Στην Ελλάδα ο καθένας μας πετάει 201 κιλά τροφίμων τον χρόνο

Πώς θα σας φαινόταν αν σας έλεγαν ότι στην Ελλάδα ο καθένας μας πετάει στα σκουπίδια περίπου 201 κιλά τροφίμων τον χρόνο;

Κι όμως, δεν πρόκειται για υπερβολή, αλλά για μια ανησυχητική πραγματικότητα, καθώς το φαγητό που πετάμε δεν επιβαρύνει μόνο την τσέπη μας, αλλά και το περιβάλλον.

Η σπατάλη τροφίμων, γνωστή διεθνώς ως food waste, αποτελεί ένα από τα πιο σοβαρά αλλά συχνά υποτιμημένα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Κάθε τρόφιμο που καταλήγει στα σκουπίδια δεν είναι απλώς ένα χαμένο πιάτο φαΐ. Είναι χαμένο νερό, ενέργεια, γη και κόπος που δαπανήθηκαν για να φτάσει στο τραπέζι μας.

 

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, τα οποία εξήχθησαν τον Σεπτέμβριο του 2025 και αφορούν το έτος 2023, στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν στα σκουπίδια λίγο πάνω από 58 εκατομμύρια τόνοι τροφίμων, μαζί με τα μη βρώσιμα μέρη τους.

Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 130 κιλά ανά κάτοικο.

Τα νοικοκυριά αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή σπατάλης. Από τα 130 κιλά ανά κάτοικο, περίπου 69 κιλά προέρχονται από τα νοικοκυριά, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 53% του συνολικού food waste στην ΕΕ.

Ακολουθεί η μεταποίηση και παραγωγή τροφίμων και ποτών με 24 κιλά ανά κάτοικο, δηλαδή 19% του συνόλου, ενώ τα εστιατόρια και οι υπηρεσίες εστίασης αντιστοιχούν σε 14 κιλά ανά κάτοικο, δηλαδή 11%.

Η πρωτογενής παραγωγή φτάνει τα 12 κιλά ανά κάτοικο, ποσοστό 10%, ενώ το λιανικό εμπόριο και η διανομή αντιστοιχούν σε 10 κιλά ανά κάτοικο, δηλαδή 8%.

Με άλλα λόγια, περισσότερο από το μισό food waste στην ΕΕ δημιουργείται μέσα στα ίδια μας τα σπίτια.

Η εικόνα για την Ελλάδα είναι ακόμη πιο ανησυχητική.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2023 η Ελλάδα κατέγραψε περίπου 201 κιλά food waste ανά κάτοικο, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν 130 κιλά.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε κάτοικος στην Ελλάδα πέταξε, κατά μέσο όρο, περίπου 71 κιλά περισσότερα τρόφιμα από τον μέσο κάτοικο της ΕΕ.

Η συνολική ποσότητα τροφίμων που σπαταλούνται στη χώρα μας υπολογίζεται περίπου στους 2,09 εκατομμύρια τόνους, ενώ σημαντικό μέρος προέρχεται και πάλι από τα νοικοκυριά.

ΠΛΗΓΩΝΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΛΑΝΗΤΗ

Οι αριθμοί αυτοί δεν δείχνουν μόνο μια κακή διαχείριση των τροφίμων, αλλά και μια σημαντική επιβάρυνση για το περιβάλλον, καθώς το food waste συνδέεται άμεσα με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η σπατάλη τροφίμων αντιπροσωπεύει περίπου το 16% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προέρχονται από το εφοδιαστικό σύστημα της ΕΕ.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ εκτιμά ότι η παραγωγή, η μεταφορά και η διαχείριση τροφίμων που τελικά σπαταλώνται ευθύνονται για περίπου το 8% των παγκόσμιων εκπομπών.

Για την παραγωγή τροφίμων χρησιμοποιούνται επίσης μεγάλες ποσότητες νερού, γης και ενέργειας.

