ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙΣ ΑΝ ΕΝΑΣ ΔΙΚΟΣ ΣΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΕΦΤΕΙ ΘΥΜΑ ΑΠΑΤΗΣ ΚΑΙ ΣΟΥ ΤΟ ΚΡΥΒΕΙ

Όπως δεν λέτε εσείς τα πάντα στους ανθρώπους που σας μεγάλωσαν, έτσι δεν σας τα λένε κι εκείνοι. Ιδιαίτερα, δεν μιλούν -όπως πιθανόν κι εσείς- για κάτι που τους κάνει να ντρέπονται.

Παράδειγμα;

Μια εκπληκτική ευκαιρία για επένδυση που τους πρότεινε κάποιος.

Ή μια νέα ρομαντική σχέση.

‘Η την απώλεια ενός ποσού από επιτήδειο.

Πάντα βέβαια, υπάρχει τρόπος να καταλάβετε τι συμβαίνει, διαβάζοντας μεταξύ των γραμμών.

Ας δούμε πώς γίνεται αυτό, σύμφωνα με ειδικούς.

Εν συντομία, σε ό,τι αφορά τις απάτες άμεσου τρόμου δια τηλεφώνου, καλό είναι να ενημερώσετε τους ανθρώπους σας πως όποιοι τους καλούν στο τηλέφωνο και τους προκαλούν τεχνητό πανικό και βιασύνη, το κάνουν για να μην προλάβουν να σκεφτούν τι ακούν και καταλάβουν τι πραγματικά συμβαίνει.

Άρα, αν κάποιος τους θέσει σε μια τέτοια συνθήκη, κλείνουν το τηλέφωνο και επικοινωνούν με το άτομο που υποτίθεται πως υποφέρει και χρειάζεται τα χρήματα τους.

Στα των απατών που σχετίζονται με ψευδείς επενδύσεις και ρομάντζο, οι επιτήδειοι συνηθίζουν να κάνουν grooming (σταδιακή ψυχολογική χειραγώγηση, ώστε να καλλιεργηθεί εμπιστοσύνη) πριν το “χτύπημα”.

Πάμε να δούμε πώς θα καταλάβετε τι περνάει εν αγνοία του, ο δικός σας άνθρωπος.

Oι κυρίαρχες απάτες στην Ελλάδα

Σύμφωνα με στοιχεία της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ., της Τράπεζας της Ελλάδος και της Kaspersky, μιας διεθνούς εταιρείας κυβερνοασφάλειας και ανάπτυξης λογισμικού προστασίας -κοινώς antivirus, οι απάτες που γίνονται κυρίως στην Ελλάδα είναι

α) ψευδείς επενδύσεις: υποσχέσεις για φανταστικές και εγγυημένες αποδόσεις, μέσω πλατφορμών κρυπτονομισμάτων ή trading. Συχνά χρησιμοποιούνται deepfakes, δηλαδή παραποιημένα βίντεο διασήμων προσώπων ή επιχειρηματιών που συνιστούν την επένδυση, με τα κέρδη των επιτήδειων να είναι από χιλιάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ,

Τι κάνουμε: Δεν πιστεύουμε σε οτιδήποτε είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό και επιδιώκουμε τη συμβουλή κάποιου που έχει σχετική γνώση.

β) phishing (email), smishing (SMS): οι συγκεκριμένοι τρόποι ηλεκτρονικού ψαρέματος αρχίζουν από ένα SMS ή ένα e-mail που φαίνεται πως μας στέλνουν τράπεζες ή ταχυδρομεία ή η εφορία ή εταιρείες courier και αποσκοπούν στην υποκλοπή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, δηλαδή κωδικών e-banking ή των στοιχείων μας στις κάρτες,

Τι κάνουμε: Δεν πατάμε συνδέσμους (links) σε γραπτά μηνύματα ή email που αφορούν τραπεζικούς λογαριασμούς ή δέματα και ζητάμε από έναν νεότερο να ελέγξει αν όντως πρόκειται για κάτι επείγον.

