Ελλάδα 2030: Μακρύς ο δρόμος για την “Ψηφιακή Ωριμότητα” – SOS για την κυβερνοασφάλεια

Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ασυμμετρίες μεταξύ υποδομών όπως τα δίκτυα οπτικών ινών, ψηφιακών δεξιοτήτων και υιοθέτησης Τεχνητής Νοημοσύνης και τεχνολογιών αιχμής από τις επιχειρήσεις, αναφέρει ο ΣΕΒ στην ετήσια έκδοση του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού για την ψηφιακή ωριμότητα της Ελλάδας, που παρουσιάστηκε σε ειδική ψηφιακή εκδήλωση, την Τρίτη 27 Ιανουαρίου, με τίτλο «Ελλάδα 2030: Μειώνοντας το Ψηφιακό Χάσμα, Χτίζοντας Ανταγωνιστικότητα».

Στην εκδήλωση, παρουσιάστηκαν τα επικαιροποιημένα ευρήματα για την πορεία της Ελλάδας ως προς τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ και τον Δείκτη Ψηφιακής Ωριμότητας του ΣΕΒ.

Επίσης, αναδείχθηκαν τα πεδία στα οποία η Ελλάδα εμφανίζει συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και η κάλυψη δικτύων 5G. Επιπλέον, παρουσιάστηκε ένα συνεκτικό πλέγμα προτάσεων πολιτικής για την ενδυνάμωση του εγχώριου τομέα τεχνολογίας και την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, με στόχο η τεχνολογία να λειτουργήσει ως μοχλός αύξησης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.

Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα υλοποιεί το πρόγραμμα της Ψηφιακής Δεκαετίας σύμφωνα με τον Εθνικό Οδικό Χάρτη, ο οποίος περιλαμβάνει 125 μέτρα που χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους €6,1 δισ. (2,57% του ΑΕΠ).

Ο ψηφιακός βηματισμός της χώρας, όπως φαίνεται από το βαθμό κάλυψης των ευρωπαϊκών στόχων, εξελίσσεται με θετικές ενδείξεις, κυρίως στην ψηφιοποίηση του δημοσίου τομέα. Ωστόσο, προκλήσεις αποτελούν οι καθυστερήσεις στον τομέα των υποδομών, το χαμηλό επίπεδο ιδιωτικών επενδύσεων σε τεχνολογίες αιχμής, παρά τη βελτίωση του επιπέδου ψηφιοποίησης των ΜμΕ, καθώς και οι ελλείψεις σε δεξιότητες / ανθρώπινο κεφάλαιο.

Πιο συγκεκριμένα:

Ψηφιοποίηση Δημοσίου

Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στην ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών προς επιχειρήσεις και πολίτες (e-Gov benchmarks: 79% και 77% αντίστοιχα). Αντιθέτως, η ωριμότητα στα ανοικτά δεδομένα παραμένει χαμηλή (επίδοση open data maturity: 61%).

Ψηφιακές Υποδομές

Στις υποδομές δικτύων, το 5G καλύπτει σχεδόν το 100% της χώρας. Ωστόσο, καθυστερήσεις καταγράφονται στην ανάπτυξη δικτύων οπτικών ινών, τα οποία στο τέλος του 2024 κάλυπταν μόλις το 46% των νοικοκυριών.

Τεχνολογίες Αιχμής στις Επιχειρήσεις

Οι ιδιωτικές επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής παραμένουν χαμηλές, παρά τη σταδιακή αύξησή τους. Το 2025, η Ελλάδα καλύπτει το 12% του στόχου 2030 στην Τεχνητή Νοημοσύνη, 28% στο cloud και 42% στα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων.

Ψηφιακές Δεξιότητες & Ανθρώπινο Κεφάλαιο

Παρά την παραγωγή υψηλής ποιότητας ταλέντου STEM (23,1 απόφοιτοι ανά 1.000 κατοίκους), καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις σε απασχολούμενους ειδικούς ΤΠΕ, με την Ελλάδα να καλύπτει μόλις το 25% του στόχου 2030. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται στην εξεύρεση προσωπικού με εξειδικευμένες τεχνολογικές και ψηφιακές δεξιότητες.

