο, οι επιδημιολόγοι χρησιμοποιούν τα δεδομένα για να υπολογίσουν πόσο αυξάνει ή μειώνει ένας παράγοντας τις πιθανότητες ενός αποτελέσματος — γι’ αυτό και τα αποτελέσματα εκφράζονται ως κίνδυνος καρκίνου που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη συνήθεια.

Ο λόγος που γίνονται αυτές οι μελέτες είναι ότι, για ορισμένους παράγοντες κινδύνου και εκβάσεις όπως ο καρκίνος, μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή θα ήταν ανήθικη και πρακτικά αδύνατη.

Έτσι, οι ερευνητές αναζητούν πρότυπα που εξαρτώνται από τη «δόση» και επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά στους ανθρώπους, και βασίζονται και σε έρευνες σε ζώα για περισσότερες ενδείξεις. Συχνά, όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.