γ) vishing (φωνητική απάτη δια τηλεφώνου συναισθηματικής πίεσης): απατεώνες χρησιμοποιούν την τεχνολογία κλωνοποίησης φωνής και τηλεφωνούν κυρίως σε ηλικιωμένους, προσποιούμενοι συγγενείς που έρχονται αντιμέτωποι με ένα αιφνίδιο πρόβλημα και χρειάζονται άμεσα χρήματα για να σωθούν.

Εναλλακτικά, οι επιτήδειοι προσποιούνται γιατρούς, αστυνομικούς ή δικηγόρους που ενημερώνουν ότι συγγενικό μας πρόσωπο ενεπλάκη σε σοβαρό ατύχημα και χρειάζονται άμεσα, χρήματα ή κρατικός φορέας υποστηρίζει ότι δικαιούμαστε κάποιο επίδομα ή επιστροφή φόρου και χρειάζεται κωδικούς e-banking. Μπορεί να οδηγούν και τα θύματα σε ΑΤΜ.

Τι κάνουμε: Κλείνουμε αμέσως το τηλέφωνο και καλούμε τον συγγενή που υποτίθεται πως μας έχει καλέσει.

δ) Απάτη βλάβης ή διαρροής ρεύματος: κυρίως ηλικιωμένοι ενημερώνονται από τους απατεώνες που προσποιούνται πως είναι από τη ΔΕΗ ή τον ΔΕΔΔΗΕ ή τεχνικοί του Δήμου ότι υπάρχει σοβαρή διαρροή ρεύματος ή βλάβη στον πίνακα ασφαλείας του σπιτιού που μπορεί να προκαλέσει πυρκαγιά.

Ενημερώνουν πως τα κοσμήματα και τα χαρτονομίσματα “μαγνητίζουν το ηλεκτρικό ρεύμα” ή “επηρεάζουν τη μέτρηση” και δίνουν την οδηγία να τυλιχθούν όλα τα τιμαλφή σε αλουμινόχαρτο για μονωτική προστασία, πριν μπουν όλα μαζί σε μια σακούλα.

Αυτή πρέπει να τοποθετηθεί άμεσα εκτός σπιτιού. Ή η “υπηρεσία” στέλνει έναν εκπρόσωπο της να τσεκάρει τη βλάβη, ενώ το θύμα πρέπει να πατάει διαρκώς έναν διακόπτη στην κουζίνα ή τον μπάνιο.

Τι κάνουμε: Θυμόμαστε πως καμία υπηρεσία ή οργανισμός δεν θα μας ζητήσει ποτέ να μαζέψουμε κοσμήματα και χρήματα που έχουμε στο σπίτι, πολύ περισσότερο να τα τυλίξουμε σε αλουμινόχαρτο.

Πώς θα εντοπίσετε σημάδια μιας απάτης

Το Scam Secrets του BBC, το Scamwatch της Αυστραλίας και άλλοι οργανισμοί προστασίας καταναλωτών έχουν δώσει κοινές συμπεριφορές που δείχνουν πως ένα αγαπημένο μας πρόσωπο, ενδεχομένως να πέφτει θύμα απάτης πάσης φύσεως.

Τονίζουν πως αυτό που κάνουν οι απατεώνες, είναι να εκμεταλλεύονται τα συναισθήματα, τη μοναξιά και την εμπιστοσύνη των θυμάτων τους, με τα κοινά σημάδια να εμφανίζονται σταδιακά.

Τα κύρια “καμπανάκια”

• Αλλαγή στη συμπεριφορά ή τη διάθεση: ο άνθρωπος μας γίνεται πιο κρυψίνους, πιο ευερέθιστος ή υπερβολικά ενθουσιασμένος δίχως προφανή λόγο, αποσύρεται, φαίνεται ανήσυχος, ίσως να μιλάει συνεχώς στο τηλέφωνο ή online, με τρόπο που δεν το έκανε ποτέ.
• Μυστικοπάθεια: αποφεύγει να μιλήσει για νέες γνωριμίες, τα οικονομικά του ή τις δραστηριότητες του. Κρύβει μηνύματα, κλήσεις και λογαριασμούς και αποφεύγει ή αρνείται να ενημερώσει για την “ευκαιρία της ζωής” του ή “τη σχέση”.
• Μετακίνηση συνομιλίας σε κρυπτογραφημένες εφαρμογές (WhatsApp, Τelegram) ή πίεση για χρήματα και προσωπικά δεδομένα.
• Συχνές επισκέψεις σε τράπεζα -ή το ταχυδρομείο ή κάνει ασυνήθιστες αγορές, με ασυνήθιστους, έως τότε, τρόπους πληρωμής ή κάνει ανεξήγητες μεταφορές χρημάτων, αναλήψεις και άνοιγμα νέων λογαριασμών ή ζητάει χρήματα από συγγενείς και φίλους για κάτι “επείγον” ή παραλαμβάνει παράξενα πακέτα ή ζητά οδηγίες για αποστολή προσωπικών εγγράφων.