Κυβερνοασφάλεια

Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν έχουν αναπτύξει ακόμη κουλτούρα κυβερνοασφάλειας: μόνο 7% επικαιροποιούν τη σχετική πολιτική τους, 34% εφαρμόζουν τουλάχιστον πέντε μεθόδους ασφάλειας και 31,5% καταρτίζουν το προσωπικό τους σε θέματα κυβερνοασφάλειας.

Τομέας ΤΠΕ & Οικονομία

Ο τομέας ΤΠΕ διατηρεί περιορισμένη συμμετοχή στην οικονομική δραστηριότητα (3,3% της ΑΠΑ) και στην απασχόληση (1,9%), ενώ η εξωστρέφειά του παραμένει χαμηλή (προϊόντα υψηλής τεχνολογίας: 5,5% των εξαγωγών αγαθών).

Έρευνα & Ανάπτυξη

Στην Ελλάδα αναπτύσσεται αξιόλογη δραστηριότητα Έρευνας & Ανάπτυξης, με τις ιδιωτικές δαπάνες να υπερβαίνουν τα €2 δισ., αντιστοιχώντας στο 0,85% του ΑΕΠ.

Οικοσύστημα Καινοτομίας
Παράλληλα, ενισχύεται το εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας, με τις startups να ξεπερνούν πλέον τις 90 ανά 1 εκατ. κατοίκους.

Οι ΜμΕ

Την ίδια ώρα, λίγο πάνω από τις μισές ελληνικές ΜμΕ έχουν φτάσει σε ένα βασικό επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας, καλύπτοντας το 62% του ευρωπαϊκού στόχου. Αν και πρόκειται για σημαντική πρόοδο (+14% έναντι του 2024), ο μ.ο. της ΕΕ είναι αρκετά υψηλότερα (71,3%).

Επίσης, ομοίως, η υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών από τις ελληνικές επιχειρήσεις έχει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Η ΤΝ χρησιμοποιείται από το 9% των επιχειρήσεων της χώρας (20% στην ΕΕ), τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων από το 31% (40% στην ΕΕ), ενώ το cloud από το 21% (47% στην ΕΕ). Οι επιδόσεις αυτές υποδεικνύουν τα χαμηλά επίπεδα σύγκλισης της Ελλάδας με τους ευρωπαϊκούς στόχους, ιδίως στην ΤΝ (ποσοστό κάλυψης 12%), θέτοντας χαμηλότερους, πιο ρεαλιστικούς στόχους για το 2030

Προτάσεις ΣΕΒ

Παράλληλα, όπως αναφέρει ο ΣΕΒ, η ανάπτυξη τεχνολογικής πρωτοπορίας προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση μετασχηματισμού, που υπερβαίνει μεμονωμένες δράσεις και αποσπασματικές πολιτικές. Δεδομένου ότι ως χώρα διαθέτουμε περιορισμένους πόρους, τόσο σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού όσο και σε επίπεδο υποδομών, καθίσταται αναγκαία η ενδυνάμωση του συνεργατικού πνεύματος, η μείωση του κατακερματισμού δυνάμεων και η ευθυγράμμιση στρατηγικών και επενδύσεων. Μόνο μέσα από συντονισμένες δράσεις μπορούμε να επιτύχουμε τον στόχο ο τομέας της τεχνολογίας να συνεισφέρει το 10% του ΑΕΠ.

Έτσι, στο παρόν τεύχος του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού ΣΕΒ διατυπώνονται προτάσεις γύρω από 4 βασικούς πυλώνες:

• Ανάπτυξη ισχυρού εγχώριου τομέα τεχνολογίας, με έμφαση στην Τεχνητή Νοημοσύνη και στη σύνδεση έρευνας και βιομηχανίας.
• Ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και κατάρτισης, με στενότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας.
• Επιτάχυνση της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜμΕ, μέσω στοχευμένων χρηματοδοτικών και φορολογικών κινήτρων.
• Εμβάθυνση της ψηφιοποίησης του δημόσιου τομέα, με έμφαση στη διαλειτουργικότητα, τα ανοικτά δεδομένα, την κυβερνοασφάλεια και τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων προμηθειών.

Το Παρατηρητήριο

Να σημειωθεί ότι το Παρατηρητήριο Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ δημιουργήθηκε για να αποτυπώνει με συστηματικό και τεκμηριωμένο τρόπο την πρόοδο της ψηφιακής και τεχνολογικής μετάβασης της χώρας. Παρακολουθεί συστηματικά την πρόοδο όλων των κρατών-μελών σε σχέση με τους στόχους Ψηφιακής Δεκαετίας που έχουν τεθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με χρονικό ορίζοντα το 2030.