Όταν τα τρόφιμα καταλήγουν στα σκουπίδια, όλοι αυτοί οι πόροι έχουν ουσιαστικά δαπανηθεί χωρίς λόγο. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι, το νερό που χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμων, που τελικά δεν καταναλώνονται, αντιστοιχεί περίπου στο 12% του συνολικού νερού, που χρησιμοποιείται στην παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων στην ΕΕ.

Βέβαια το ζήτημα είναι και οικονομικό.

Τα νοικοκυριά ξοδεύουν χρήματα για τρόφιμα που τελικά δεν καταναλώνουν, ενώ οι αγρότες, οι επιχειρήσεις τροφίμων, τα εστιατόρια και τα καταστήματα χάνουν πόρους και εισόδημα σε κάθε στάδιο της αλυσίδας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το κόστος που σχετίζεται με τη σπατάλη τροφίμων στην ΕΕ φτάνει περίπου τα 132 δισεκατομμύρια ευρώ.

Επιπλέον, η συλλογή και η διαχείριση αυτών των αποβλήτων δημιουργεί πρόσθετο κόστος, το οποίο εκτιμάται περίπου στα 9,3 δισεκατομμύρια ευρώ.

Υπάρχει, όμως, και μια σημαντική κοινωνική διάσταση. Την ίδια στιγμή που μεγάλες ποσότητες τροφίμων πετιούνται, πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν ποιοτικά και επαρκή γεύματα. Η απόρριψη τροφίμων που παραμένουν ασφαλή για κατανάλωση, αντί της αξιοποίησης ή της δωρεάς τους, αποτελεί χαμένη ευκαιρία για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας και τη στήριξη ανθρώπων που έχουν ανάγκη.

ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ

Η μείωση της σπατάλης τροφίμων δεν απαιτεί απαραίτητα μεγάλες αλλαγές, αλλά πιο συνειδητές καθημερινές επιλογές. Ο σωστός προγραμματισμός των γευμάτων, η λίστα πριν από το σούπερ μάρκετ και η αγορά μόνο όσων πραγματικά χρειαζόμαστε μπορούν να μειώσουν σημαντικά την ποσότητα τροφίμων που καταλήγει στα σκουπίδια.

Εξίσου σημαντική είναι η σωστή αποθήκευση των τροφίμων. Πολλά προϊόντα χαλάνε πιο γρήγορα επειδή δεν φυλάσσονται με τον κατάλληλο τρόπο, ενώ συχνά ξεχνιούνται στο πίσω μέρος του ψυγείου. Η αξιοποίηση των leftovers, η κατάψυξη τροφίμων και η δημιουργική χρήση υλικών που έχουν απομείνει μπορούν να περιορίσουν τη σπατάλη στο σπίτι.

Μεγάλο ρόλο παίζει και η κατανόηση των ετικετών στις συσκευασίες. Η ένδειξη “ανάλωση έως” αφορά την ασφάλεια του τροφίμου, ενώ η ένδειξη “ανάλωση κατά προτίμηση πριν από” αφορά κυρίως την ποιότητα. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένα προϊόντα μπορεί να είναι ακόμη κατάλληλα για κατανάλωση μετά την ημερομηνία αυτή, εφόσον έχουν αποθηκευτεί σωστά και δεν παρουσιάζουν αλλοίωση.

Η ευθύνη, βέβαια, δεν ανήκει μόνο στους καταναλωτές.

Τα σούπερ μάρκετ, τα εστιατόρια, οι επιχειρήσεις τροφίμων και οι δημόσιοι φορείς μπορούν και πρέπει επίσης να συμβάλουν, μέσα από καλύτερη διαχείριση αποθεμάτων, μικρότερες μερίδες, δωρεές ασφαλών τροφίμων και ενημερωτικές καμπάνιες.

Η αντιμετώπιση του food waste χρειάζεται συνεργασία σε όλα τα στάδια της αλυσίδας, από την παραγωγή μέχρι το πιάτο μας.