“Έξυπνα” όπλα και AI στη μάχη κατά της φοροδιαφυγής – Το πλάνο του “μπλε” φακέλου του ΥΠΕΘΟ

Νέες παρεμβάσεις στην κατεύθυνση της υιοθέτησης νέων “έξυπνων” ψηφιακών τεχνολογιών περιλαμβάνει το πλάνο της φορολογικής διοίκησης για το 2026, όπως καταγράφεται στο Ενιαίο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ) 2026 του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Έτσι στον λεγόμενο “μπλε φάκελο” που έχει παραδοθεί με τη σχετική στοχοθεσία στο ΥΠΕΘΟ περιλαμβάνεται μια εκτεταμένη αναβάθμιση του ελεγκτικού της μηχανισμού, με την ολοκλήρωση έως το 2026 των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ)

Οι παρεμβάσεις στοχεύουν στην καθολική ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων, στην ενδυνάμωση της φορολογικής συμμόρφωσης και στη συστηματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της φορο- παραβατικότητας.

Σημειώνεται ότι, με βάση το Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής (ΕΣΚυΠ), ήδη η διαδικασία ψηφιοποίησης στις πληρωμές αλλά και συνολικά στη φορολογική διοίκηση έχουν αποδώσει. Συγκεκριμένα, το κενό ΦΠΑ περιορίστηκε κάτω από 9% το 2025, από 29% το 2017 ενώ η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS έχει τονώσει σημαντικά τα κρατικά έσοδα, αποφέροντας 8,3 δισ. ευρώ από το 2024, οπότε και ξεκίνησε η εφαρμογή του μέτρου.

Αλλαγές στο e-send

Σε συνέχεια, λοιπόν, αυτής της διαδικασίας ψηφιακής μετάβασης, που έχει προγραμματίσει το ΥΠΕΘΟ για το 2026, σύμφωνα με το ενοποιημένο σχέδιο κυβερνητικής πολιτικής, προβλέπεται η αντικατάσταση του υφιστάμενου συστήματος e-send της ΑΑΔΕ, με ένα νέο, τεχνολογικά αναβαθμισμένο και πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μηχανισμών καταπολέμησης της φοροδιαφυγής.

Στόχος του είναι η παρακολούθηση των συναλλαγών των ταμειακών μηχανών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας την άμεση και αυτοματοποιημένη διαβίβασή τους στην πλατφόρμα myDATA.

Υπενθυμίζεται ότι με το μέχρι τώρα σύστημα, το e-send, η αποστολή των δεδομένων πραγματοποιούνταν συνήθως με χρονική υστέρηση, γεγονός που περιόριζε τις ελεγκτικές δυνατότητες και άφηνε περιθώρια για την εμφάνιση κενών ή ασυνεπειών στα φορολογικά στοιχεία. Αντίθετα, το νέο μοντέλο προβλέπει συνεχή και απρόσκοπτη ροή δεδομένων από τους ΦΗΜ προς την ΑΑΔΕ, διαμορφώνοντας ένα ψηφιακό περιβάλλον αυξημένης αξιοπιστίας, χωρίς δυνατότητες παρεμβάσεων ή «παραθύρων» που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν την πραγματική εικόνα των συναλλαγών.

Ταυτόχρονα, το νέο σύστημα συνιστά κομβικό βήμα προς την πλήρη ψηφιοποίηση των φορολογικών μηχανισμών στη χώρα. Μέσω της ενοποίησης όλων των εμπορικών δεδομένων σε μία ενιαία πλατφόρμα και της ανταλλαγής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, η ΑΑΔΕ εναρμονίζεται με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ψηφιακής τιμολόγησης και περιορίζει ουσιαστικά τα περιθώρια φοροδιαφυγής.