Επιπλέον, παρακολουθεί τον σύνθετο Δείκτη Ψηφιακής Ωριμότητας (SEV Digital Maturity Index – DMI), ο οποίος απαρτίζεται από περίπου 100 δείκτες που συγκεντρώνονται από εθνικές και ευρωπαϊκές πηγές. Αξιολογεί τις επιδόσεις της Ελλάδας σε κρίσιμους τομείς, αναδεικνύει τάσεις, προκλήσεις και ευκαιρίες και συμβάλλει ουσιαστικά στον δημόσιο διάλογο με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της παραγωγικότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας.

Παράλληλα, στην εκδήλωση, παρουσιάστηκαν τα επικαιροποιημένα ευρήματα για την πορεία της Ελλάδας ως προς τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της ΕΕ και τον Δείκτη Ψηφιακής Ωριμότητας του ΣΕΒ. Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ασυμμετρίες μεταξύ υποδομών όπως τα δίκτυα οπτικών ινών, ψηφιακών δεξιοτήτων και υιοθέτησης ΤΝ και τεχνολογιών αιχμής από τις επιχειρήσεις.

Παράλληλα, αναδείχθηκαν τα πεδία στα οποία η Ελλάδα εμφανίζει συγκριτικό πλεονέκτημα, όπως η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα και η κάλυψη δικτύων 5G. Επιπλέον, παρουσιάστηκε ένα συνεκτικό πλέγμα προτάσεων πολιτικής για την ενδυνάμωση του εγχώριου τομέα τεχνολογίας και την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, με στόχο η τεχνολογία να λειτουργήσει ως μοχλός αύξησης της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, διακεκριμένοι ομιλητές αναφέρθηκαν στις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με στόχο τη μετάβαση της Ευρώπης από την ψηφιακή ανάπτυξη στην ουσιαστική τεχνολογική κυριαρχία. Επίσης, αναφέρθηκαν στον ρόλο που θα διαδραματίσει το AI Factory Pharos για την ανάπτυξη και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα, καθώς και στην ανάγκη συστηματικής ενίσχυσης του τομέα της τεχνολογίας, ως προϋπόθεση βιώσιμης ανάπτυξης.

Στη δεύτερη ενότητα της εκδήλωσης, παρουσιάστηκαν παραδείγματα επιχειρήσεων που έχουν ήδη ξεκινήσει τον ψηφιακό τους μετασχηματισμό, αναδεικνύοντας τη σημασία της ολιστικής διαχείρισης της αλλαγής, τόσο σε επίπεδο τεχνολογίας όσο και οργανωσιακής κουλτούρας.

Όπως τόνισε η κα Δέσποινα Σπανού, Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια του DG CONNECT της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τόνισε: «Ζούμε σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής πολυπλοκότητας και σε ένα τοπίο απειλών που μεταβάλλεται ταχύτερα από ποτέ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει την φιλόδοξη πορεία της προς την ενσωμάτωση της τεχνολογίας στις επιχειρήσεις, την κοινωνία και τις δημοκρατίες μας, με στόχο την ενίσχυση της οικονομίας και της άμυνάς μας, και διατηρώντας παράλληλα τις αξίες μας. Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει επιταχύνει εκθετικά τις προσπάθειές της και πλέον έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει την τεχνολογία, σε όφελος της οικονομίας και ασφάλειάς της».

Παράλληλα, η κα Μάγκυ Αθανασιάδη, Διευθύντρια του Τομέα Τεχνολογίας & Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, δήλωσε: «Στη σημερινή εποχή, όπου η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να επιταχύνουν τον βηματισμό τους και να ενσωματώσουν άμεσα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία, ώστε να μειώσουν το κόστος λειτουργίας τους και να ενισχύσουν την παραγωγικότητά τους. Ο ΣΕΒ εργάζεται συστηματικά και υλοποιεί σειρά στοχευμένων δράσεων, παραμένοντας προσηλωμένος στον στόχο της ουσιαστικής ενίσχυσης του τομέα τεχνολογίας και της επιτάχυνσης της ψηφιακής μετάβασης των ελληνικών επιχειρήσεων».