Πώς να προσεγγίσετε τον άνθρωπό σας

Η εγκληματολογική γλωσσολόγος Δρ. Lis Carter, μέλος της βρετανικής ομάδας Scam Secrets του BBC τη σημασία του να είμαστε υπομονετικοί και προσεκτικοί με τα λόγια μας, όταν προσπαθούμε να βοηθήσουμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα, τα οποία πιστεύουν πως έχουν βρει μια γνήσια σχέση ή μια πραγματική ευκαιρία.

Δεν θέλετε να αισθανθεί ο άνθρωπός σας πως “καταστρέφετε την ευτυχία του”.

Πώς μπορείτε να προσεγγίσετε τη συνθήκη;

Κάντε ανοιχτές ερωτήσεις, με ηρεμία και υπομονή, ώστε να συλλέξετε πληροφορίες και “επιστρατεύστε” κάποιον αμερόληπτο, καθώς αυτό μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπό σας να ανοιχτεί.

Οι ειδικοί προτείνουν να μην ερχόμαστε σε αντιπαράθεση, αλλά να εκφράζουμε με ψυχραιμία την περιέργεια μας.

Να μην έχουμε κριτική στάση και να μην είμαστε επιθετικοί, αλλά να είμαστε περίεργοι, ώστε ο άνθρωπός μας να μας εμπιστευτεί, να μας μιλήσει και ενδεχομένως να μας δείξει και πράγματα, όπως μια βιντεοκλήση ή ένα μήνυμα.

Έτσι, μπορείτε να δείτε αν μια φωτογραφία είναι αυθεντική ή όχι ή είναι κλεμμένη, με reverse image search που θα κάνετε στις ειδικές εφαρμογές. Παραθέτουμε μια.

Τι μπορείτε να κάνετε με τράπεζες και ψηφιακό αποτύπωμα

Ο Jim Winters, ειδικός στις οικονομικά εγκλήματα και επικεφαλής οικονομικού εγκλήματος στην Nationwide Building Society (ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους στεγαστικών δανείων και καταθέσεων της Μεγάλης Βρετανίας που παρέχει τραπεζικές υπηρεσίες λιανικής σε περισσότερους από 19 εκατομμύρια ανθρώπους) επισήμανε ότι όποιος πιστεύει ότι ένα μέλος της οικογένειάς της πέφτει θύμα απάτης θα πρέπει να επικοινωνήσει με την τράπεζά του.

«Μπορεί να έχουν περιορισμούς σε ό,τι μπορούν να μοιραστούν μαζί σας, για λόγους απορρήτου δεδομένων, αλλά μπορούν να λάβουν μέτρα για να προστατεύσουν αυτόν τον λογαριασμό.

Μόλις γνωρίζουμε ότι ένας πελάτης έχει εξαπατηθεί, μπορούμε να εντοπίσουμε τα σημάδια πολύ γρήγορα και να λάβουμε μέτρα».

Ο ειδικός πρότεινε και την «πλήρη επαναφορά» του ψηφιακού αποτυπώματος ενός αγαπημένου προσώπου αλλάζοντας τους αριθμούς τηλεφώνου, τις διευθύνσεις email και τους λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης.

«Αυτό είναι που σας κάνει ορατούς, αυτό είναι που σας βγάζει προς τα έξω. Επομένως, η λήψη μέτρων για την επαναφορά όλων αυτών είναι τόσο σημαντική».