Φορολόγηση ομίλων και ενδοομιλικών συναλλαγών

Παράλληλα, το ΥΠΕΘΟ προωθεί τη θέσπιση ενός ενιαίου πλαισίου φορολόγησης εισοδήματος για τους ημεδαπούς επιχειρηματικούς ομίλους («group taxation»). Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι η διαμόρφωση ενός ευέλικτου, προβλέψιμου και ανταγωνιστικού φορολογικού περιβάλλοντος, το οποίο μειώνει την αβεβαιότητα, εξορθολογίζει τη φορολογική επιβάρυνση και ενισχύει τη χρηματοοικονομική σταθερότητα των ελληνικών επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, οι επιχειρήσεις δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως αυτοτελείς φορολογικές μονάδες, αλλά ως μέρη ενός ενιαίου ομίλου, κατ’ αναλογία με τις αρχές που διέπουν την κατάρτιση ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Το νέο καθεστώς θα δίνει τη δυνατότητα υποβολής ενιαίας φορολογικής δήλωσης, απλουστεύοντας ουσιαστικά τις διαδικασίες συμμόρφωσης και ενισχύοντας τη διαφάνεια.

Άλλες παρεμβάσεις

Στον συνολικό σχεδιασμό του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας περιλαμβάνονται επίσης οι ακόλουθες παρεμβάσεις:

• Καταρτίζεται νομοθετικό πλαίσιο για τη θεσμοθέτηση διαδικασίας έκδοσης φορολογικών ερμηνευτικών πράξεων (“advanced tax ruling”). Η μεταρρύθμιση αυτή επιτρέπει στις επιχειρήσεις να λαμβάνουν εκ των προτέρων διευκρινίσεις σχετικά με τη φορολογική μεταχείριση συγκεκριμένων συναλλαγών ή επιχειρηματικών σχημάτων, περιορίζοντας τη φορολογική αβεβαιότητα. Παράλληλα, αναμένεται να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και να συμβάλει στη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου επενδυτικού περιβάλλοντος.
• Από τον Μάιο του 2026 τίθεται σε υποχρεωτική εφαρμογή η β΄ φάση της Ηλεκτρονικής Υποβολής Δελτίων Αποστολής για το σύνολο των επιχειρήσεων, με την ενσωμάτωση πλέον πιο σύνθετων λειτουργιών. Επιπλέον, από τον Φεβρουάριο του 2026 ξεκινά σταδιακά η υποχρεωτική εφαρμογή της ηλεκτρονικής τιμολόγησης στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων (Β2Β), αρχικά για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα περιλαμβάνει δύο φάσεις υλοποίησης και μεταβατικό στάδιο, ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή προσαρμογή των επιχειρήσεων. Παράλληλα, εντός του 2026 επεκτείνεται η υποχρεωτική χρήση του Ψηφιακού Πελατολογίου της ΑΑΔΕ στον κλάδο των εκδηλώσεων.
• Ιδιαίτερης σημασίας αποτελεί το νέο ψηφιακό Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων της ΑΑΔΕ. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα συγκέντρωσης στοιχείων που αφορούν όλα τα ακίνητα της χώρας για φορολογικούς σκοπούς. Μέσω της διασύνδεσης της βάσης δεδομένων της ΑΑΔΕ με το Κτηματολόγιο, επιτυγχάνεται ενιαία και πλήρης αποτύπωση πληροφοριών όπως το ιδιοκτησιακό καθεστώς, η χρήση και η κατάσταση των ακινήτων, δημιουργώντας έναν ψηφιακό φάκελο για κάθε ακίνητο και διευκολύνοντας σημαντικά τις αγοραπωλησίες και τη διαχείριση της ακίνητης περιουσίας.
• Τέλος, προβλέπεται η πλήρης ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων, καθώς και η ολοκλήρωση του έργου αναβάθμισης και επέκτασης του Κέντρου Εξυπηρέτησης Φορολογουμένων και των υπηρεσιών του τηλεφωνικού κέντρου της ΑΑΔΕ, με τη δημιουργία ενός σύγχρονου «ψηφιακού βοηθού».